Leki w grupie
„preparaty enzymów trzustkowych”

Preparaty enzymów trzustkowych to leki zawierające enzymy trzustkowe (lipazę, amylazę i proteazę), które pomagają w trawieniu tłuszczów, węglowodanów i białek. Stosowane są w przypadkach niewydolności zewnątrzwydzielniczej trzustki (EPI), kiedy organ ten nie produkuje wystarczającej ilości enzymów trawiennych. Preparaty te uzupełniają niedobór naturalnych enzymów trzustkowych, umożliwiając prawidłowe trawienie i wchłanianie składników odżywczych.

Do głównych substancji czynnych w tych preparatach należy pankreatyna, będąca mieszaniną enzymów trzustkowych. Najważniejszym komponentem jest lipaza trzustkowa, której aktywność determinuje dawkowanie preparatu. W Polsce dostępne są preparaty zawierające pankreatynę pod nazwami handlowymi: Kreon, Lipancrea, Pangrol, Pancreatinum Hasco i Travisto.

Preparaty różnią się zawartością jednostek lipazy w jednej kapsułce. Dostępne są preparaty o niskiej zawartości lipazy (10 000-25 000 j.), średniej (25 000-40 000 j.) oraz wysokiej (powyżej 40 000 j.). Kapsułki zawierają mikrosfery lub minimikrosfery powlekane otoczką odporną na działanie kwasu żołądkowego, co chroni enzymy przed dezaktywacją i umożliwia ich uwolnienie w dwunastnicy.

Największą zaletą stosowania preparatów enzymów trzustkowych jest możliwość normalnego odżywiania pacjentów z EPI, co zapobiega niedożywieniu i niedoborom witamin rozpuszczalnych w tłuszczach. Leki te znacząco poprawiają jakość życia pacjentów z przewlekłym zapaleniem trzustki, mukowiscydozą, po resekcji trzustki lub żołądka oraz z innymi schorzeniami prowadzącymi do EPI.

Niebezpieczeństwa związane ze stosowaniem tych preparatów są stosunkowo niewielkie. Najczęstsze działania niepożądane to dolegliwości żołądkowo-jelitowe (nudności, biegunka, zaparcia), które zwykle ustępują po dostosowaniu dawki. U pacjentów z mukowiscydozą przyjmujących bardzo wysokie dawki opisywano zwłóknienie okrężnicy. Ważne jest odpowiednie dawkowanie – zbyt niskie może nie przynosić efektu terapeutycznego, a zbyt wysokie może powodować dyskomfort brzuszny.

Preparaty enzymów trzustkowych można podzielić na dwie główne grupy ze względu na formę farmaceutyczną: preparaty w kapsułkach dojelitowych (np. Kreon, Pangrol) oraz preparaty w tabletkach (np. Pancreatinum Hasco). Te pierwsze są skuteczniejsze dzięki ochronie enzymów przed działaniem kwasu żołądkowego. Ze względu na zawartość lipazy wyróżniamy preparaty o niskiej, średniej i wysokiej zawartości enzymu, co pozwala na indywidualizację terapii w zależności od stopnia niewydolności trzustki.