Przeciwwskazania stosowania
Fenoksymetylopenicylina

Fenoksymetylopenicylina (penicylina V) jest doustnym antybiotykiem z grupy penicylin, stosowanym w leczeniu zakażeń bakteryjnych. Główne przeciwwskazania do jej stosowania obejmują nadwrażliwość na penicyliny oraz alergię krzyżową u pacjentów uczulonych na cefalosporyny. Ponadto, lek nie powinien być podawany pacjentom z utrzymującą się biegunką lub wymiotami, ze względu na ryzyko zmniejszonego wchłaniania i nieefektywności terapii. Należy również uwzględnić nadwrażliwość na substancje pomocnicze zawarte w preparatach, takie jak aspartam (5-10 mg/mL), glikol propylenowy (0,02-0,07 mg/mL), sód (2,2-6,6 mg/mL), benzoesan sodu (1,5-7,8 mg/mL), sacharoza (49-660 mg/mL), metylu i propylu parahydroksybenzoesan (2,5 mg/5 ml i 1,25 mg/5 ml), alkohol benzylowy (0,125 mg/5 ml) oraz sorbitol (1666,7 mg/5 ml).

Przeciwwskazania stosowania fenoksymetylopenicyliny

Fenoksymetylopenicylina (penicylina V) jest antybiotykiem z grupy penicylin, dostępnym w postaci preparatów doustnych. Produkty lecznicze zawierające tę substancję czynną (Ospen, Polcylin) są stosowane w leczeniu różnych zakażeń bakteryjnych. Istnieją jednak określone sytuacje kliniczne, w których stosowanie fenoksymetylopenicyliny jest przeciwwskazane i należy odradzić pacjentowi jej przyjmowanie.1

Nadwrażliwość na penicyliny

Głównym przeciwwskazaniem do stosowania fenoksymetylopenicyliny jest nadwrażliwość na penicyliny w wywiadzie. Dotyczy to zarówno fenoksymetylopenicyliny, jak i innych antybiotyków z grupy penicylin. Pacjentom, którzy wcześniej doświadczyli jakiejkolwiek reakcji alergicznej po zastosowaniu leków z tej grupy, należy bezwzględnie odradzić stosowanie preparatów zawierających fenoksymetylopenicylinę.2 3

Alergia krzyżowa z cefalosporynami

Istotnym przeciwwskazaniem jest również uczulenie na cefalosporyny. Pacjenci uczuleni na antybiotyki z grupy cefalosporyn mogą wykazywać nadwrażliwość również na penicyliny, co określa się jako alergię krzyżową. W przypadku stwierdzonego uczulenia na cefalosporyny należy zatem odradzić pacjentowi stosowanie fenoksymetylopenicyliny ze względu na zwiększone ryzyko wystąpienia reakcji alergicznej.4 5

Zaburzenia żołądkowo-jelitowe

Fenoksymetylopenicyliny nie należy stosować u pacjentów z zaburzeniami żołądkowo-jelitowymi powodującymi utrzymującą się biegunkę lub wymioty. Przeciwwskazanie to wynika z faktu, że w takich przypadkach może dochodzić do zmniejszonego wchłaniania penicyliny z przewodu pokarmowego, co prowadzi do nieefektywności terapii i potencjalnego rozwoju oporności bakterii na antybiotyk. W przypadku występowania u pacjenta takich objawów, należy rozważyć alternatywną drogę podania antybiotyku lub wybór innego leku przeciwbakteryjnego.6 7

Nadwrażliwość na substancje pomocnicze

Przeciwwskazaniem do stosowania fenoksymetylopenicyliny jest również nadwrażliwość na substancje pomocnicze zawarte w konkretnych preparatach. W przypadku preparatów Ospen oraz Polcylin należy zwrócić uwagę na różne substancje pomocnicze, które mogą potencjalnie wywoływać reakcje alergiczne u pacjentów z nadwrażliwością:8 9

W preparacie Polcylin zawarte są następujące substancje pomocnicze o znanym działaniu, które mogą stanowić przeciwwskazanie u niektórych pacjentów:10

Preparat Substancje pomocnicze o znanym działaniu
Polcylin 50 mg/mL Aspartam (5 mg/mL)
Glikol propylenowy (0,02 mg/mL)
Sód (3,3 mg/mL)
Sodu benzoesan (3,9 mg/mL)
Sacharoza (330 mg/mL)
Polcylin 100 mg/mL Aspartam (10 mg/mL)
Glikol propylenowy (0,07 mg/mL)
Sód (6,6 mg/mL)
Sodu benzoesan (7,8 mg/mL)
Sacharoza (660 mg/mL)
Polcylin 250 mg/mL Aspartam (10 mg/mL)
Sód (2,2 mg/mL)
Sodu benzoesan (1,5 mg/mL)
Sacharoza (49 mg/mL)
Ospen 750 Metylu parahydroksybenzoesan (2,5 mg/5 ml)
Propylu parahydroksybenzoesan (1,25 mg/5 ml)
Alkohol benzylowy (0,125 mg/5 ml)
Etanol (mniej niż 0,42 µg/5 ml)
Sorbitol (1666,7 mg/5 ml)

11
12
13
14

Szczególne przeciwwskazania związane z substancjami pomocniczymi

Niektóre substancje pomocnicze zawarte w preparatach z fenoksymetylopenicyliną wymagają szczególnej uwagi klinicznej:

  • Aspartam – przeciwwskazany u pacjentów z fenyloketonurią, ze względu na zawartość fenyloalaniny15
  • Sacharoza – należy zachować ostrożność u pacjentów z cukrzycą oraz nietolerancją fruktozy16
  • Sorbitol – przeciwwskazany u pacjentów z dziedziczną nietolerancją fruktozy17
  • Parahydroksybenzoesany (metylu i propylu) – mogą powodować reakcje alergiczne (także typu późnego)18
  • Alkohol benzylowy – należy zachować ostrożność u niemowląt i małych dzieci ze względu na ryzyko wystąpienia reakcji toksycznych19

20
21

Podsumowanie przeciwwskazań do stosowania fenoksymetylopenicyliny

Podsumowując, fenoksymetylopenicylina nie powinna być stosowana w następujących przypadkach:22

  • U pacjentów z nadwrażliwością na penicyliny w wywiadzie
  • U pacjentów uczulonych na cefalosporyny (potencjalna alergia krzyżowa)
  • U pacjentów z zaburzeniami żołądkowo-jelitowymi powodującymi utrzymującą się biegunkę lub wymioty
  • U pacjentów z nadwrażliwością na którykolwiek składnik pomocniczy preparatu

23
24

W przypadku konieczności stosowania antybiotykoterapii u pacjentów z powyższymi przeciwwskazaniami, należy rozważyć alternatywne preparaty przeciwbakteryjne, które nie wywołują reakcji krzyżowych i mogą być zastosowane w danych warunkach klinicznych.25

Kolejne rozdziały

Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.

Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.

  1. 15.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl