Interakcje
Paklitaksel

Interakcje paklitakselu z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Paklitaksel jest substancją leczniczą o złożonym profilu interakcji międzylekowych, co wynika głównie z jego metabolizmu przez cytochrom P450. Znajomość tych interakcji ma kluczowe znaczenie dla zapewnienia bezpieczeństwa i skuteczności terapii u pacjentów onkologicznych przyjmujących wielolekowe schematy leczenia.¹

Interakcje z lekami przeciwnowotworowymi

W chemioterapii pierwszego rzutu raka jajnika zaleca się podawanie paklitakselu przed cisplatyną. Takie postępowanie zapewnia utrzymanie profilu bezpieczeństwa paklitakselu zgodnego z tym obserwowanym podczas jego podawania w monoterapii. Odwrócenie kolejności podawania tych leków (cisplatyna przed paklitakselem) wiąże się z nasileniem mielosupresji oraz redukcją klirensu paklitakselu o około 20%.²

Należy również zaznaczyć, że pacjenci leczeni skojarzeniem paklitakselu z cisplatyną są narażeni na większe ryzyko wystąpienia niewydolności nerek w porównaniu do terapii samą cisplatyną w nowotworach ginekologicznych.³

W leczeniu początkowym przerzutowego raka piersi zaleca się podawanie paklitakselu 24 godziny po doksorubicynie. Jest to istotne, ponieważ wydalanie doksorubicyny i jej aktywnych metabolitów może być zmniejszone, gdy leki te podawane są w krótkim odstępie czasowym.⁴

Interakcje z inhibitorami i induktorami CYP

Metabolizm paklitakselu jest katalizowany głównie przez izoenzymy CYP2C8 oraz CYP3A4 cytochromu P450. Badania kliniczne wykazały, że metabolizm paklitakselu do 6α-hydroksypaklitakselu za pośrednictwem CYP2C8 stanowi główny szlak metaboliczny u ludzi.⁵

W przypadku braku badań farmakokinetycznych dotyczących konkretnych interakcji lekowych, należy zachować szczególną ostrożność podczas jednoczesnego podawania paklitakselu z lekami hamującymi aktywność enzymów CYP2C8 lub CYP3A4, takimi jak:⁶

• ketokonazol i inne imidazolowe leki przeciwgrzybicze
• erytromycyna
• fluoksetyna
• gemfibrozyl
• klopidogrel
• cymetydyna
• inhibitory proteazy (rytonawir, sakwinawir, indynawir, nelfinawir)

⁷

Zwiększona ekspozycja ogólnoustrojowa na paklitaksel w wyniku hamowania jego metabolizmu może prowadzić do nasilenia toksyczności terapii. Warto jednak zauważyć, że badania wykazały, iż ketokonazol, będący silnym inhibitorem CYP3A4, nie hamuje eliminacji paklitakselu u pacjentów, dlatego oba leki można podawać jednocześnie bez konieczności modyfikacji dawkowania.⁸

Nie zaleca się również jednoczesnego podawania paklitakselu z lekami indukującymi aktywność CYP2C8 lub CYP3A4, takimi jak:⁹

• ryfampicyna
• karbamazepina
• fenytoina
• efawirenz
• newirapina

¹⁰

Zmniejszona ekspozycja na paklitaksel wskutek indukcji jego metabolizmu może prowadzić do obniżenia skuteczności terapeutycznej leku.

Interakcje z inhibitorami proteazy

Badania przeprowadzone u pacjentów z mięsakiem Kaposi’ego, którzy otrzymywali jednocześnie wiele leków, wykazały, że ogólnoustrojowy klirens paklitakselu jest znacząco zmniejszony podczas jednoczesnego stosowania nelfinawiru i rytonawiru, natomiast indynawir nie wywiera istotnego wpływu na klirens leku.¹¹ Ze względu na ograniczone dane dotyczące interakcji z innymi inhibitorami proteazy, paklitaksel należy podawać z ostrożnością u pacjentów otrzymujących jednocześnie tę grupę leków.¹²

Interakcje z glikolem propylenowym i etanolem

Jednoczesne podawanie produktów leczniczych zawierających glikol propylenowy lub etanol może prowadzić do kumulacji etanolu i wywołania działań niepożądanych, szczególnie u małych dzieci o niskiej zdolności metabolicznej lub z niedojrzałością metaboliczną.¹³

Interakcje ze szczepionkami

Szczepienie szczepionką zawierającą żywe drobnoustroje u pacjenta przyjmującego paklitaksel może prowadzić do ciężkiego zakażenia. Odpowiedź immunologiczna pacjentów na szczepionki może być również zmniejszona. Z tego powodu:¹⁴

• Podczas leczenia paklitakselem należy unikać szczepień szczepionkami zawierającymi żywe wirusy
• Po zakończeniu chemioterapii zaleca się zachowanie ostrożności przy stosowaniu takich szczepionek
• Szczepienie nie powinno nastąpić wcześniej niż 3 miesiące po przyjęciu ostatniej dawki chemioterapii
• Należy zasięgnąć indywidualnej porady specjalisty odnośnie szczepień

¹⁵

Inne interakcje

Warto zaznaczyć, że stosowanie cymetydyny w premedykacji nie wpływa na klirens paklitakselu.¹⁶ Podczas stosowania paklitakselu w skojarzeniu z innymi terapiami (cisplatyna, doksorubicyna, trastuzumab), należy zapoznać się z Charakterystykami Produktów Leczniczych tych leków w celu uzyskania pełnych informacji dotyczących ich stosowania.¹⁷

Interakcje paklitakselu z alkoholem

Ze względu na to, że leki zawierające paklitaksel zawierają znaczące ilości etanolu jako substancji pomocniczej (np. Paclitaxel Kabi zawiera 393 mg/ml etanolu bezwodnego (49,7% [v/v]), Paclitaxel-Ebewe zawiera 401,7 mg/ml etanolu bezwodnego, a Paclitaxelum Accord zawiera 391 mg/ml etanolu bezwodnego), należy zachować szczególną ostrożność w kwestii interakcji z alkoholem spożywanym przez pacjenta.^{18 19 20}

Spożywanie alkoholu podczas terapii paklitakselem może prowadzić do:

• Nasilenia działań niepożądanych związanych z zawartością etanolu w leku
• Zwiększonego obciążenia wątroby, co może wpływać na metabolizm paklitakselu
• Potencjalnego nasilenia działania sedatywnego, szczególnie w połączeniu z premedykacją stosowaną przed podaniem paklitakselu
• Zwiększonego ryzyka działań niepożądanych ze strony ośrodkowego układu nerwowego

Z tych powodów pacjentom otrzymującym paklitaksel zaleca się całkowitą abstynencję od alkoholu podczas terapii oraz przez kilka dni po jej zakończeniu. Lekarze powinni informować pacjentów o tych potencjalnych interakcjach i związanych z nimi zagrożeniach.

Tabela interakcji paklitakselu