guzkowe zapalenie okołotętnicze
Wskazanie

Guzkowe zapalenie okołotętnicze (polyarteritis nodosa, PAN) to rzadka układowa choroba zapalna naczyń, która charakteryzuje się zapaleniem średnich i małych tętnic. Występuje głównie u osób w wieku 40-60 lat, częściej u mężczyzn. Schorzenie to może być związane z zakażeniem wirusowym (szczególnie wirusem zapalenia wątroby typu B) lub mieć charakter idiopatyczny.

Choroba manifestuje się wielonarządowo, z objawami zależnymi od lokalizacji zajętych naczyń. Do najczęstszych należą: ogólne osłabienie, gorączka, bóle mięśniowe, utrata masy ciała, nadciśnienie tętnicze, objawy niedokrwienia narządów (szczególnie nerek, przewodu pokarmowego, serca, skóry i układu nerwowego). Charakterystycznym objawem są bolesne guzki wyczuwalne wzdłuż przebiegu tętnic podskórnych oraz zmiany skórne w postaci owrzodzeń, livedo reticularis czy martwicy.

Leczenie guzkowego zapalenia okołotętniczego opiera się głównie na immunosupresji. W Polsce stosuje się glikokortykosteroidy (Encorton, Metypred, Solu-Medrol) w połączeniu z cyklofosfamidem (Endoxan). W przypadku związku z wirusem HBV stosuje się leczenie przeciwwirusowe (np. Viread, Baraclude) wraz z plazmaferezą. W leczeniu podtrzymującym wykorzystuje się metotreksat (Metex, Ebetrexat), azatioprynę (Imuran, Azathioprine VIS) lub mykofenolan mofetylu (CellCept, Myfortic).

Największe trudności w leczeniu pacjentów z PAN obejmują opóźnioną diagnostykę (ze względu na niespecyficzne objawy początkowe), wysokie ryzyko powikłań narządowych (szczególnie niewydolności nerek i zawałów narządów), oraz toksyczność długotrwałej terapii immunosupresyjnej. Dodatkowo, nawroty choroby występują u około 20-50% pacjentów, co wymaga modyfikacji leczenia i długotrwałego monitorowania. Powikłania naczyniowe, takie jak tętniaki i krwawienia, stanowią poważne zagrożenie życia i wymagają interdyscyplinarnego podejścia terapeutycznego.