wyciąg płynny
Wyciąg płynny (łac. extractum fluidum) to postać leku galenowa otrzymywana z surowców roślinnych przy użyciu odpowiednich rozpuszczalników. Charakteryzuje się tym, że 1 część wyciągu odpowiada 1 części surowca wyjściowego, co zapewnia stosunkowo wysokie stężenie substancji czynnych.
Wyciągi płynne są przygotowywane najczęściej metodą perkolacji lub maceracji z użyciem rozpuszczalników takich jak etanol o różnym stężeniu, woda, gliceryna lub ich mieszaniny. Proces ekstrakcji umożliwia wyodrębnienie substancji biologicznie czynnych z materiału roślinnego przy zachowaniu ich właściwości terapeutycznych.
W przeciwieństwie do nalewek, wyciągi płynne cechują się wyższą zawartością substancji czynnych i zwykle niższą zawartością alkoholu. Stosowane są zarówno w recepturze aptecznej jako składniki złożonych preparatów, jak i bezpośrednio w lecznictwie. Ze względu na wysokie stężenie substancji aktywnych, wyciągi płynne wymagają precyzyjnego dawkowania.
W nowoczesnej farmacji wyciągi płynne są coraz częściej zastępowane przez standaryzowane ekstrakty, które charakteryzują się ściśle określoną zawartością substancji biologicznie czynnych, co zapewnia większą powtarzalność efektu terapeutycznego.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Korzeń lukrecji – Przedawkowanie
Korzeń lukrecji (Glycyrrhiza glabra L. i/lub G. inflata Bat. i/lub G. uralensis Fisch, radix) jest składnikiem preparatu Iberogast Balance, występującym w postaci wyciągu płynnego (1:2,5-3,5) w stężeniu 0,10 mL na 1 mL kropli doustnych, uzyskanego przy użyciu 30% etanolu jako rozpuszczalnika. W dokumentacji produktu nie odnotowano przypadków przedawkowania, co wskazuje na korzystny profil bezpieczeństwa przy stosowaniu zgodnie z zaleceniami. Niemniej jednak, korzeń lukrecji zawiera glicyryzynę (kwas glicyryzynowy), która przy nadmiernym spożyciu może wywołać działania niepożądane, dlatego mimo braku udokumentowanych incydentów, potencjalne ryzyko nie może być całkowicie wykluczone.
choroba układu krążenia, działanie niepożądane, etanol rozpuszczalnik, glicyryzyna, Glycyrrhiza glabra, korzeń lukrecji, krople doustne, kwas glicyryzynowy, leczenie objawowe, nadciśnienie, niewydolność nerek, objaw przedawkowania, profil bezpieczeństwa, właściwość farmakologiczna, wyciąg płynny, zaburzenie elektrolitowe - Leksykon substancji czynnych
Ziele szczawiu – Przeciwwskazania stosowania
Ziele szczawiu (herba Rumex) jest składnikiem aktywnym preparatów leczniczych Sinupret oraz Sinupret extract, jednak ich stosowanie wiąże się z określonymi przeciwwskazaniami. Podstawowym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na ziele szczawiu lub inne substancje czynne zawarte w preparatach. Sinupret zawiera wyciąg płynny z różnych gatunków Rumex (m.in. R. acetosa L., R. crispus L.) w proporcji 1/3/3/3/3 wraz z innymi ziołami, natomiast Sinupret extract zawiera wyciąg suchy z Rumex crispus L. w proporcji 1:3:3:3. W przypadku Sinupret przeciwwskazaniem jest wyłącznie nadwrażliwość na składniki aktywne, natomiast Sinupret extract dodatkowo nie powinien być stosowany u pacjentów z chorobą wrzodową oraz u osób z nadwrażliwością na substancje pomocnicze (glukoza, sacharoza). Preparaty różnią się także zawartością substancji pomocniczych, co ma znaczenie kliniczne przy kwalifikacji pacjentów do terapii.
charakterystyka produktu leczniczego, choroba wrzodowa, farmakoterapia, korzeń goryczki, krople doustne, kwiat bzu czarnego, kwiat pierwiosnka, laktoza jednowodna, nadwrażliwość, preparat leczniczy, reakcja nadwrażliwości, Rumex acetosa, Rumex crispus, substancja czynna, substancja pomocnicza, tabletka drażowana, wyciąg płynny, wyciąg suchy, ziele szczawiu, ziele werbeny - Leksykon substancji czynnych
Krwawnik – Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
Ziele krwawnika (Achillea millefolium L. herba) jest składnikiem wielu preparatów leczniczych o zróżnicowanym wpływie na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn, zależnym od postaci farmaceutycznej, składu oraz obecności dodatkowych substancji, takich jak etanol. Przykładowo, syrop Apetiherb (15g/100g wyciągu płynnego, bez alkoholu) nie wpływa na zdolności psychomotoryczne, natomiast mieszanka ziołowa Nervosan fix (0,4 g krwawnika w saszetce 2,0 g, bez alkoholu) może je zaburzać, co wymaga od pacjentów unikania prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn. Preparat Nefrobonisol, zawierający sok z ziela krwawnika (10g/100g) oraz 45-55% alkoholu (V/V), nie ma jednoznacznych danych dotyczących wpływu na zdolności psychofizyczne, jednak przedawkowanie może prowadzić do ich upośledzenia, co wymaga ścisłego przestrzegania zaleceń dawkowania. W przypadku preparatów takich jak Hepatosan fix (0,3 g krwawnika w saszetce 2,0 g, bez alkoholu), brak jest badań dotyczących wpływu na prowadzenie pojazdów, co nakłada na lekarza obowiązek zachowania ostrożności i informowania pacjenta o potencjalnym ryzyku.
charakterystyka produktu leczniczego, etanol, korzeń kozłka, kwiat rumianku, liść melisy, liść mięty pieprzowej, mieszanka ziołowa, nalewka, owoc kopru włoskiego, płyn doustny, postać farmaceutyczna, preparat złożony, przedawkowanie, schorzenie neurologiczne, schorzenie psychiatryczne, sok z ziela krwawnika, substancja aktywna, substancja czynna, syrop, wyciąg płynny, zdolność psychofizyczna, zdolność psychomotoryczna, ziele krwawnika, ziele szanty, zioła do zaparzania - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Sinupret –
Sinupret, klasyfikowany w grupie leków stosowanych w przeziębieniu (kod ATC: R05X), wykazuje wielokierunkowe działanie farmakodynamiczne dzięki zawartości wyciągu z korzenia goryczki, kwiatu pierwiosnka, ziela szczawiu, kwiatu bzu czarnego oraz ziela werbeny, ekstraktowanych w 59% etanolu, z końcową zawartością 19% etanolu w kroplach doustnych. Preparat wykazuje silne działanie sekretolityczne, potwierdzone w modelach in vitro i in vivo, poprzez zwiększenie wydzielania śluzu oraz nasilenie transportu anionów chlorkowych i ruchu rzęsek nabłonka oddechowego, co usprawnia mechanizm oczyszczania śluzowo-rzęskowego. Ponadto, Sinupret wykazuje działanie przeciwzapalne w modelach ostrego zapalenia u szczurów oraz in vitro, co jest istotne w terapii zapaleń zatok przynosowych i dróg oddechowych.
adenowirusy, błona śluzowa, działanie antybakteryjne, działanie przeciwwirusowe, działanie przeciwzapalne, działanie sekretolityczne, górne drogi oddechowe, gronkowiec złocisty, korzeń goryczki, kwiat bzu czarnego, kwiat pierwiosnka, oczyszczanie śluzowo-rzęskowe, pneumokok, rhinowirusy, Staphylococcus aureus, Streptococcus pneumoniae, wirus grypy typu A, wirus nabłonka oddechowego, wirus paragrypy, wyciąg płynny, zapalenie płuc, zapalenie ucha środkowego, zapalenie zatok, zapalenie zatok przynosowych, ziele szczawiu, ziele werbeny - Leksykon substancji czynnych
Wyciąg z korzenia kozłka lekarskiego – Działania niepożądane
Wyciąg z korzenia kozłka lekarskiego (Valerianae radicis extractum fluidum) stosowany w preparacie Doppelherz Energovital Tonik K w dawce 100 mg na 20 ml (100% wyciąg natywny DER 1:1, ekstrahent 40% m/m etanol) cechuje się dobrym profilem bezpieczeństwa. Działania niepożądane występują rzadko i są zazwyczaj łagodne oraz przemijające. Najczęściej obserwowane objawy dotyczą układu pokarmowego i obejmują mdłości oraz kolkę jelitową, które występują niezbyt często. Reakcje nadwrażliwości, takie jak pokrzywka czy obrzęk naczynioruchowy, są rzadkie lub bardzo rzadkie, jednak mogą pojawić się u pacjentów z predyspozycjami alergicznymi, zwłaszcza uczulonych na rośliny z rodziny kozłkowatych (Valerianaceae).
działanie niepożądane, interakcja lekowa, kolka jelitowa, korzeń kozłka lekarskiego, mdłości, nadzór nad bezpieczeństwem farmakoterapii, objaw alergiczny, objaw uczuleniowy, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk tkanek podskórnych, perystaltyka jelit, pokrzywka, profil bezpieczeństwa, przewód pokarmowy, reakcja alergiczna, reakcja nadwrażliwości, układ immunologiczny, układ nerwowy, układ pokarmowy, wyciąg płynny, wyciąg z korzenia kozłka, zaburzenie układu pokarmowego - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Salviasept –
Produkt leczniczy Salviasept, zawierający olejki eteryczne (goździkowy 2,0 g/100g, miętowy 1,1 g/100g, tymiankowy 0,3 g/100g, majerankowy 0,3 g/100g, szałwiowy 0,2 g/100g), mentol (2,0 g/100g), cineol (0,6 g/100g) oraz wyciąg płynny z roślin (93,5 g/100g), nie jest zalecany do stosowania u kobiet w ciąży i karmiących piersią. Brak jest wystarczających danych klinicznych potwierdzających bezpieczeństwo preparatu w tych okresach, a wysoka zawartość etanolu (58% V/V ± 10%) stanowi dodatkowe przeciwwskazanie, nawet przy miejscowym stosowaniu w jamie ustnej. Ze względu na potencjalne przenikanie substancji czynnych do mleka matki oraz możliwy wpływ na rozwój płodu, stosowanie Salviasept w tych grupach pacjentek jest niewskazane.
alkohol etylowy, ciąża, cineol, etanol, karmienie piersią, koszyczek rumianku, krwawnik, laktacja, liść szałwii, mentol, olejek eteryczny, olejek goździkowy, olejek majerankowy, olejek miętowy, olejek szałwiowy, olejek tymiankowy, owoc kopru, płodność, preparat leczniczy, przenikanie substancji czynnych, rumianek, schorzenia gardła, schorzenia jamy ustnej, szałwia, wyciąg płynny, wyciąg roślinny, ziele krwawnika, ziele mięty pieprzowej, ziele tymianku