Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Fenoksymetylopenicylina

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania fenoksymetylopenicyliny

Fenoksymetylopenicylina, jako antybiotyk z grupy penicylin, wymaga zachowania szczególnej ostrożności podczas stosowania ze względu na możliwość wystąpienia różnych działań niepożądanych oraz konieczność odpowiedniego monitorowania pacjentów w trakcie terapii. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje dotyczące ostrzeżeń i środków ostrożności, które należy uwzględnić podczas leczenia pacjentów tym antybiotykiem.¹

Reakcje nadwrażliwości

Podczas stosowania fenoksymetylopenicyliny istnieje ryzyko wystąpienia reakcji nadwrażliwości, które mogą przybierać różne formy i nasilenie. Po podaniu doustnej postaci penicyliny obserwowano reakcje nadwrażliwości wszystkich stopni, w tym reakcję anafilaktyczną zakończoną zgonem.²

Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z:

• Reakcjami uczuleniowymi w wywiadzie
• Astmą oskrzelową w wywiadzie

³

Istotnym aspektem jest możliwość wystąpienia nadwrażliwości krzyżowej pomiędzy fenoksymetylopenicyliną a innymi antybiotykami beta-laktamowymi. Może wystąpić krzyżowa nadwrażliwość z cefalosporynami i innymi antybiotykami beta-laktamowymi.^{4 5}

Reakcje nadwrażliwości są bardziej prawdopodobne u pacjentów, u których w wywiadzie stwierdzono nadwrażliwość na penicylinę, cefalosporyny i inne alergeny. Przed rozpoczęciem leczenia należy zapytać, czy u pacjenta w przeszłości nie występowały takie reakcje.⁶

W przypadku wystąpienia reakcji alergicznej, należy natychmiast odstawić fenoksymetylopenicylinę i wdrożyć odpowiednie leczenie, które obejmuje:

• Adrenalinę lub inne aminy presyjne
• Leki przeciwhistaminowe
• Kortykosteroidy

^{7 8}

Przeciwwskazania w ostrych stanach chorobowych

Fenoksymetylopenicyliny nie należy stosować w ostrej fazie następujących chorób:

• Ciężkie postacie ropniaka
• Bakteriemia
• Zapalenie osierdzia
• Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych
• Zapalenie stawów

⁹

Ograniczenia w profilaktyce zakażeń

Fenoksymetylopenicyliny w postaci doustnej nie należy stosować jako leku wspomagającego w zapobieganiu zakażeniom związanym z:

• Zabiegami chirurgicznymi w obrębie układu moczowo-płciowego
• Zabiegami chirurgicznymi dolnego odcinka przewodu pokarmowego
• Wziernikowaniem esicy
• Porodem

¹⁰

Profilaktyka u pacjentów z gorączką reumatyczną

W przypadku profilaktycznego stosowania fenoksymetylopenicyliny u pacjentów z gorączką reumatyczną w wywiadzie należy pamiętać o dwóch istotnych aspektach:

1. Ryzyko selekcji drobnoustrojów opornych na penicylinę – jeśli pacjent otrzymuje fenoksymetylopenicylinę zapobiegawczo z powodu występującej w przeszłości gorączki reumatycznej, mogą wyselekcjonować się u niego drobnoustroje oporne na penicylinę. Należy wówczas rozważyć zastosowanie innego leku.¹¹

2. Konieczność modyfikacji dawkowania przed zabiegami chirurgicznymi – u pacjentów, u których penicylina jest stosowana w celu zapobiegania nawrotom gorączki reumatycznej, przed planowanym zabiegiem chirurgicznym (usunięcie migdałków podniebiennych, ekstrakcja zęba itp.), w ramach profilaktyki okołooperacyjnej, należy podwoić dawkę.¹²

Zaburzenia wchłaniania leku

U pacjentów z określonymi schorzeniami może występować zmniejszone wchłanianie doustnie podanej fenoksymetylopenicyliny, co może skutkować nieosiągnięciem stężenia terapeutycznego. Dotyczy to pacjentów z:

• Ciężkimi chorobami
• Nudnościami
• Wymiotami
• Rozszerzeniem żołądka
• Achalazją
• Nadmierną motoryką jelit

¹³

Stosowanie u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek

Produkt leczniczy należy stosować ostrożnie u pacjentów ze znacznymi zaburzeniami czynności nerek ze względu na zwiększone ryzyko encefalopatii. W takich przypadkach może być konieczne zastosowanie mniejszej dawki niż zwykle zalecana.¹⁴

Długotrwałe stosowanie antybiotyku

Długotrwałe stosowanie fenoksymetylopenicyliny, podobnie jak innych antybiotyków, może prowadzić do pewnych powikłań:

1. Nadkażenia opornymi drobnoustrojami – długotrwałe stosowanie antybiotyków może spowodować nadkażenia opornymi drobnoustrojami, w tym grzybami. W takim wypadku należy podjąć odpowiednie leczenie.¹⁵

2. Konieczność monitorowania parametrów laboratoryjnych – w okresie długotrwałego leczenia należy kontrolować:

• Morfologię krwi
• Czynność wątroby
• Czynność nerek

¹⁶

Rzekomobłoniaste zapalenie jelita grubego

Podczas leczenia fenoksymetylopenicyliną, podobnie jak w przypadku innych antybiotyków, może wystąpić rzekomobłoniaste zapalenie jelita grubego wywołane przez Clostridium difficile.¹⁷

Objawy sugerujące to powikłanie obejmują:

• Wodniste stolce z krwią i śluzem
• Tępe, rozlane lub kolkowe bóle brzucha
• Gorączkę
• Okresowe parcie na stolec

¹⁸

Rzekomobłoniaste zapalenie jelita grubego może zagrażać życiu, dlatego w przypadku podejrzenia tego powikłania należy:

• Natychmiast odstawić fenoksymetylopenicylinę
• Rozpocząć odpowiednie leczenie uwzględniające wyniki badań bakteriologicznych (np. można podać doustnie wankomycynę w dawce 250 mg 4 razy na dobę)
• Nie stosować leków hamujących perystaltykę jelit, które są przeciwwskazane w takich przypadkach

^{19 20}

Zakażenia gronkowcowe

W przypadku podejrzewania zakażenia gronkowcem należy wykonać badania mikrobiologiczne w celu potwierdzenia etiologii zakażenia i określenia wrażliwości patogenu na antybiotyk.²¹

Stosowanie u pacjentów z mononukleozą zakaźną

Podczas stosowania antybiotyków, w tym fenoksymetylopenicyliny, u chorych na mononukleozę zakaźną należy liczyć się ze zwiększonym prawdopodobieństwem wystąpienia wysypki na skórze.²²

Ostrzeżenia dotyczące substancji pomocniczych

W zależności od konkretnej postaci leku zawierającego fenoksymetylopenicylinę, mogą występować różne substancje pomocnicze, które wymagają szczególnej uwagi:

Ostrzeżenia dotyczące Ospen 750 (zawiesina doustna)

Sorbitol:

• Zawiera 1666,7 mg sorbitolu w każdych 5 ml zawiesiny doustnej
• Pacjenci z dziedziczną nietolerancją fruktozy nie mogą przyjmować tego produktu leczniczego
• Należy uwzględnić addytywne działanie jednocześnie podawanych produktów zawierających fruktozę (lub sorbitol) oraz pokarmów zawierających fruktozę (lub sorbitol)
• Sorbitol zawarty w produkcie może wpływać na biodostępność innych, podawanych równocześnie drogą doustną, produktów leczniczych
• Może powodować dyskomfort ze strony układu pokarmowego i mieć łagodne działanie przeczyszczające

²³

Parahydroksybenzoesany (metylu i propylu):

• Produkt zawiera 2,5 mg metylu parahydroksybenzoesanu i 1,25 mg propylu parahydroksybenzoesanu w 5 ml zawiesiny
• Mogą powodować reakcje alergiczne (możliwe reakcje typu późnego)

²⁴

Alkohol benzylowy:

• Zawiera 0,125 mg alkoholu benzylowego w 5 ml zawiesiny
• Może powodować reakcje alergiczne
• Zwiększone ryzyko u małych dzieci z powodu kumulacji
• Należy zachować ostrożność przy podawaniu dużych objętości, zwłaszcza u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek lub wątroby
• U kobiet w ciąży lub karmiących piersią duża ilość alkoholu benzylowego może gromadzić się w organizmie i powodować kwasicę metaboliczną

²⁵

Ostrzeżenia dotyczące Polcylin (granulat)

Aspartam:

• Jest metabolizowany do fenyloalaniny, co jest istotne dla osób z fenyloketonurią (PKU)
• Zawartość w poszczególnych stężeniach produktu:
  • 50 mg/ml granulat – 5 mg aspartamu/ml
  • 100 mg/ml granulat – 10 mg aspartamu/ml
  • 250 mg/ml granulat – 10 mg aspartamu/ml

²⁶

Benzoesan:

• Może nasilać żółtaczkę noworodkową (do 4. tygodnia życia)
• Zawartość w poszczególnych stężeniach produktu:
  • 50 mg/ml granulat – 3,9 mg sodu benzoesanu/ml
  • 100 mg/ml granulat – 7,8 mg sodu benzoesanu/ml
  • 250 mg/ml granulat – 1,5 mg sodu benzoesanu/ml

²⁷

Sacharoza:

• Produkty o stężeniu 50 i 100 mg/ml zawierają maksymalnie 6,6 g sacharozy na dawkę
• Pacjenci z rzadkimi dziedzicznymi zaburzeniami związanymi z nietolerancją fruktozy, zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy lub niedoborem sacharazy-izomaltazy nie powinni przyjmować tego produktu
• Może być szkodliwa dla zębów

²⁸

^{29 30 31}