Dawkowanie i sposób podawania
Paklitaksel
Paklitaksel jest cytotoksycznym lekiem stosowanym wyłącznie pod nadzorem onkologicznym w wyspecjalizowanych ośrodkach. Preparat dostępny jest jako koncentrat 6 mg/ml do sporządzania roztworu do infuzji dożylnej, podawany przez filtr o porach ≤0,22 μm. Przed podaniem konieczna jest premedykacja: deksametazon (20 mg doustnie lub dożylnie, z możliwością obniżenia dawki do 8-20 mg u pacjentów z mięsakami Kaposi’ego), difenhydramina 50 mg i cymetydyna 300 mg lub ranitydyna 50 mg dożylnie, podane 30-60 minut przed infuzją. Dawkowanie paklitakselu różni się w zależności od wskazania onkologicznego, np. w pierwszej linii leczenia raka jajnika stosuje się 175 mg/m² pc. przez 3 godziny lub 135 mg/m² pc. w 24-godzinnej infuzji, zawsze w skojarzeniu z cisplatyną 75 mg/m² pc. z 3-tygodniowymi przerwami między cyklami. W leczeniu raka piersi dawki wahają się od 175 do 220 mg/m² pc. podawanych co 3 tygodnie, w zależności od schematu (monoterapia, skojarzenie z doksorubicyną lub trastuzumabem). W leczeniu mięsaka Kaposi’ego dawka wynosi 100 mg/m² pc. co 2 tygodnie, z możliwością modyfikacji w zależności od tolerancji pacjenta.
Dawkowanie i sposób podawania paklitakselu
Paklitaksel to lek cytotoksyczny, który powinien być stosowany wyłącznie pod nadzorem wykwalifikowanego onkologa w ośrodkach wyspecjalizowanych w podawaniu leków cytotoksycznych. Jest dostępny w postaci koncentratu do sporządzania roztworu do infuzji o stężeniu 6 mg/ml.1 2
Premedykacja przed podaniem paklitakselu
Przed podaniem paklitakselu, u wszystkich pacjentów należy zastosować premedykację składającą się z kortykosteroidów, leków przeciwhistaminowych i antagonistów receptora H2, zgodnie z poniższym schematem:3 4
- Deksametazon – 20 mg doustnie (około 12 i 6 godzin przed infuzją) lub dożylnie (30-60 minut przed infuzją)
- Difenhydramina – 50 mg dożylnie (30-60 minut przed infuzją) lub inny odpowiednik leku przeciwhistaminowego, np. chlorfenyramina
- Cymetydyna – 300 mg dożylnie lub Ranitydyna – 50 mg dożylnie (30-60 minut przed infuzją)
5 6
U pacjentów z mięsakiem Kaposi’ego dawka deksametazonu może być niższa i wynosić 8-20 mg.7 8
Sposób podawania
Paklitaksel w postaci koncentratu do sporządzania roztworu do infuzji musi zostać rozcieńczony przed użyciem i powinien być podawany wyłącznie dożylnie. Lek należy podawać przez filtr wewnętrzny z membraną o średnicy porów ≤0,22 μm.9 10 11
Schemat dawkowania w zależności od typu nowotworu
Rak jajnika
Chemioterapia pierwszego rzutu raka jajnika: chociaż aktualnie badane są inne schematy dawkowania, zaleca się stosowanie paklitakselu w skojarzeniu z cisplatyną. W zależności od czasu trwania infuzji dożylnej zaleca się dwa sposoby dawkowania:12 13
- Paklitaksel 175 mg/m² pc. podawany dożylnie przez 3 godziny, z następującym po nim podaniem cisplatyny w dawce 75 mg/m² pc., z zachowaniem 3-tygodniowej przerwy między kolejnymi cyklami leczenia
- Paklitaksel w dawce 135 mg/m² pc. w 24-godzinnej infuzji dożylnej, z następującym po nim podaniem cisplatyny 75 mg/m² pc., z zachowaniem 3-tygodniowej przerwy między kolejnymi cyklami leczenia
14 15
Chemioterapia drugiego rzutu raka jajnika: zalecana dawka paklitakselu wynosi 175 mg/m² pc. podawana w ciągu trzech godzin, z zachowaniem 3-tygodniowej przerwy między kolejnymi cyklami leczenia.16 17
Rak piersi
Leczenie uzupełniające (adjuwantowe) raka piersi: zalecana dawka paklitakselu wynosi 175 mg/m² pc. podawana w ciągu 3 godzin, z 3-tygodniowymi przerwami podczas 4 cykli leczenia, po terapii antracykliną i cyklofosfamidem (AC).18 19
Leczenie pierwszego rzutu raka piersi:
- W skojarzeniu z doksorubicyną (50 mg/m² pc.) – paklitaksel powinien być stosowany 24 godziny po doksorubicynie. Zalecana dawka paklitakselu wynosi 220 mg/m² pc. podawana dożylnie w ciągu 3 godzin, z 3-tygodniowymi przerwami pomiędzy cyklami leczenia.20 21
- W skojarzeniu z trastuzumabem – zalecana dawka paklitakselu wynosi 175 mg/m² pc. podawanego dożylnie w ciągu 3 godzin, z 3-tygodniowymi odstępami pomiędzy cyklami leczenia. Paklitaksel w skojarzeniu z trastuzumabem może być podany w infuzji następnego dnia po pierwszej dawce trastuzumabu lub bezpośrednio po kolejnej dawce trastuzumabu, jeśli poprzednia dawka trastuzumabu była dobrze tolerowana.22 23
Leczenie drugiego rzutu raka piersi: zalecana dawka paklitakselu wynosi 175 mg/m² pc. podawana w ciągu 3 godzin, z 3-tygodniowymi przerwami między kolejnymi cyklami leczenia.24 25
Niedrobnokomórkowy rak płuca (NDRP)
Leczenie zaawansowanego niedrobnokomórkowego raka płuca: zalecana dawka paklitakselu wynosi 175 mg/m² pc. podawana w ciągu 3 godzin, a następnie podanie cisplatyny w dawce 80 mg/m² pc., z 3-tygodniowymi przerwami między cyklami leczenia.26 27
Mięsak Kaposi’ego związany z AIDS
Leczenie mięsaka Kaposi’ego związanego z AIDS: zalecana dawka paklitakselu wynosi 100 mg/m² pc. podawana w 3-godzinnej infuzji dożylnej co 2 tygodnie. Kolejne dawki paklitakselu należy podawać w zależności od indywidualnej tolerancji pacjenta.28 29
Szczegółowe zalecenia dotyczące dawkowania
Modyfikacja dawki paklitakselu
Paklitakselu nie należy podawać ponownie do czasu, aż liczba neutrofili nie osiągnie wartości ≥1500/mm³ (≥1000/mm³ dla pacjentów z mięsakiem Kaposi’ego) i liczba płytek krwi nie osiągnie wartości ≥100 000/mm³ (≥75 000/mm³ dla pacjentów z mięsakiem Kaposi’ego).30 31
U pacjentów z ciężką neutropenią (liczba neutrofili <500/mm³ utrzymująca się przez 7 dni lub dłużej) lub ciężką neuropatią obwodową, należy w kolejnych cyklach leczenia zmniejszyć dawkę produktu leczniczego o 20% (25% dla pacjentów z mięsakiem Kaposi’ego).32 33
Szczególne grupy pacjentów
Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby: Dostępne dane są niewystarczające, aby zalecić dostosowanie dawek u pacjentów z łagodnymi lub umiarkowanymi zaburzeniami czynności wątroby. Pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby nie należy leczyć paklitakselem.34 35
Dzieci i młodzież: Nie określono dotychczas bezpieczeństwa stosowania ani skuteczności paklitakselu u dzieci w wieku poniżej 18 lat, dlatego też nie zaleca się stosowania paklitakselu u dzieci i młodzieży.36 37
Szczegółowa tabela dawkowania paklitakselu
| Wskazanie | Dawka paklitakselu | Czas infuzji | Schemat leczenia | Uwagi |
|---|---|---|---|---|
| Rak jajnika – pierwsza linia | 175 mg/m² pc. lub 135 mg/m² pc. |
3 godziny
24 godziny |
Co 3 tygodnie + cisplatyna 75 mg/m² pc. | Dwa alternatywne schematy dawkowania |
| Rak jajnika – druga linia | 175 mg/m² pc. | 3 godziny | Co 3 tygodnie | Monoterapia |
| Rak piersi – leczenie uzupełniające | 175 mg/m² pc. | 3 godziny | Co 3 tygodnie przez 4 cykle | Po terapii antracykliną i cyklofosfamidem (AC) |
| Rak piersi – pierwsza linia (+ doksorubicyna) |
220 mg/m² pc. | 3 godziny | Co 3 tygodnie, 24h po doksorubicynie (50 mg/m² pc.) | Leczenie skojarzone |
| Rak piersi – pierwsza linia (+ trastuzumab) |
175 mg/m² pc. | 3 godziny | Co 3 tygodnie | Możliwe podanie dzień po pierwszej dawce trastuzumabu lub bezpośrednio po kolejnych dawkach |
| Rak piersi – druga linia | 175 mg/m² pc. | 3 godziny | Co 3 tygodnie | Monoterapia |
| Niedrobnokomórkowy rak płuca | 175 mg/m² pc. | 3 godziny | Co 3 tygodnie + cisplatyna 80 mg/m² pc. | Leczenie skojarzone |
| Mięsak Kaposi’ego w przebiegu AIDS | 100 mg/m² pc. | 3 godziny | Co 2 tygodnie | Modyfikacja dawki w zależności od tolerancji |
Kryteria modyfikacji dawki paklitakselu
| Stan kliniczny | Kryteria | Zalecana modyfikacja dawki |
|---|---|---|
| Neutropenia | Liczba neutrofili <500/mm³ przez ≥7 dni | Redukcja o 20% (standardowe wskazania) Redukcja o 25% (mięsak Kaposi’ego) |
| Neuropatia obwodowa | Ciężka neuropatia obwodowa | Redukcja o 20% (standardowe wskazania) Redukcja o 25% (mięsak Kaposi’ego) |
| Warunki ponownego podania | Neutrofile ≥1500/mm³ i płytki krwi ≥100 000/mm³ | Standardowa dawka |
| Warunki ponownego podania (mięsak Kaposi’ego) | Neutrofile ≥1000/mm³ i płytki krwi ≥75 000/mm³ | Standardowa dawka |
| Zaburzenia czynności wątroby (łagodne/umiarkowane) | – | Brak danych do zaleceń modyfikacji dawki |
| Zaburzenia czynności wątroby (ciężkie) | – | Nie stosować paklitakselu |
Informacje o dawkowaniu dla pacjenta
Podczas wywiadu medycznego należy zwrócić szczególną uwagę na stan ogólny pacjenta, występowanie chorób współistniejących, a także na stosowane leki, które mogą wchodzić w interakcje z paklitakselem. Pacjenta należy poinformować o:38
- Konieczności premedykacji przed każdym podaniem paklitakselu
- Typowym schemacie dawkowania dla danego wskazania
- Potrzebie regularnych kontroli morfologii krwi przed każdym cyklem leczenia
- Konieczności zgłaszania objawów neuropatii obwodowej (drętwienie, mrowienie, ból kończyn)
- Możliwej modyfikacji dawki w przypadku wystąpienia ciężkich działań niepożądanych
39
Należy także poinformować pacjenta, że paklitaksel jest podawany wyłącznie w warunkach szpitalnych lub specjalistycznych ośrodkach onkologicznych, pod nadzorem doświadczonego personelu medycznego, który będzie monitorował stan pacjenta podczas i po zakończeniu infuzji.
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.
- Dawkowanie i sposób podawania
- Działania niepożądane
- Interakcje
- Przeciwwskazania stosowania
- Przedawkowanie
- Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
- Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
- Właściwości farmakodynamiczne
- Właściwości farmakokinetyczne
- Wpływ na płodność, ciążę i laktację
- Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
- Wskazania do stosowania