Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Triglicerydy nasyconych kwasów tłuszczowych

Triglicerydy nasyconych kwasów tłuszczowych – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania

Triglicerydy nasyconych kwasów tłuszczowych o średniej długości łańcucha stanowią istotny składnik emulsji tłuszczowych stosowanych w żywieniu pozajelitowym. Występują one m.in. w preparatach takich jak Nutriflex Lipid peri czy SmofKabiven extra Nitrogen, gdzie stanowią część kompleksowego składu odżywczego. Stosowanie tych preparatów, ze względu na zawartość triglicerydów, wymaga szczególnej uwagi klinicznej oraz przestrzegania określonych środków ostrożności.¹

Monitorowanie metabolizmu tłuszczów

Zdolność eliminacji tłuszczów jest indywidualna dla każdego pacjenta i powinna być rutynowo kontrolowana przez lekarza. Podczas infuzji preparatów zawierających triglicerydy nasyconych kwasów tłuszczowych konieczne jest systematyczne monitorowanie stężenia triglicerydów w surowicy. Zaleca się, aby podczas infuzji stężenie to nie przekraczało 3-4 mmol/l.²³

W przypadku pacjentów z podejrzeniem zaburzeń metabolizmu tłuszczów, przed rozpoczęciem infuzji należy wykluczyć ryzyko wystąpienia lipemii na czczo. Jeśli lipemia na czczo występuje, podawanie triglicerydów nasyconych kwasów tłuszczowych jest przeciwwskazane. Hipertriglicerydemia utrzymująca się 12 godzin po zakończeniu infuzji może wskazywać na zaburzenia metabolizmu tłuszczów.⁴

Szczególne grupy pacjentów

Preparaty zawierające triglicerydy nasyconych kwasów tłuszczowych należy podawać ze szczególną ostrożnością pacjentom z następującymi zaburzeniami:⁵⁶

• Niewydolność nerek – ze względu na potencjalne trudności w metabolizmie tłuszczów
• Cukrzyca – wymagająca szczególnego monitorowania stężenia glukozy we krwi
• Zapalenie trzustki – z uwagi na ryzyko zaostrzenia stanu zapalnego
• Upośledzona funkcja wątroby – mogąca wpływać na metabolizm lipidów
• Niedoczynność tarczycy – szczególnie w połączeniu z hipertriglicerydemią
• Posocznica – ze względu na zaburzenia metaboliczne towarzyszące temu stanowi

⁷

U wszystkich wymienionych grup pacjentów zaleca się dokładne monitorowanie poziomu triglicerydów w surowicy podczas stosowania preparatów zawierających triglicerydy nasyconych kwasów tłuszczowych.⁸

Potencjalne reakcje niepożądane

Podczas stosowania preparatów zawierających triglicerydy nasyconych kwasów tłuszczowych należy zwracać uwagę na możliwość wystąpienia reakcji anafilaktycznych. W przypadku zaobserwowania jakichkolwiek objawów reakcji anafilaktycznej, takich jak gorączka, dreszcze, wysypka czy duszność, należy natychmiast przerwać infuzję.⁹¹⁰

Produkt SmofKabiven extra Nitrogen zawiera olej sojowy, olej rybi i fosfolipidy z jaja kurzego, które mogą rzadko powodować reakcje alergiczne. Odnotowano alergiczne reakcje krzyżowe pomiędzy soją i orzeszkami ziemnymi, co należy uwzględnić przy kwalifikacji pacjenta do leczenia.¹¹

Regulacja dawkowania i przerwanie infuzji

W zależności od stanu pacjenta, przejściowo może wystąpić hipertriglicerydemia. Jeśli podczas podawania triglicerydów stężenie tych związków w osoczu przekracza wartość 3-4 mmol/l, zaleca się zmniejszenie szybkości infuzji. W przypadku gdy stężenie triglicerydów utrzymuje się powyżej wartości granicznych, infuzję należy przerwać do czasu normalizacji parametrów.¹²

Podobnie, zmniejszenie dawki lub przerwanie podawania preparatów zawierających triglicerydy nasyconych kwasów tłuszczowych jest zalecane, gdy stężenie glukozy we krwi przekracza wartość 14 mmol/l (250 mg/dl).¹³

Wpływ na badania laboratoryjne

Triglicerydy nasyconych kwasów tłuszczowych, podobnie jak inne komponenty emulsji tłuszczowych, mogą wpływać na wyniki niektórych badań laboratoryjnych, jeżeli próbki krwi pobrano przed usunięciem tłuszczów z krążenia. Dotyczy to m.in. pomiarów stężenia bilirubiny, dehydrogenazy mleczanowej, wysycenia tlenem czy stężenia hemoglobiny.¹⁴¹⁵

Dlatego zaleca się, aby próbki krwi do badań pobierać przed podaniem triglicerydów lub po całkowitym usunięciu ich z układu krążenia. U większości pacjentów tłuszcze są eliminowane z organizmu w ciągu 5-6 godzin po zakończeniu infuzji.¹⁶

Ryzyko pseudoaglutynacji

Ze względu na ryzyko wystąpienia zjawiska pseudoaglutynacji, preparatów zawierających triglicerydy nasyconych kwasów tłuszczowych nie należy podawać jednocześnie z krwią przy użyciu tego samego zestawu do infuzji.¹⁷¹⁸

Dodawanie innych substancji

Preparaty zawierające triglicerydy nasyconych kwasów tłuszczowych mają złożony skład, dlatego zdecydowanie nie zaleca się dodawania do nich innych roztworów, których zgodność nie została udowodniona.¹⁹²⁰

Dodatkowe zalecenia monitorowania

W trakcie stosowania preparatów zawierających triglicerydy nasyconych kwasów tłuszczowych niezbędne jest monitorowanie szeregu parametrów:²¹²²

• Jonogram surowicy – dla oceny stanu elektrolitowego
• Równowaga wodna i kwasowo-zasadowa – ze względu na możliwe zaburzenia metaboliczne
• Osmolarność surowicy – dla zapobiegania nadmiernemu obciążeniu osmotycznemu
• Bilans płynów – w celu uniknięcia przewodnienia lub odwodnienia
• Enzymatyczne próby wątrobowe – dla kontroli funkcji wątroby

²³²⁴

W przypadku długotrwałego podawania triglicerydów nasyconych kwasów tłuszczowych konieczne jest dodatkowo monitorowanie morfologii krwi oraz parametrów krzepnięcia.²⁵²⁶

Zasady aseptyki

Podczas podawania preparatów zawierających triglicerydy nasyconych kwasów tłuszczowych, podobnie jak w przypadku innych preparatów stosowanych dożylnie, należy zachowywać warunki pełnej aseptyki, aby uniknąć ryzyka zakażenia.²⁷²⁸

Ponieważ wykorzystanie żyły centralnej do infuzji wiąże się ze zwiększonym ryzykiem zakażenia, podczas zakładania i obsługi cewnika zalecane jest dokładne przestrzeganie zasad postępowania aseptycznego.²⁹

Szczególne wskazówki dla pacjentów niedożywionych

U pacjentów niedożywionych rozpoczęcie żywienia pozajelitowego z wykorzystaniem preparatów zawierających triglicerydy nasyconych kwasów tłuszczowych może spowodować przemieszczenie płynów w organizmie. Może to prowadzić do obrzęku płuc i zastoinowej niewydolności krążenia, jak również do zmniejszenia stężenia w surowicy potasu, fosforu, magnezu i witamin rozpuszczalnych w wodzie.³⁰

Do zmian tych może dojść w ciągu 24-48 godzin, dlatego u pacjentów niedożywionych zaleca się:³¹

• Ostrożne i powolne rozpoczynanie żywienia pozajelitowego
• Ścisłe monitorowanie stanu klinicznego
• Odpowiednie podawanie płynów, elektrolitów, soli mineralnych i witamin

³²

Kontrola stężenia glukozy

Stosowanie preparatów zawierających triglicerydy nasyconych kwasów tłuszczowych może powodować hiperglikemię. Należy regularnie monitorować stężenie glukozy we krwi. W przypadku wystąpienia hiperglikemii zaleca się zmniejszenie szybkości infuzji lub podanie insuliny.³³

U pacjentów z hiperglikemią konieczne może być podawanie egzogennej insuliny.³⁴

Substytucja pierwiastków śladowych i elektrolitów

Infuzjom dożylnym aminokwasów, które często towarzyszą podawaniu triglicerydów nasyconych kwasów tłuszczowych, towarzyszy zwiększone wydalanie z moczem niektórych pierwiastków śladowych, w szczególności miedzi i cynku. Należy to uwzględnić podczas ustalania dawki tych pierwiastków, zwłaszcza w przewlekłym żywieniu dożylnym.³⁵³⁶

Konieczna może być substytucja elektrolitów, witamin i pierwiastków śladowych, szczególnie w przypadku długotrwałego żywienia pozajelitowego.³⁷

W przypadku preparatów zawierających cynk (np. Nutriflex Lipid peri), należy uwzględnić jego zawartość przy jednoczesnym podawaniu innych preparatów zawierających ten pierwiastek.³⁸³⁹