Dawkowanie i sposób podawania
Fenoksymetylopenicylina

Dawkowanie i sposób podawania fenoksymetylopenicyliny

Fenoksymetylopenicylina (penicylina V) jest antybiotykiem beta-laktamowym z grupy penicylin naturalnych, powszechnie stosowanym w leczeniu zakażeń. Odpowiednie dawkowanie jest kluczowe dla skuteczności leczenia i minimalizacji ryzyka wystąpienia oporności bakterii. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje dotyczące dawkowania i sposobu podawania tej substancji z uwzględnieniem poszczególnych grup wiekowych, schorzeń oraz sytuacji klinicznych.¹

Ogólne zasady dawkowania

Dawkowanie fenoksymetylopenicyliny różni się w zależności od wieku pacjenta, masy ciała oraz rodzaju i ciężkości zakażenia. Ogólne zasady przedstawiają się następująco:^{2 3}

• Dla dzieci: 50 000 do 100 000 IU/kg masy ciała na dobę, przy czym nie należy stosować dawek mniejszych niż 25 000 IU/kg masy ciała na dobę
• Dla dorosłych i młodzieży: zwykle od 3 do 4,5 mln IU na dobę

⁴

Dawkowanie według grup wiekowych

Dawkowanie u dzieci

Dawkowanie u dzieci jest ustalane przede wszystkim w oparciu o masę ciała i wiek:⁵

• Dzieci w wieku od 1 roku do 6 lat (10-22 kg):
  • 375 000 IU (½ miarki zawiesiny doustnej Ospen 750) trzy razy na dobę (co 8 godzin)
• Dzieci w wieku od 6 do 12 lat (22-38 kg):
  • 750 000 IU (1 miarka zawiesiny doustnej Ospen 750) trzy razy na dobę (co 8 godzin)
  • Alternatywnie: 1 do 1,5 mln IU na dobę (Ospen 1000, Ospen 1500)

^{6 7}

Dla produktu Polcylin stosuje się następujące dawkowanie dla dzieci w zależności od wskazania:⁸

• Zapalenie gardła i migdałków oraz pozaszpitalne zapalenie płuc: 12,5 mg/kg mc./dawkę, 2-3 razy na dobę. W razie potrzeby dawkę można zwiększyć maksymalnie do 50 mg/kg mc./dobę
• Niepowikłane zakażenia skóry i tkanek miękkich: 25 mg/kg mc. 3 razy na dobę
• Ostre zapalenie ucha środkowego, zapalenie zatok, ropień zębowy: 25 mg/kg mc./dawkę, 2-3 razy na dobę

⁹

Dawkowanie u młodzieży i dorosłych

Dawkowanie u starszych dzieci, młodzieży i dorosłych uwzględnia zarówno masę ciała, jak i wiek:¹⁰

• Dzieci i młodzież o masie ciała większej niż 40 kg i dorośli o masie ciała mniejszej niż 60 kg:
  • 3 mln IU na dobę, czyli 1 mln IU (Ospen 1000) trzy razy na dobę (co 8 godzin)
• Dorośli, w tym pacjenci otyli, osoby w podeszłym wieku oraz kobiety w ciąży:
  • 4,5 mln IU na dobę, czyli 1,5 mln IU (Ospen 1500) trzy razy na dobę (co 8 godzin)
• Młodzież i dorośli (przy stosowaniu zawiesiny Ospen 750):
  • 1 500 000 IU (2 miarki zawiesiny doustnej Ospen 750) trzy razy na dobę (co 8 godzin)

^{11 12}

W przypadku stosowania Polcylin u dorosłych i dzieci powyżej 12 lat w zakażeniach skóry wywołanych przez krętki (rumień wędrujący) zalecana dawka wynosi 1 g (co odpowiada około 1,5 mln IU) 3 razy na dobę przez 10 dni.¹³

Szczegółowe dawkowanie preparatu Polcylin

Dla preparatu Polcylin w różnych mocach określono szczegółowe dawkowanie w zależności od masy ciała pacjenta:<sup data-drug="Polcylin" data-section="Dawkowanie i sposób podawania" title="Roztwór doustny 50 mg/mL (5 mL = 250 mg) <10 kg: 2,5 mL 2 do 3 razy na dobę 10-<20 kg: 5 mL 2 do 3 razy na dobę 20-14

Zapalenie gardła i migdałków oraz pozaszpitalne zapalenie płuc

<sup data-drug="Polcylin" data-section="Dawkowanie i sposób podawania" title="Roztwór doustny 50 mg/mL (5 mL = 250 mg) <10 kg: 2,5 mL 2 do 3 razy na dobę 10-<20 kg: 5 mL 2 do 3 razy na dobę 20-<40 kg: 10 mL 2 do 3 razy na dobę Zawiesina doustna 100 mg/mL (5 mL = 500 mg) 10-<20 kg: 2,5 mL 2 do 3 razy na dobę 20-40 kg: 5 mL 2 do 3 razy na dobę Roztwór doustny, 250 mg/mL <10 kg: 0,5 mL 2 do 3 razy na dobę 10-15

Ostre zapalenie ucha środkowego, zapalenie zatok, ropień zębowy

<sup data-drug="Polcylin" data-section="Dawkowanie i sposób podawania" title="Roztwór doustny 50 mg/mL (5 mL = 250 mg) <10 kg: 5 mL 2 do 3 razy na dobę 10-<20 kg: 10 mL 2 do 3 razy na dobę 20-<30 kg: 15 mL 2 do 3 razy na dobę 30-40 kg: 20 mL 2 do 3 razy na dobę Zawiesina doustna 100 mg/mL (5 mL = 500 mg) <10 kg: 2,5 mL 2 do 3 razy na dobę 10-<20 kg: 5 mL 2 do 3 razy na dobę 20-<30 kg: 7,5 mL 2 do 3 razy na dobę 30-40 kg: 10 mL 2 do 3 razy na dobę Roztwór doustny, 250 mg/mL <10 kg: 1 mL 2 do 3 razy na dobę 10-<20 kg: 2 mL 2 do 3 razy na dobę 20-16

Specjalne zalecenia dawkowania

Profilaktyka zakażeń

Gorączka reumatyczna:^{17 18}

• Dorośli: co najmniej 1 mln IU na dobę
• Dzieci o masie ciała powyżej 30 kg: 375 000 IU (½ miarki Ospen 750) co 12 godzin (dwa razy na dobę)
• U dzieci o mniejszej masie ciała należy stosować produkt Ospen w postaci zawiesiny dostosowanej do wieku i masy ciała

Zakażenia paciorkowcowe (np. płonica):¹⁹

• W przypadku kontaktu z pacjentem z zakażeniem paciorkowcowym zaleca się podawanie penicyliny doustnej w dawkach terapeutycznych przez 10 dni po kontakcie

Dawkowanie w szczególnych grupach pacjentów

Pacjenci z niewydolnością nerek i/lub wątroby:^{20 21}

• U pacjentów z niewydolnością wątroby i/lub nerek zmniejszenie dawki leku nie jest zazwyczaj konieczne ze względu na małą toksyczność fenoksymetylopenicyliny
• Jeżeli konieczne jest zmniejszenie dawki leku, należy ustalić to w każdym przypadku indywidualnie
• U pacjentów z bezmoczem dawkę należy zmniejszyć, a odstępy pomiędzy kolejnymi dawkami wydłużyć

Czas trwania leczenia

Długość terapii zależy od rodzaju zakażenia i odpowiedzi klinicznej:^{22 23}

• Leczenie standardowe: kontynuacja przez 2-3 dni po ustąpieniu objawów
• Zakażenia paciorkowcowe: co najmniej 10 dni, aby zapobiec powikłaniom (np. gorączce reumatycznej)
• Zapalenie gardła i migdałków: 10 dni
• Ostre zapalenie ucha środkowego: 5 dni, jednak u pacjentów z ryzykiem powikłań: 5-10 dni, a w przypadku nawracającego ostrego zapalenia ucha środkowego: 10 dni
• Ostre zapalenie zatok i ropień zębowy: 7-10 dni
• Niepowikłane zakażenia skóry i tkanek miękkich: 7-10 dni
• Zakażenia skóry wywołane przez krętki (rumień wędrujący): 10 dni

^{24 25 26 27}

Sposób podawania

Sposób podawania różni się w zależności od preparatu i postaci leku:^{28 29 30}

• Ospen 1000 i Ospen 1500 (tabletki powlekane):
  • Przyjmować na 1 godzinę przed posiłkiem
  • Tabletki należy połykać bez rozgryzania, popijając szklanką wody
  • Zaleca się podawanie dawki dobowej w 2 lub 3 dawkach podzielonych
• Ospen 750 (zawiesina doustna):
  • Można przyjmować niezależnie od posiłków
  • Pokarm ma niewielki wpływ na wchłanianie leku
• Polcylin (granulat do sporządzania roztworu/zawiesiny doustnej):
  • Zaleca się przyjmować na czczo, jedną godzinę przed posiłkiem lub dwie godziny po posiłku
  • Polcylin 50 mg/mL i 100 mg/mL: do odmierzenia dawki należy używać dołączonej miarki
  • Polcylin 250 mg/mL: do odmierzenia dawki należy używać dołączonej strzykawki. Roztwór można wkraplać do ust, najlepiej w okolicy policzka. Następnie dziecko powinno wypić wodę lub inny napój

^{31 32 33}

Zalecenia dotyczące częstości podawania

Dane farmakokinetyczne/farmakodynamiczne wskazują, że podawanie fenoksymetylopenicyliny trzy razy na dobę poprawia skuteczność kliniczną i dlatego jest zalecane w ciężkich zakażeniach, takich jak zapalenie płuc i róża, oraz przynajmniej w początkowej fazie innych zakażeń.³⁴

W większości przypadków zaleca się podawanie dawki dobowej w 2 lub 3 dawkach podzielonych, jednak w praktyce przeważają schematy trzy razy na dobę (co 8 godzin), szczególnie w ciężkich zakażeniach.^{35 36}

Dostosowanie dawki

W razie konieczności dobowa dawka fenoksymetylopenicyliny może być zwiększona:^{37 38}

• Dorośli dobrze tolerują dawki dobowe do 6 mln IU
• Maksymalna dawka dla dzieci nie powinna przekraczać 100 000 IU/kg mc./dobę

W przypadku produktu Polcylin przy leczeniu zapalenia gardła i migdałków oraz pozaszpitalnego zapalenia płuc dawkę można zwiększyć maksymalnie do 50 mg/kg mc. na 24 godziny.³⁹