Wskazania do stosowania
Fingolimod

Wskazania do stosowania substancji czynnej fingolimod

Fingolimod jest substancją czynną stosowaną w leczeniu stwardnienia rozsianego (MS). Dostępny jest w postaci kapsułek twardych o dawce 0,5 mg (większość preparatów) lub 0,25 mg (niektóre preparaty, jak Fingolimod Teva czy INZOLFI). Jest to lek modyfikujący przebieg choroby, który ma na celu spowolnienie progresji choroby i zmniejszenie częstości rzutów u pacjentów z określonymi postaciami stwardnienia rozsianego.¹

Populacja pacjentów

Fingolimod wskazany jest do stosowania u następujących grup pacjentów:

• Pacjenci dorośli – we wszystkich preparatach zawierających fingolimod.²
• Dzieci i młodzież w wieku 10 lat i starsi – w większości preparatów, z wyjątkiem Bonaxon i Fingolimod Fresenius Kabi, które są zarejestrowane wyłącznie dla pacjentów dorosłych.³
• Niektóre preparaty zawierają dodatkowe ograniczenia dotyczące masy ciała – na przykład Fingolimod Zentiva, Fingolimod SUN i Golpimec są wskazane dla dzieci i młodzieży w wieku 10 lat i starszych o masie ciała > 40 kg. ^{40 kg”>4}

Postać stwardnienia rozsianego

Fingolimod jest wskazany wyłącznie w leczeniu ustępująco-nawracającej (rzutowo-remisyjnej) postaci stwardnienia rozsianego. W piśmiennictwie medycznym możemy spotkać się z różnymi określeniami tej postaci, w zależności od preparatu:^{5 6}

Istotną cechą wspólną jest to, że fingolimod przeznaczony jest wyłącznie do leczenia postaci stwardnienia rozsianego o dużej aktywności (wysoce aktywnej). Jest to kluczowe ograniczenie w stosowaniu tego leku.⁷

Specyficzne wskazania kliniczne

W obrębie populacji pacjentów z ustępująco-nawracającą postacią stwardnienia rozsianego o dużej aktywności, fingolimod jest wskazany w dwóch głównych grupach pacjentów:

Grupa 1: Niepowodzenie wcześniejszej terapii

Pierwszą grupę stanowią pacjenci, u których choroba wykazuje wysoką aktywność pomimo wcześniejszego leczenia. Dokładne sformułowanie wskazania to: pacjenci z wysoką aktywnością choroby pomimo pełnego i właściwego cyklu leczenia co najmniej jednym produktem leczniczym modyfikującym jej przebieg.⁸

Co ważne, charakterystyki produktów leczniczych wszystkich preparatów zawierających fingolimod zawierają informację, że istnieją wyjątki oraz specjalne warunki dotyczące czasu trwania okresu oczyszczania organizmu z wcześniej stosowanego produktu leczniczego. Informacje te znajdują się w punktach 4.4 i 5.1 charakterystyk poszczególnych produktów.⁹

Grupa 2: Szybko rozwijająca się postać MS

Drugą grupę stanowią pacjenci z ciężką, szybko rozwijającą się postacią choroby. W tym przypadku wskazanie jest precyzyjnie zdefiniowane i obejmuje pacjentów spełniających następujące kryteria:

Pacjenci z szybko rozwijającą się, ciężką, ustępująco-nawracającą postacią stwardnienia rozsianego, definiowaną jako:

• 2 lub więcej rzutów powodujących niesprawność w ciągu jednego roku, oraz
• 1 lub więcej zmian ulegających wzmocnieniu po podaniu gadolinu w obrazach MRI mózgu lub znaczące zwiększenie liczby zmian w obrazowaniu T2-zależnym w porównaniu z wcześniejszym, ostatnio wykonywanym badaniem MRI.¹⁰

Te kryteria są bardzo podobne we wszystkich preparatach zawierających fingolimod, choć mogą występować drobne różnice w sformułowaniach. Istotą jest wystąpienie co najmniej 2 rzutów powodujących niesprawność w ciągu roku oraz obecność aktywnych zmian demielinizacyjnych w badaniu MRI.¹¹

Szczegółowa charakterystyka wskazań w różnych preparatach

Drobne różnice w formułowaniach wskazań

Analiza charakterystyk produktów leczniczych różnych preparatów zawierających fingolimod wskazuje na drobne różnice w formułowaniach wskazań, które jednak nie zmieniają zasadniczego zakresu wskazań:

• Niektóre preparaty używają określenia „ustępująco-nawracająca postać stwardnienia rozsianego” (np. Bonaxon, Chantico, Efigalo)¹²
• Inne używają określenia „rzutowo-remisyjna postać stwardnienia rozsianego” (np. Fingolimod Adamed, Fingolimod Aurovitas)¹³
• W określeniu szybko rozwijającej się postaci choroby niektóre preparaty mówią o „rzutach powodujących niesprawność”, a inne o „rzutach powodujących niepełnosprawność”¹⁴

Różnice w populacji pediatrycznej

Istnieją pewne różnice między preparatami w zakresie wskazań dla populacji pediatrycznej:

• Większość preparatów jest wskazana zarówno dla dorosłych, jak i dla dzieci i młodzieży w wieku 10 lat i starszych (np. Chantico, Efigalo, Fenoxa)¹⁵
• Bonaxon i Fingolimod Fresenius Kabi są wskazane wyłącznie dla pacjentów dorosłych¹⁶
• Niektóre preparaty (Fingolimod Zentiva, Fingolimod SUN, Golpimec) zawierają dodatkowe ograniczenie dotyczące masy ciała dziecka – są wskazane dla dzieci i młodzieży w wieku 10 lat i starszych o masie ciała > 40 kg¹⁷
• W przypadku preparatu Fingolimod MSN wskazanie zawiera informację: „W przypadku pacjentów należących do populacji dzieci i młodzieży, w wieku 10 lat i starszych, produkt leczniczy innej firmy, zawierający fingolimod jest zarejestrowany w Unii Europejskiej.”¹⁸

Uwagi praktyczne dla lekarzy

Monoterapia

Istotną informacją we wszystkich charakterystykach produktów leczniczych zawierających fingolimod jest to, że lek ten jest wskazany do stosowania wyłącznie w monoterapii. Oznacza to, że nie powinien być stosowany jednocześnie z innymi lekami modyfikującymi przebieg stwardnienia rozsianego.¹⁹

Okresy oczyszczania organizmu

We wszystkich charakterystykach produktów leczniczych zawierających fingolimod znajduje się informacja o konieczności uwzględnienia odpowiedniego okresu oczyszczania organizmu z wcześniej stosowanych leków modyfikujących przebieg choroby. Jest to ważne zagadnienie z punktu widzenia bezpieczeństwa pacjenta, ponieważ zbyt szybka zmiana leku może prowadzić do kumulacji działań niepożądanych. Szczegółowe informacje na ten temat zawarte są w punktach 4.4 i 5.1 charakterystyk poszczególnych produktów.²⁰

Monitorowanie skuteczności

Skuteczność leczenia fingolimodem powinna być regularnie monitorowana. Kryteria określające szybko rozwijającą się postać choroby (2 lub więcej rzutów powodujących niesprawność w ciągu roku oraz aktywne zmiany w MRI) mogą służyć również jako punkt odniesienia przy ocenie skuteczności leczenia u pacjentów, którzy już przyjmują fingolimod.²¹

Dawkowanie w populacji pediatrycznej

U dzieci i młodzieży (w wieku 10 lat i starszych) dawkowanie fingolimodu jest takie samo jak u dorosłych – 0,5 mg raz na dobę. Jednak niektóre preparaty (Fingolimod Zentiva, Fingolimod SUN, Golpimec) są wskazane tylko dla dzieci o masie ciała powyżej 40 kg. Dla dzieci o mniejszej masie ciała dostępne są preparaty Inzolfi i Fingolimod Teva, które występują również w dawce 0,25 mg.^{22 23}

Podsumowanie wskazań do stosowania fingolimodu

Fingolimod jest wskazany do stosowania w monoterapii do modyfikacji przebiegu choroby w ustępująco-nawracającej (rzutowo-remisyjnej) postaci stwardnienia rozsianego o dużej aktywności w następujących grupach pacjentów:

1. Pacjenci z wysoką aktywnością choroby pomimo pełnego i właściwego cyklu leczenia co najmniej jednym produktem leczniczym modyfikującym jej przebieg.
2. Pacjenci z szybko rozwijającą się, ciężką, ustępująco-nawracającą postacią stwardnienia rozsianego, definiowaną jako:
   • 2 lub więcej rzutów powodujących niesprawność w ciągu jednego roku, oraz
   • 1 lub więcej zmian ulegających wzmocnieniu po podaniu gadolinu w obrazach MRI mózgu lub znaczące zwiększenie liczby zmian w obrazowaniu T2-zależnym w porównaniu z wcześniejszym, ostatnio wykonywanym badaniem MRI.

Fingolimod może być stosowany u pacjentów dorosłych oraz, w większości preparatów, u dzieci i młodzieży w wieku 10 lat i starszych, czasem z ograniczeniem dotyczącym masy ciała (> 40 kg). Lek powinien być stosowany wyłącznie w monoterapii, a przy zmianie z innego leku modyfikującego przebieg choroby należy uwzględnić odpowiedni okres oczyszczania organizmu.^{24 25}