Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Werapamil

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania werapamilu

Werapamil, jako substancja aktywna o działaniu na układ sercowo-naczyniowy, wymaga szczególnej uwagi podczas stosowania u określonych grup pacjentów. Poniżej przedstawiono najważniejsze ostrzeżenia i środki ostrożności, które należy wziąć pod uwagę przed zastosowaniem werapamilu, aby zapewnić bezpieczeństwo terapii.^{1 2}

Ostry zawał mięśnia sercowego

Werapamil należy stosować z zachowaniem szczególnej ostrożności u pacjentów z ostrym zawałem mięśnia sercowego, zwłaszcza gdy towarzyszy mu:

• rzadkoskurcz (bradykardia)
• znaczne niedociśnienie tętnicze
• zaburzenia czynności lewej komory^{3 4}

Zaburzenia przewodzenia i rytmu serca

Werapamil wywiera istotny wpływ na węzeł przedsionkowo-komorowy oraz węzeł zatokowo-przedsionkowy, co prowadzi do wydłużenia czasu przewodzenia przedsionkowo-komorowego. Z tego względu konieczne jest zachowanie ostrożności podczas stosowania leku, szczególnie w przypadku występowania zaburzeń przewodzenia.⁵

Blok serca, blok przedsionkowo-komorowy, rzadkoskurcz i asystolia

Należy natychmiast przerwać stosowanie werapamilu w przypadku wystąpienia:

• bloku przedsionkowo-komorowego II° lub III° (co stanowi przeciwwskazanie do jego stosowania)
• jednowiązkowego, dwuwiązkowego lub trójwiązkowego bloku pęczka Hisa⁶

W rzadkich przypadkach werapamil może powodować blok przedsionkowo-komorowy II° lub III°, rzadkoskurcz, a w skrajnych sytuacjach – asystolię. Ryzyko to jest wyższe u pacjentów z zespołem chorego węzła zatokowego (choroba węzła zatokowo-przedsionkowego), który częściej występuje u osób w podeszłym wieku.⁷

Warto podkreślić, że asystolia u pacjentów bez zespołu chorego węzła zatokowego jest zwykle krótkotrwała (kilka sekund lub krócej) z samoistnym powrotem rytmu węzłowego (z węzła przedsionkowo-komorowego) lub prawidłowego rytmu zatokowego. Jeżeli nie nastąpi to samoistnie, należy natychmiast wdrożyć odpowiednie leczenie.⁸

Należy zachować szczególną ostrożność podczas stosowania werapamilu u pacjentów z:

• blokiem przedsionkowo-komorowym I°
• bradykardią (poniżej 50 uderzeń/min)
• tachykardią komorową (QRS ≥0,12 s)
• niedociśnieniem tętniczym (ciśnienie skurczowe poniżej 90 mmHg)⁹

Interakcje z innymi lekami kardiologicznymi

Leki przeciwarytmiczne i leki β-adrenolityczne

Jednoczesne stosowanie werapamilu z lekami przeciwarytmicznymi lub β-adrenolitykami może prowadzić do wzajemnego nasilenia działania na układ krążenia, powodując:

• blok przedsionkowo-komorowy wyższego stopnia
• większy stopień zmniejszenia częstości akcji serca
• niewydolność serca
• nasilenie niedociśnienia tętniczego¹⁰

Opisano przypadek bezobjawowego rzadkoskurczu (36 uderzeń/minutę) z wędrowaniem stymulatora u pacjenta otrzymującego równocześnie tymolol (lek β-adrenolityczny) w kroplach do oczu i werapamil doustnie.¹¹

Digoksyna

Podczas jednoczesnego stosowania werapamilu z digoksyną konieczne jest zmniejszenie dawki digoksyny, aby uniknąć potencjalnego nasilenia jej działania i związanych z tym działań niepożądanych.^{12 13}

Inhibitory reduktazy hydroksymetyloglutarylo-koenzymu A (statyny)

Należy zwrócić uwagę na potencjalne interakcje werapamilu ze statynami. Szczegółowe informacje na temat interakcji znajdują się w odpowiednich punktach charakterystyki produktu leczniczego.^{14 15}

Niewydolność serca

Przed rozpoczęciem leczenia werapamilem u pacjentów z niewydolnością serca z frakcją wyrzutową powyżej 35% należy wyrównać stan kliniczny pacjenta. Podczas całego okresu leczenia werapamilem konieczne jest stosowanie odpowiedniego leczenia wspomagającego.^{16 17}

Niedociśnienie tętnicze

Werapamil, szczególnie podawany drogą dożylną, często powoduje przejściowe obniżenie ciśnienia tętniczego poniżej wartości wyjściowych. Zjawisko to jest zazwyczaj krótkotrwałe i bezobjawowe, jednak w niektórych przypadkach może powodować zawroty głowy.^{18 19}

Zaburzenia przewodzenia nerwowo-mięśniowego

Werapamil należy stosować ze szczególną ostrożnością u pacjentów z chorobami powodującymi zaburzenia przewodzenia nerwowo-mięśniowego, takimi jak:

• miastenia (myasthenia gravis)
• zespół Lamberta i Eatona
• późne stadia dystrofii mięśniowej Duchenne’a^{20 21}

Specjalne populacje pacjentów

Zaburzenia czynności nerek

Pomimo że wyniki badań porównawczych wskazują, że zaburzenia czynności nerek nie mają istotnego wpływu na farmakokinetykę werapamilu u pacjentów ze schyłkową niewydolnością nerek, opisy przypadków klinicznych sugerują konieczność zachowania ostrożności i dokładnego monitorowania stanu pacjentów z zaburzeniami czynności nerek podczas terapii werapamilem.²²

Istotną informacją kliniczną jest fakt, że werapamilu nie można usunąć z organizmu za pomocą hemodializy.^{23 24}

Zaburzenia czynności wątroby

U pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby należy zachować szczególną ostrożność podczas stosowania werapamilu. Dodatkowe informacje dotyczące dawkowania u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby znajdują się w odpowiednich punktach charakterystyki produktu leczniczego.^{25 26}

Informacje o substancjach pomocniczych

Produkty lecznicze zawierające werapamil mogą zawierać różne substancje pomocnicze, na które należy zwrócić uwagę:

• Isoptin 40 i Isoptin 80 zawierają mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu w jednej tabletce, co oznacza, że produkt uznaje się za „wolny od sodu”.²⁷
• Isoptin SR-E 240 zawiera 37,1 mg sodu w jednej tabletce, co odpowiada 1,9% zalecanej przez WHO maksymalnej 2 g dobowej dawki sodu u osób dorosłych.²⁸
• Isoptin SR-E 240 zawiera żółcień chinolinową (E104), która może powodować reakcje alergiczne u niektórych pacjentów.²⁹
• Staveran 40, Staveran 80, Staveran 120 zawierają laktozę jednowodną i nie powinny być stosowane u pacjentów z rzadko występującą dziedziczną nietolerancją galaktozy, brakiem laktazy lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy.³⁰
• Staveran 40 zawiera lak z żółcienią pomarańczową (E110), Staveran 80 zawiera żółcień pomarańczową (E110), a Staveran 120 zawiera żółcień chinolinową (E104) – substancje te mogą powodować reakcje alergiczne.³¹