owrzodzenie dwunastnicy związane z przyjmowaniem niesteroidowych leków przeciwzapalnych
Wskazanie

Owrzodzenie dwunastnicy związane z przyjmowaniem niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ) to poważne powikłanie stosowania tej grupy leków. NLPZ, hamując syntezę prostaglandyn, zmniejszają ochronę błony śluzowej przewodu pokarmowego, co może prowadzić do powstania owrzodzeń. Uszkodzenia najczęściej występują u pacjentów długotrwale stosujących NLPZ, szczególnie w wysokich dawkach, u osób starszych, z wywiadem choroby wrzodowej oraz jednocześnie przyjmujących glikokortykosteroidy lub leki przeciwzakrzepowe.

W leczeniu owrzodzeń dwunastnicy związanych z NLPZ stosuje się przede wszystkim inhibitory pompy protonowej (IPP), które skutecznie hamują wydzielanie kwasu solnego. Wśród dostępnych w Polsce preparatów warto wymienić: Controloc, Nolpaza, Pantopraz (pantoprazol), Emanera, Helides, Ortanol (omeprazol), Nexium, Esomeprazol Teva (esomeprazol) czy Lansoprazol Teva (lansoprazol). Leczenie powinno trwać co najmniej 4-8 tygodni, a w ciężkich przypadkach może być wydłużone.

Alternatywnie można zastosować antagonistów receptora H2, takie jak Famotidyna Teva (famotydyna) czy Ranitydyna Aurovitas (ranitydyna), jednak są one mniej skuteczne niż IPP. W terapii stosuje się również leki osłonowe, jak Bismut Oxynell (związki bizmutu) czy Ulgastran (sukralfat), które tworzą ochronną warstwę na powierzchni owrzodzenia.

Największym wyzwaniem w leczeniu jest konieczność kontynuacji terapii NLPZ u wielu pacjentów z chorobami reumatologicznymi czy bólowymi. W takich przypadkach zaleca się stosowanie gastroprotekcji (głównie IPP) równolegle z NLPZ lub zamianę klasycznych NLPZ na selektywne inhibitory COX-2 (np. Celebrex, Aclexa – celekoksyb), które wykazują mniejsze ryzyko powikłań żołądkowo-jelitowych. U pacjentów z infekcją Helicobacter pylori konieczna jest również eradykacja tego patogenu, co znacząco zmniejsza ryzyko nawrotu owrzodzenia.

Trudności w leczeniu obejmują również ryzyko powikłań krwotocznych, które mogą wystąpić nagle i stanowić zagrożenie życia. Dlatego niezbędne jest regularne monitorowanie pacjenta, zwłaszcza w początkowym okresie terapii. Problemem jest również niska świadomość pacjentów odnośnie ryzyka związanego z samodzielnym, długotrwałym stosowaniem NLPZ dostępnych bez recepty (np. Ibuprom, Nurofen) bez odpowiedniej osłony farmakologicznej.