Przeciwwskazania stosowania
Fingolimod

Przeciwwskazania stosowania fingolimodu. Kiedy i w jakich warunkach odradzić pacjentowi stosowanie tej substancji?

Fingolimod jest substancją czynną stosowaną w leczeniu stwardnienia rozsianego, dostępną w postaci kapsułek twardych w dawce 0,5 mg i 0,25 mg. Przed wdrożeniem terapii fingolimodem należy szczegółowo przeanalizować bezwzględne przeciwwskazania do jego stosowania, które obejmują szereg stanów i chorób, w których ryzyko stosowania przewyższa potencjalne korzyści terapeutyczne.^{1 2}

Zaburzenia odporności i ryzyko infekcji

Fingolimod jest przeciwwskazany u pacjentów z zespołem niedoboru odporności. Substancja ta wywiera działanie immunosupresyjne, co może prowadzić do zwiększonego ryzyka infekcji, w tym zakażeń oportunistycznych.^{3 4}

Nie należy stosować fingolimodu u pacjentów:

• Ze zwiększonym ryzykiem wystąpienia zakażeń oportunistycznych⁵
• Z upośledzoną odpornością, w tym u osób obecnie przyjmujących leki immunosupresyjne⁶
• Ze zmniejszeniem odporności w wyniku wcześniejszego leczenia⁷
• Z ciężkimi aktywnymi zakażeniami lub aktywnymi przewlekłymi zakażeniami (zapalenie wątroby, gruźlica)⁸

⁹

Choroby nowotworowe

Fingolimod nie powinien być stosowany u pacjentów z aktywnymi złośliwymi chorobami nowotworowymi. Ze względu na działanie immunosupresyjne, fingolimod może zaburzać naturalną odpowiedź immunologiczną przeciw nowotworom.^{10 11}

Zaburzenia czynności wątroby

Bezwzględnym przeciwwskazaniem do stosowania fingolimodu są ciężkie zaburzenia czynności wątroby (stopnia C według klasyfikacji Child-Pugh). U pacjentów z zaawansowaną niewydolnością wątroby metabolizm fingolimodu może być istotnie upośledzony, co zwiększa ryzyko działań niepożądanych.^{12 13}

Choroby układu sercowo-naczyniowego

Fingolimod jest przeciwwskazany u pacjentów, u których w ciągu ostatnich 6 miesięcy wystąpiły poważne incydenty sercowo-naczyniowe, w tym:¹⁴

• Zawał mięśnia sercowego¹⁵
• Niestabilna dławica piersiowa¹⁶
• Udar lub przejściowy atak niedokrwienny¹⁷
• Zaostrzenie przewlekłej niewydolności serca (wymagające leczenia szpitalnego)¹⁸
• Niewydolność serca klasy III/IV według klasyfikacji NYHA¹⁹

Zaburzenia rytmu serca

Fingolimod jest przeciwwskazany u pacjentów z:²⁰

• Ciężkimi zaburzeniami rytmu serca wymagającymi leczenia lekami przeciwarytmicznymi klasy Ia lub klasy III²¹
• Blokiem przedsionkowo-komorowym drugiego stopnia typu Mobitz II²²
• Blokiem przedsionkowo-komorowym trzeciego stopnia²³
• Zespołem chorego węzła zatokowego, jeśli pacjenci nie korzystają z rozrusznika serca²⁴
• Wyjściowym odstępem QTc ≥ 500 ms^{25 26}

Przeciwwskazania związane z ciążą i płodnością

Fingolimod jest przeciwwskazany:²⁷

• Podczas ciąży²⁸
• U kobiet w wieku rozrodczym niestosujących skutecznej antykoncepcji²⁹

Nadwrażliwość

Nadwrażliwość na fingolimod lub na którąkolwiek substancję pomocniczą stanowi przeciwwskazanie do stosowania tego leku.^{30 31}

Szczegółowe wskazania do zachowania ostrożności

Problemy kardiologiczne

Ze względu na wpływ fingolimodu na układ sercowo-naczyniowy, należy zachować szczególną ostrożność podczas rozpoczynania terapii. Fingolimod może powodować przemijające zwolnienie częstości akcji serca i opóźnienie przewodzenia przedsionkowo-komorowego po podaniu pierwszej dawki.³²

Pacjentów z następującymi chorobami należy obserwować przez co najmniej 6 godzin po podaniu pierwszej dawki ze względu na ryzyko wystąpienia bradyarytmii:³³

• Zaburzenia rytmu serca
• Bradykardia
• Blok przedsionkowo-komorowy pierwszego lub drugiego stopnia (Mobitz typu I)
• Choroba niedokrwienna serca
• Zastoinowa niewydolność serca

³⁴

Zaburzenia czynności wątroby

U pacjentów z chorobami wątroby należy regularnie monitorować wyniki badań laboratoryjnych. Pacjenci z łagodnymi do umiarkowanych zaburzeniami czynności wątroby (stopnia A i B wg Child-Pugh) powinni być poddani ścisłej obserwacji podczas leczenia.³⁵

Ryzyko infekcji

Przed rozpoczęciem leczenia należy przeprowadzić aktualne (tzn. wykonane w ciągu ostatnich 6 miesięcy lub po przerwaniu wcześniejszej terapii) badania krwi oceniające morfologię z rozmazem. Okresowe badania krwi są również zalecane podczas leczenia i przez 2 miesiące po jego zakończeniu.³⁶

Fingolimod może zwiększać ryzyko infekcji, w tym:

• Infekcji oportunistycznych
• Zakażeń wirusem półpaśca
• Reaktywacji wirusa JC powodującego postępującą wieloogniskową leukoencefalopatię (PML)

³⁷

Interakcje z innymi lekami

Należy zachować ostrożność podczas równoczesnego stosowania fingolimodu z lekami mogącymi wydłużać odstęp QT, hamować aktywność układu immunologicznego lub wpływać na czynność serca. Szczególną uwagę należy zwrócić na:³⁸

• Leki antyarytmiczne klasy Ia i III
• Inne leki immunosupresyjne
• Leki beta-adrenolityczne
• Antagoniści wapnia zwalniające akcję serca (np. werapamil, diltiazem)

³⁹

Obrzęk plamki żółtej

Fingolimod może powodować obrzęk plamki żółtej. Zaleca się badanie okulistyczne 3-4 miesiące po rozpoczęciu leczenia u wszystkich pacjentów oraz regularną kontrolę u pacjentów z dodatkowymi czynnikami ryzyka, takimi jak cukrzyca lub zapalenie błony naczyniowej oka w wywiadzie.⁴⁰