zapobieganie i leczenie ostrego napadu niepowikłanej malarii wywołanej przez Plasmodium vivax
Wskazanie

Plasmodium vivax jest jednym z pięciu gatunków zarodźców wywołujących malarię u ludzi. Zakażenie P. vivax prowadzi do tzw. malarii trzydniowej, charakteryzującej się nawracającymi co 48 godzin napadami gorączki, dreszczy i potów. W przeciwieństwie do malarii wywołanej przez P. falciparum, infekcja P. vivax rzadziej prowadzi do ciężkich powikłań, jednak choroba ta może mieć przewlekły, nawracający charakter ze względu na zdolność pasożyta do tworzenia hypnozoitów – form spoczynkowych w wątrobie.

W leczeniu ostrego napadu malarii wywołanej przez P. vivax stosuje się najczęściej chlorochinę (Arechin) jako lek pierwszego wyboru. W przypadku oporności na chlorochinę alternatywnie można zastosować artemizininę i jej pochodne w terapii skojarzonej (ACT) – w Polsce dostępne są preparaty takie jak Riamet (artemeter z lumefantryną). Istotnym elementem terapii jest eliminacja form wątrobowych pasożyta, którą uzyskuje się poprzez podanie prymachiny (dostępna w ramach importu docelowego).

Zapobieganie malarii opiera się przede wszystkim na profilaktyce przeciw ukłuciom komarów (stosowanie repelentów, moskitier, odpowiedniej odzieży) oraz chemoprofilaktyce. W zależności od regionu podróży i ryzyka zakażenia, w profilaktyce farmakologicznej stosuje się atowakwon z proguanilem (Malarone), doksycyklinę (Unidox, Doxycyclinum) lub meflochine (Lariam).

Największymi wyzwaniami w leczeniu malarii wywołanej przez P. vivax są: rosnąca oporność na chlorochinę w niektórych regionach świata, trudności z eliminacją form wątrobowych pasożyta (hypnozoitów), które odpowiadają za nawroty choroby, oraz konieczność długotrwałego stosowania prymachiny, co wiąże się z ryzykiem wystąpienia hemolizy u osób z niedoborem dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej (G6PD). Dodatkowo, diagnostyka malarii w krajach nieendemicznych, takich jak Polska, może być opóźniona ze względu na rzadkie występowanie choroby i niespecyficzne objawy początkowe.