stan po usunięciu trzustki
Wskazanie

Stan po usunięciu trzustki (pankreatektomia) to sytuacja kliniczna wymagająca kompleksowej i wielokierunkowej opieki medycznej. Pankreatektomia jest wykonywana najczęściej w przypadku nowotworu trzustki, przewlekłego zapalenia trzustki z silnymi dolegliwościami bólowymi niepoddającymi się leczeniu, czy rozległego urazu trzustki. Usunięcie trzustki może być całkowite (totalna pankreatektomia) lub częściowe (dystalna lub proksymalna pankreatektomia).

Pacjent po pankreatektomii boryka się z dwoma głównymi zaburzeniami metabolicznymi: cukrzycą typu 3c (pankreatogenną) oraz zewnątrzwydzielniczą niewydolnością trzustki. Cukrzyca po pankreatektomii jest często trudna w leczeniu, z tendencją do chwiejnego przebiegu i epizodów hipoglikemii. W jej leczeniu stosuje się insulinoterapię przy użyciu insulin krótkodziałających (NovoRapid, Humalog, Apidra) oraz insulin długodziałających (Lantus, Toujeo, Tresiba, Levemir). Często wymagane jest stosowanie osobistej pompy insulinowej.

Zewnątrzwydzielnicza niewydolność trzustki prowadzi do zaburzeń trawienia i wchłaniania, szczególnie tłuszczów, białek i witamin rozpuszczalnych w tłuszczach. Pacjenci wymagają substytucji enzymów trzustkowych w postaci preparatów zawierających lipazę, amylazę i proteazy (Kreon, Pangrol, Lipancrea). Dawkowanie jest indywidualne i zależy od stopnia niewydolności oraz składu diety. Dodatkowo często konieczna jest suplementacja witamin rozpuszczalnych w tłuszczach (A, D, E, K) oraz witaminy B12.

Największe trudności w prowadzeniu pacjenta po pankreatektomii to: kontrola glikemii ze względu na brak wydzielania zarówno insuliny jak i glukagonu, niedożywienie związane z zaburzeniami wchłaniania, biegunki tłuszczowe, a także problemy z doborem odpowiednich dawek enzymów trzustkowych. Pacjenci często wymagają modyfikacji diety (dieta lekkostrawna, z ograniczeniem tłuszczów) oraz leczenia przeciwbólowego. Ważnym elementem jest też monitorowanie pod kątem nawrotu choroby podstawowej, szczególnie w przypadku pankreatektomii wykonanej z powodu nowotworu.

W leczeniu dolegliwości bólowych stosuje się analgetyki (Paracetamol, Tramadol, Zaldiar), a w przypadku biegunek – leki przeciwbiegunkowe (Loperamid, Smecta). Niekiedy konieczne jest podawanie inhibitorów pompy protonowej (Controloc, Pantoprazole, Omeprazole) w celu zmniejszenia wydzielania kwasu żołądkowego i poprawy działania enzymów trzustkowych. Każdy pacjent po pankreatektomii wymaga regularnej, wielospecjalistycznej opieki lekarskiej (diabetolog, gastroenterolog, chirurg).