Dawkowanie i sposób podawania
Kwas askorbowy

Dawkowanie i sposób podawania kwasu askorbowego

Kwas askorbowy (witamina C) jest istotnym składnikiem wielu produktów leczniczych, stosowanych zarówno w monoterapii, jak i w preparatach złożonych. Dawkowanie kwasu askorbowego zależy od postaci farmaceutycznej, wskazań oraz wieku i stanu klinicznego pacjenta. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje na temat dawkowania kwasu askorbowego w różnych grupach wiekowych oraz w zależności od postaci produktu leczniczego.¹

Dawkowanie u dorosłych

Dawkowanie kwasu askorbowego u dorosłych powinno być dostosowane do indywidualnego zapotrzebowania pacjenta, ocenionego na podstawie objawów klinicznych oraz ewentualnego stopnia niedoboru.¹

W przypadku produktów zawierających wyłącznie kwas askorbowy, takich jak Ascorvita, zalecana dawka dla dorosłych to zwykle jedna tabletka musująca (1000 mg kwasu askorbowego) rozpuszczona w ½ szklanki wody lub soku, przyjmowana raz dziennie.²

W przypadku kropli doustnych, jak Ascorgem, DropiCe, Cebion, Ibuvit C czy Juvit C, gdzie stężenie kwasu askorbowego wynosi 100 mg/ml (co odpowiada około 5 mg kwasu askorbowego na kroplę), zalecana dawka dla dorosłych to 15-20 kropli na dobę.^{3 4 5}

W preparatach złożonych zawierających kwas askorbowy dawkowanie zależy od dodatkowych składników aktywnych. Na przykład w preparacie AntyGrypin zawierającym kwas askorbowy (150 mg), kwas acetylosalicylowy (500 mg) i kofeinę (50 mg), zaleca się przyjmowanie 1-2 tabletek jednorazowo lub kilka razy na dobę, nie przekraczając 5 tabletek na dobę.⁶

Dawkowanie u dzieci i młodzieży

Dawkowanie kwasu askorbowego u dzieci i młodzieży jest uzależnione od wieku, masy ciała oraz postaci farmaceutycznej produktu.⁷

W przypadku kropli doustnych zawierających kwas askorbowy w stężeniu 100 mg/ml, zalecane dawkowanie według grup wiekowych przedstawia się następująco:

• Niemowlęta i małe dzieci (od 28. dnia życia do końca 23. miesiąca życia): 5-8 kropli na dobę^{8 9}
• Dzieci od 2 do 6 lat: 10 kropli na dobę¹⁰
• Dzieci od 6 do 11 lat: 10 kropli na dobę^{11 12}
• Młodzież od 12 do 17 lat: 15-20 kropli na dobę¹³

W preparatach złożonych, dawkowanie musi uwzględniać obecność innych substancji czynnych oraz wiek pacjenta. Przykładowo:

• Preparat Apap ból i gorączka C plus (500 mg paracetamolu + 300 mg kwasu askorbowego) może być stosowany u dzieci i młodzieży powyżej 12 lat w dawce 1 tabletki co 4-6 godzin, maksymalnie 3 tabletki na dobę.¹⁴
• Preparat Fervex Junior (280 mg paracetamolu + 100 mg kwasu askorbowego + 10 mg maleinianu feniraminy) ma zróżnicowane dawkowanie w zależności od wieku dziecka:
  • Dzieci w wieku 6-10 lat: 1 saszetka 2 razy na dobę
  • Dzieci w wieku 10-12 lat: 1 saszetka 3 razy na dobę
  • Młodzież w wieku 12-15 lat: 1 saszetka 4 razy na dobę¹⁵

Należy zauważyć, że u małych dzieci do 3. roku życia produkty zawierające kwas askorbowy powinny być stosowane po konsultacji z lekarzem.^{16 17}

Dawkowanie w preparatach złożonych

W przypadku preparatów złożonych, dawkowanie kwasu askorbowego jest ściśle powiązane z dawkowaniem pozostałych substancji czynnych. Poniżej przedstawiono kilka przykładów:

Preparaty z paracetamolem i kwasem askorbowym

Produkty zawierające paracetamol i kwas askorbowy często stosowane są w leczeniu objawowym przeziębienia i grypy:

• Aliflusin (500 mg paracetamolu + 200 mg kwasu askorbowego + 4 mg chlorofenaminy maleinianu): jedna saszetka do 3 razy na dobę, z odstępem co najmniej 4 godzin pomiędzy dawkami. Maksymalna dawka dobowa to 3 saszetki.¹⁸
• AntyGrypin COMPLEX (500 mg paracetamolu + 200 mg kwasu askorbowego + 4 mg chlorofenaminy maleinianu): w razie konieczności jedna saszetka na 30 min. przed snem. Maksymalnie 3 saszetki na dobę w dawkach podzielonych, z odstępem co najmniej 4 godziny.¹⁹
• Efferalgan Vitamin C (330 mg paracetamolu + 200 mg kwasu askorbowego): dawkowanie uzależnione od masy ciała. U dorosłych dawka jednorazowa to 1-2 tabletki, powtarzane co 4-6 godzin. Maksymalna dawka dobowa to 12 tabletek.²⁰

Preparaty z kwasem acetylosalicylowym i kwasem askorbowym

Kombinacja kwasu acetylosalicylowego i kwasu askorbowego stosowana jest w leczeniu objawowym stanów grypopodobnych:

• Aspirin C (400 mg kwasu acetylosalicylowego + 240 mg kwasu askorbowego): dorośli 1-2 tabletki co 4-8 godzin, maksymalnie 8 tabletek na dobę.²¹
• Aspirin C Forte (800 mg kwasu acetylosalicylowego + 480 mg kwasu askorbowego): dorośli 1 tabletka co 4-8 godzin, maksymalnie 3 tabletki na dobę.²²
• Ascalcin Plus o smaku malinowym (500 mg kwasu acetylosalicylowego + 300 mg kwasu askorbowego + 200 mg wapnia): dorośli 1-2 saszetki 3 razy na dobę, maksymalnie 6 saszetek na dobę.²³

Preparaty wieloskładnikowe

Preparaty wieloskładnikowe zawierające kwas askorbowy często stosowane są w leczeniu objawowym przeziębienia i grypy:

• Coldrex MaxGrip (1000 mg paracetamolu + 10 mg chlorowodorku fenylefryny + 40 mg kwasu askorbowego): jedna saszetka co 4-6 godzin, maksymalnie 4 saszetki na dobę.²⁴
• Gripex Hot Max (1000 mg paracetamolu + 100 mg kwasu askorbowego + 12,2 mg chlorowodorku fenylefryny): jedna saszetka co 4-6 godzin, maksymalnie 4 saszetki na dobę.²⁵
• Fervex (500 mg paracetamolu + 200 mg kwasu askorbowego + 25 mg maleinianu feniraminy): jedna saszetka 2-3 razy na dobę, z odstępem co najmniej 4 godziny pomiędzy dawkami.²⁶

Dawkowanie w szczególnych grupach pacjentów

Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek

U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek konieczne jest dostosowanie dawkowania kwasu askorbowego, zwłaszcza gdy jest on składnikiem preparatów zawierających paracetamol lub inne substancje czynne, które są metabolizowane i wydalane przez nerki.²⁷

W zależności od stopnia niewydolności nerek zaleca się następujące modyfikacje dawkowania:

• Przy współczynniku przesączania kłębuszkowego (GFR) 10-50 ml/min: dawka jednorazowa paracetamolu nie większa niż 500 mg co 6 godzin.^{28 29}
• Przy współczynniku przesączania kłębuszkowego (GFR) poniżej 10 ml/min: dawka jednorazowa paracetamolu nie większa niż 500 mg co 8 godzin.³⁰

W przypadku ciężkiej niewydolności nerek (GFR <10 ml/min) wiele preparatów złożonych zawierających kwas askorbowy jest przeciwwskazanych.³¹

Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby

U pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby, zwłaszcza gdy kwas askorbowy jest składnikiem preparatów zawierających paracetamol, należy zmniejszyć dawkę lub wydłużyć odstępy między dawkami.^{32 33}

W przypadku ciężkiego zaburzenia czynności wątroby większość preparatów złożonych zawierających kwas askorbowy jest przeciwwskazana.^{34 35}

U pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby nie należy stosować maksymalnej dawki dobowej paracetamolu większej niż 2 g.³⁶

Osoby w podeszłym wieku

U osób w podeszłym wieku z prawidłową czynnością nerek i wątroby dawkowanie kwasu askorbowego jest takie samo jak u młodszych osób dorosłych.^{37 38}

Jednak w przypadku niektórych preparatów, takich jak Ascalcin Plus o smaku malinowym, dla osób w podeszłym wieku zaleca się zmniejszenie dawki do 1 saszetki 3 razy na dobę, z maksymalną dawką dobową 3 saszetek.³⁹

Sposób podawania

Sposób podawania kwasu askorbowego zależy od postaci farmaceutycznej produktu:

• Tabletki musujące i granulat musujący: należy rozpuścić w szklance wody (zwykle ½ szklanki) i wypić przygotowany roztwór.^{40 41}
• Proszek do sporządzania roztworu doustnego: zawartość saszetki należy rozpuścić w szklance ciepłej lub gorącej wody, dobrze wymieszać i wypić.^{42 43}
• Krople doustne: można podawać bezpośrednio lub w łyżeczce napoju (mleka, soku, herbaty).^{44 45}

Czas trwania leczenia

Czas stosowania kwasu askorbowego zależy od wskazań oraz od tego, czy jest on składnikiem preparatu złożonego:

• W przypadku preparatów stosowanych w leczeniu objawowym przeziębienia i grypy, zwykle nie należy ich stosować dłużej niż 3-5 dni bez konsultacji z lekarzem.^{46 47}
• W przypadku preparatów zawierających paracetamol, zwykle nie należy ich stosować dłużej niż 3 dni w przypadku gorączki i 5 dni w przypadku bólu, bez konsultacji z lekarzem.⁴⁸

Szczegółowe dawkowanie kwasu askorbowego

Poniższa tabela przedstawia szczegółowe informacje na temat dawkowania preparatów zawierających kwas askorbowy w różnych grupach wiekowych oraz w zależności od postaci farmaceutycznej i składu produktu.

Uwagi do dawkowania

Przy stosowaniu preparatów zawierających kwas askorbowy należy zwrócić uwagę na następujące kwestie:

• Preparaty zawierające paracetamol i kwas askorbowy powinny być stosowane według najniższej skutecznej dawki przez możliwie najkrótszy okres.⁴⁹
• U pacjentów z niewydolnością nerek lub wątroby należy zmniejszyć dawkę lub wydłużyć odstępy między dawkami.^{50 51}
• W przypadku ciężkiej niewydolności nerek (GFR <10 ml/min) lub ciężkiej niewydolności wątroby, większość preparatów złożonych zawierających kwas askorbowy jest przeciwwskazana.⁵²
• Nie należy przekraczać maksymalnej zalecanej dawki dobowej dla danego preparatu.⁵³
• Czas trwania leczenia zależy od wskazań, ale zwykle nie powinien przekraczać 3-5 dni bez konsultacji z lekarzem.⁵⁴

Zalecenia dotyczące stosowania kwasu askorbowego

Podczas stosowania preparatów zawierających kwas askorbowy należy przestrzegać następujących zaleceń:

• Preparaty musujące należy całkowicie rozpuścić w wodzie przed spożyciem.⁵⁵
• W większości przypadków, przerwy między dawkami powinny wynosić co najmniej 4 godziny.⁵⁶
• U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek przerwy między dawkami należy wydłużyć do 6-8 godzin.⁵⁷
• Niektóre preparaty zawierające kwas askorbowy mogą być stosowane przez diabetyków, gdyż nie zawierają cukru.⁵⁸
• Preparaty w postaci kropli doustnych mogą być podawane bezpośrednio lub dodane do napoju czy pokarmu.⁵⁹
• W przypadku preparatów stosowanych w leczeniu stanów grypopodobnych, lepsze efekty można uzyskać przyjmując je rozpuszczone w gorącej wodzie, wieczorem, jak najszybciej od wystąpienia objawów.⁶⁰

Przestrzeganie powyższych zaleceń dotyczących dawkowania i sposobu podawania kwasu askorbowego powinno zapewnić skuteczne i bezpieczne stosowanie tego składnika w leczeniu różnych dolegliwości.