Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Kwas askorbowy

Wpływ kwasu askorbowego na płodność, ciążę i laktację

Kwas askorbowy (witamina C) jest substancją powszechnie występującą w wielu produktach leczniczych stosowanych w różnych wskazaniach. Informacje dotyczące bezpieczeństwa stosowania tej substancji u kobiet w ciąży oraz karmiących piersią wymagają szczególnej uwagi lekarza, gdyż witamina C przenika zarówno przez barierę łożyskową, jak i do mleka kobiecego.^{1 2}

Kwas askorbowy a płodność

Badania na zwierzętach nie wykazały szkodliwego wpływu kwasu askorbowego na płodność.^{3 4} W przypadku preparatów złożonych zawierających także kwas acetylosalicylowy, istnieją dowody na to, że leki hamujące cyklooksygenazę (syntezę prostaglandyn) mogą powodować zaburzenia płodności u kobiet przez wpływ na owulację. Należy jednak podkreślić, że działanie to jest przemijające i ustępuje po zakończeniu terapii.^{5 6}

Należy zauważyć, że brak jest szczegółowych badań dotyczących wpływu samego kwasu askorbowego na płodność u ludzi. W produktach zawierających dodatkowo paracetamol i inne substancje, jak np. w leku Fluxin, w jednym badaniu na zwierzętach zaobserwowano wpływ na płodność samców, jednak znaczenie tego działania u ludzi nie jest znane.⁷

Kwas askorbowy a ciąża

Witamina C przenika z krwi matki do krwi płodu poprzez mechanizm aktywnego transportu.⁸ Zalecane dzienne spożycie kwasu askorbowego w okresie ciąży wynosi 80 mg.⁹ Nie stwierdzono teratogennego działania witaminy C u ludzi, jednak dawki wyższe niż 5 g mogą wywołać poronienie. Stosowanie dużych dawek witaminy C podczas ciąży może spowodować wystąpienie objawów niedoboru witaminy C u noworodków po porodzie.¹⁰

Najwyższa tolerowana ilość kwasu askorbowego podczas ciąży to 2000 mg/dobę. Oznacza to maksymalny poziom dziennego spożycia witaminy C, który nie stwarza ryzyka wystąpienia działań niepożądanych.^{11 12}

W odniesieniu do stosowania samego kwasu askorbowego w ciąży, niektóre produkty lecznicze wskazują, że może być on stosowany jedynie w przypadkach, gdy w opinii lekarza korzyść dla matki przeważa nad potencjalnym zagrożeniem dla płodu.^{13 14}

Inne produkty, takie jak Juvit C, wskazują, że produkt może być stosowany w ciąży, jednak należy zachować ostrożność przy wysokich dawkach produktu (nie przekraczać zalecanych dawek) ze względu na ryzyko wystąpienia niedoboru witaminy C u dziecka.¹⁵

W przypadku produktów złożonych zawierających również paracetamol oraz kwas askorbowy, jak np. Apap ból i gorączka C plus, można je stosować, jeżeli jest to klinicznie uzasadnione. W przypadku paracetamolu duża liczba danych dotyczących kobiet w ciąży wskazuje na to, że nie wywołuje on wad rozwojowych ani nie jest toksyczny dla płodów lub noworodków. Wnioski z badań epidemiologicznych dotyczących rozwoju układu nerwowego u dzieci narażonych na działanie paracetamolu in utero są jednak niejednoznaczne.¹⁶

Leki zawierające dodatkowo chlorofenaminę, fenylefrynę lub kwas acetylosalicylowy mają specjalne ostrzeżenia dotyczące stosowania w ciąży:

• Produkty zawierające chlorofenaminę (np. Aliflusin, AntyGrypin COMPLEX) nie są zalecane w okresie ciąży ze względu na obecność tej substancji.¹⁷
• Produkty zawierające fenylefrynę lub kwas acetylosalicylowy są przeciwwskazane w okresie ciąży, szczególnie w trzecim trymestrze.^{18 19}

Kwas askorbowy a laktacja

Kwas askorbowy przenika do mleka kobiecego.^{20 21} Zalecane dzienne spożycie kwasu askorbowego w okresie laktacji wynosi 100 mg.²²

Najwyższa tolerowana ilość kwasu askorbowego podczas karmienia piersią to 2000 mg/dobę, co oznacza maksymalny poziom dziennego spożycia witaminy C, który nie stwarza ryzyka wystąpienia działań niepożądanych.^{23 24}

W przypadku samego kwasu askorbowego zalecane jest nie przekraczanie ustalonej dawki w okresie karmienia piersią.^{25 26} Należy zachować ostrożność podczas stosowania witaminy C u kobiet karmiących piersią.^{27 28}

Niektóre produkty, takie jak Juvit C, wskazują, że produkt może być stosowany podczas laktacji, jednak należy zachować ostrożność przy wysokich dawkach produktu (nie przekraczać zalecanych dawek) ze względu na ryzyko zwiększenia tolerancji na witaminę C u matki i dziecka w okresie karmienia piersią.²⁹

W przypadku kwasu askorbowego w połączeniu z paracetamolem (np. Apap ból i gorączka C plus), zarówno paracetamol jak i kwas askorbowy przenikają do mleka matki, jednak brak jest doniesień na temat szkodliwego wpływu na organizm noworodków/dzieci karmionych piersią.^{30 31}

Kwas askorbowy przyjmowany w dawkach leczniczych nie powinien wywoływać działań niepożądanych u dzieci karmionych piersią.³²

Produkty zawierające dodatkowo chlorofenaminę, fenylefrynę lub kwas acetylosalicylowy mają specjalne ostrzeżenia dotyczące stosowania podczas karmienia piersią:

• Produkty zawierające chlorofenaminę (np. Aliflusin, AntyGrypin COMPLEX) nie są zalecane do stosowania podczas karmienia piersią, ponieważ nie wiadomo, czy chlorofenamina i jej metabolity przenikają do mleka ludzkiego.^{33 34}
• Produkty zawierające fenylefrynę mogą przenikać do mleka matki, należy więc zachować ostrożność u kobiet karmiących piersią.^{35 36}
• W przypadku kwasu acetylosalicylowego, przenika on w niewielkich ilościach do mleka kobiecego. Podczas krótkotrwałego stosowania salicylanów przez matki, nie stwierdzono występowania działań niepożądanych u niemowląt karmionych piersią, więc przerywanie karmienia piersią z reguły nie jest konieczne. Jednakże w przypadku regularnego przyjmowania dużych dawek kwasu acetylosalicylowego, karmienie piersią powinno być wcześniej przerwane.^{37 38}

Szczególne zalecenia dla lekarzy

Ważne jest, aby lekarz przekazał następujące informacje kobietom w ciąży lub karmiącym piersią, które mogą stosować produkty zawierające kwas askorbowy:

• Kwas askorbowy przenika przez barierę łożyskową i do mleka kobiecego, dlatego jego stosowanie wymaga konsultacji z lekarzem.³⁹
• Zalecane dzienne spożycie kwasu askorbowego wynosi 80 mg w okresie ciąży i 100 mg w okresie laktacji.⁴⁰
• Nie należy przekraczać dawki 2000 mg/dobę zarówno w ciąży, jak i podczas karmienia piersią, gdyż jest to najwyższa tolerowana ilość kwasu askorbowego, która nie stwarza ryzyka wystąpienia działań niepożądanych.⁴¹
• Należy unikać stosowania dużych dawek witaminy C w okresie ciąży ze względu na możliwość wystąpienia objawów niedoboru witaminy C u noworodków po porodzie.⁴²
• W przypadku karmienia piersią, należy unikać stosowania dużych dawek witaminy C ze względu na ryzyko zwiększenia tolerancji na witaminę C u matki i dziecka.⁴³
• W przypadku produktów złożonych zawierających również inne substancje czynne, należy zwrócić szczególną uwagę na przeciwwskazania związane z tymi substancjami, szczególnie w odniesieniu do chlorofenaminy, fenylefryny lub kwasu acetylosalicylowego.^{44 45 46}

U pacjentek planujących ciążę, lekarz powinien poinformować, że stosowanie produktów zawierających kwas askorbowy jako jedyną substancję czynną, przy zachowaniu zalecanych dawek, nie powinno stanowić przeciwwskazania. Natomiast w przypadku produktów złożonych, należy uwzględnić możliwy wpływ innych substancji czynnych na płodność, ciążę i laktację.