Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Fenoksymetylopenicylina

Przedkliniczne badania toksykologiczne fenoksymetylopenicyliny wykazały niską toksyczność ostrej i przewlekłej ekspozycji po podaniu doustnym. Wartości LD50 wyniosły 2 g/kg m.c. u myszy albinosów oraz 3,2 g/kg m.c. u szczurów albinosów, co wskazuje na względnie bezpieczny profil ostrej toksyczności. Objawy toksyczne przy dawkach śmiertelnych obejmowały osowiałość, drżenia, pobudzenie ruchowe, ciężki oddech, drgawki oraz nagłe zgony z powodu zatrzymania akcji oddechowej. Długotrwałe podawanie fenoksymetylopenicyliny w stężeniach 0,1% i 0,2% w diecie szczurów wykazało jedynie niewielki wpływ na wzrost, bez istotnych zmian hematologicznych czy toksycznego wpływu na szpik kostny. Podobnie, badania na psach i królikach nie wykazały zaburzeń zachowania, masy ciała, funkcji wątroby, nerek ani hematotoksyczności.

Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie stosowania fenoksymetylopenicyliny

Przedkliniczne badania nad bezpieczeństwem stosowania fenoksymetylopenicyliny dostarczają istotnych danych na temat jej profilu toksykologicznego, co jest kluczowe przy ocenie ryzyka stosowania tego antybiotyku w praktyce klinicznej. Dane te obejmują badania toksyczności ostrej i przewlekłej prowadzone na różnych gatunkach zwierząt laboratoryjnych.1 2 3

Toksyczność ostra po podaniu jednorazowym

W badaniach toksyczności ostrej po podaniu doustnym wyznaczono wartości LD50 (dawka śmiertelna dla 50% badanej populacji) dla różnych gatunków zwierząt laboratoryjnych:

  • U myszy albinosów o masie ciała od 16 do 25 g – wartość LD50 wynosiła 2 g/kg masy ciała
  • U szczurów albinosów o masie ciała od 140 do 200 g – wartość LD50 wynosiła 3,2 g/kg masy ciała

4 5

Po podaniu toksycznych dawek benzatynowej pochodnej fenoksymetylopenicyliny zaobserwowano następujące objawy kliniczne u zwierząt:

  • Osowiałość
  • Drżenia
  • Niepokój i pobudzenie ruchowe
  • Ciężki oddech
  • Drgawki
  • Nagłe zgony w wyniku zatrzymania akcji oddechowej

6 7

Toksyczność po podaniu wielokrotnym

Badania toksyczności przewlekłej przeprowadzono na kilku gatunkach zwierząt laboratoryjnych, uzyskując różnorodne dane dotyczące wpływu długotrwałego podawania fenoksymetylopenicyliny na organizm.

Badania na szczurach

U szczurów albinosów, którym podawano w diecie fenoksymetylopenicylinę benzatynową w stężeniu 0,1% lub 0,2%, zaobserwowano w niektórych grupach zwierząt istotny wpływ na ich wzrost po posiłku. W badaniach hematologicznych nie wykazano jednak zmian w obrazie krwi obwodowej. Podobnie, badania toksycznego wpływu na szpik nie wykazały aplazji w szpiku kości udowej u tych zwierząt.8 9

Badania na psach i królikach

Badania toksyczności po podaniu wielokrotnym przeprowadzone na psach i królikach nie wykazały:

  • Zmian w zachowaniu zwierząt
  • Istotnego zmniejszenia masy ciała
  • Krwi w moczu
  • Zaburzeń czynności wątroby
  • Nieprawidłowego klirensu nerkowego

10 11

W badaniach toksycznego wpływu na szpik kostny u psów nie stwierdzono aplazji w szpiku żeber. U królików proporcja komórek linii mieloidalnej do komórek linii erytroidalnej w szpiku żeber mieściła się w zakresie normy, co wskazuje na brak toksycznego działania fenoksymetylopenicyliny na układ krwiotwórczy.12 13

Badania patomorfologiczne

W autopsji narządów zwierząt, którym długotrwale podawano fenoksymetylopenicylinę benzatynową, nie stwierdzono toksycznego działania na narządy miąższowe lub szpik kostny. Jedynym odnotowanym niekorzystnym zjawiskiem były reakcje zapalne w miejscu podania, co jest typową reakcją miejscową i nie wskazuje na ogólnoustrojową toksyczność substancji.14 15

Tolerancja i bezpieczeństwo stosowania

Doustne podawanie fenoksymetylopenicyliny benzatynowej w dawkach do 1 g/kg masy ciała było dobrze tolerowane przez zwierzęta laboratoryjne i nie powodowało działania toksycznego. Wyniki te potwierdzają wysoki margines bezpieczeństwa stosowania fenoksymetylopenicyliny, biorąc pod uwagę, że dawki terapeutyczne stosowane u ludzi są znacznie niższe.16 17

Podsumowanie danych przedklinicznych

Przedkliniczne badania bezpieczeństwa stosowania fenoksymetylopenicyliny wykazały stosunkowo niską toksyczność tej substancji przy podaniu doustnym, zarówno w przypadku dawek jednorazowych jak i wielokrotnych. Wyniki te są zgodne z wieloletnim doświadczeniem klinicznym, które potwierdza, że fenoksymetylopenicylina jest antybiotykiem o korzystnym profilu bezpieczeństwa, szeroko stosowanym w praktyce klinicznej, zarówno u dorosłych, jak i u dzieci w postaci preparatów doustnych takich jak Ospen 1000, Ospen 1500, Ospen 750 oraz Polcylin w różnych postaciach farmaceutycznych.18 19 20

Parametr badany Gatunek zwierzęcia Wyniki Wnioski
LD50 po podaniu doustnym Myszy albinosy (m.c. 16-25 g) 2 g/kg m.c. Względnie niska toksyczność ostra
LD50 po podaniu doustnym Szczury albinosy (m.c. 140-200 g) 3,2 g/kg m.c.
Podawanie wielokrotne w diecie Szczury albinosy 0,1% lub 0,2% w diecie – wpływ na wzrost w niektórych grupach Niewielki wpływ na rozwój zwierząt
Badania hematologiczne Szczury i psy Brak zmian w obrazie krwi obwodowej Brak działania hematotoksycznego
Badania szpiku kostnego Psy (szpik żeber)
Szczury (szpik kości udowej)
Brak aplazji szpiku Brak mielotoksyczności
Proporcja linii mieloidalnej do erytroidalnej Króliki (szpik żeber) W zakresie normy Prawidłowa hematopoeza
Badania patomorfologiczne Różne gatunki zwierząt Brak toksycznego działania na narządy miąższowe i szpik kostny; tylko reakcje zapalne w miejscu podania Brak toksyczności narządowej
Tolerancja podania doustnego Różne gatunki zwierząt Dobra tolerancja dawek do 1 g/kg m.c. Wysoki margines bezpieczeństwa przy podaniu doustnym

Wyniki badań przedklinicznych wykazały, że fenoksymetylopenicylina charakteryzuje się niską toksycznością przy podaniu doustnym, zarówno w przypadku dawki jednorazowej, jak i podawania wielokrotnego. Badania na różnych gatunkach zwierząt nie wykazały istotnych zmian hematologicznych, toksycznego wpływu na szpik kostny czy narządy miąższowe, co potwierdza bezpieczeństwo stosowania tej substancji w dawkach terapeutycznych.21 22

  1. 09.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl