Przedawkowanie
Paklitaksel

Przedawkowanie paklitakselu nie posiada specyficznego antidotum, co wymaga intensywnego monitorowania stanu klinicznego pacjenta oraz leczenia objawowego. Główne objawy toksyczności to ciężka mielosupresja manifestująca się neutropenią, małopłytkowością i niedokrwistością, neurotoksyczność obwodowa z parestezjami i bólami neuropatycznymi, zapalenie błon śluzowych oraz u dzieci ryzyko ostrej toksyczności etanolowej z powodu obecności etanolu bezwodnego w preparatach (np. Paclitaxel Kabi zawiera 393 mg/ml etanolu, co stanowi 49,7% objętości). W przypadku mielosupresji zaleca się podanie G-CSF i profilaktykę przeciwinfekcyjną, a w neuropatii obwodowej stosowanie leków przeciwbólowych takich jak gabapentyna czy duloksetyna. Zapalenie błon śluzowych wymaga intensywnej pielęgnacji i leczenia objawowego, natomiast u dzieci konieczne jest monitorowanie i leczenie objawów toksyczności etanolowej, w tym zaburzeń metabolicznych i neurologicznych.

Przedawkowanie paklitakselu

W przypadku przedawkowania paklitakselu nie jest znane skuteczne antidotum (odtrutka). Sytuacja ta wymaga ścisłego monitorowania stanu klinicznego pacjenta i wdrożenia odpowiedniego postępowania terapeutycznego ukierunkowanego na główne objawy toksyczności związane z substancją czynną.1 2 3

Objawy toksyczne przedawkowania

Główne przewidywane objawy toksyczne związane z przedawkowaniem paklitakselu obejmują:4 5 6

  • Zahamowanie czynności szpiku kostnego – skutkujące poważną neutropenią, małopłytkowością oraz niedokrwistością, co znacząco zwiększa ryzyko infekcji oraz krwawień
  • Neurotoksyczność obwodowa / neuropatia obwodowa – manifestująca się parestezjami, zaburzeniami czucia, bólami neuropatycznymi oraz osłabieniem siły mięśniowej
  • Zapalenie błon śluzowych – dotyczące różnych obszarów, najczęściej jamy ustnej i przewodu pokarmowego

7 8 9

Szczególne zagrożenia dla dzieci i młodzieży

Należy zwrócić szczególną uwagę na populację pediatryczną, gdyż przedawkowanie paklitakselu u dzieci i młodzieży wiąże się z dodatkowym ryzykiem ostrej toksyczności etanolowej. Wynika to z zawartości etanolu bezwodnego jako substancji pomocniczej w preparatach paklitakselu.10 11 12

Zawartość etanolu w poszczególnych preparatach paklitakselu wynosi:13 14 15

  • Paclitaxel Kabi: 393 mg/ml (49,7% [v/v])
  • Paclitaxel-Ebewe: 401,7 mg/ml
  • Paclitaxelum Accord: 391 mg/ml

16 17 18

Postępowanie w przypadku przedawkowania

Leczenie w przypadku przedawkowania paklitakselu ma charakter objawowy i powinno być ukierunkowane na zwalczanie głównych objawów toksyczności.19 20 21

Podstawowe elementy postępowania obejmują:

  • Ścisłe monitorowanie stanu klinicznego pacjenta, w tym parametrów życiowych, wskaźników hematologicznych oraz czynności nerek i wątroby
  • W przypadku mielosupresji – rozważenie podania czynników wzrostu kolonii granulocytów (G-CSF) oraz zastosowanie profilaktyki przeciwinfekcyjnej
  • Leczenie neuropatii obwodowej – postępowanie objawowe obejmujące farmakoterapię bólu neuropatycznego
  • W przypadku zapalenia błon śluzowych – intensywna pielęgnacja oraz leczenie objawowe i profilaktyka wtórnych infekcji
  • U dzieci i młodzieży – dodatkowo monitorowanie i leczenie ostrej toksyczności etanolowej

22 23 24

Tabela objawów przedawkowania

Objaw przedawkowania Opis kliniczny Mechanizm toksyczności Postępowanie terapeutyczne
Zahamowanie czynności szpiku kostnego Ciężka neutropenia, małopłytkowość, niedokrwistość; zwiększona podatność na infekcje oportunistyczne, ryzyko krwawień Bezpośredni wpływ cytotoksyczny na komórki progenitorowe szpiku kostnego Podawanie czynników wzrostu, profilaktyka antybiotykowa, transfuzje preparatów krwiopochodnych, izolacja pacjenta
Neurotoksyczność obwodowa Parestezje, niedoczulica, ból neuropatyczny, zaburzenia motoryczne, osłabienie siły mięśniowej Uszkodzenie aksonów i zaburzenia transportu aksonalnego związane z oddziaływaniem na mikrotubule Leczenie objawowe neuralgii (gabapentyna, pregabalina, duloksetyna), analgetyki, fizykoterapia
Zapalenie błon śluzowych Zapalenie jamy ustnej, przełyku, jelit; owrzodzenia, ból, dysfagia, biegunka Uszkodzenie szybko dzielących się komórek nabłonka Miejscowe środki przeciwbólowe, płyny do płukania jamy ustnej, leczenie żywieniowe, profilaktyka wtórnych infekcji
Ostra toksyczność etanolowa
(szczególnie u dzieci)
Zaburzenia świadomości, neurologiczne, metaboliczne, hipoglikemia, kwasica, zaburzenia termoregulacji Bezpośrednie działanie etanolu oraz jego metabolitów (acetaldehydu) Monitorowanie parametrów życiowych, stanu neurologicznego, glikemii, równowagi kwasowo-zasadowej; leczenie objawowe
Reakcje nadwrażliwości Hipotensja, duszność, obrzęk naczynioruchowy, wysypka, skurcz oskrzeli Reakcje związane głównie z zawartością polioksyetylowanego oleju rycynowego (makrogologlicerolu rycynooleinianu) Leki przeciwhistaminowe, kortykosteroidy, epinefryna, tlenoterapia, monitorowanie układu krążenia
Zaburzenia rytmu serca Bradykardia, bloki przewodzenia, arytmie Bezpośredni wpływ toksyczny na układ przewodzący serca Monitorowanie EKG, leczenie objawowe arytmii zgodnie ze standardami kardiologicznymi

Ważnym aspektem jest prowadzenie regularnego monitoringu klinicznego i laboratoryjnego u pacjentów po przedawkowaniu paklitakselu, w związku z możliwością opóźnionego pojawienia się niektórych objawów toksycznych, szczególnie tych związanych z mielosupresją.25 26 27

  1. 10.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl