Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Esomeprazol

Esomeprazol – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania

Esomeprazol jako inhibitor pompy protonowej wymaga szczególnej uwagi lekarza przepisującego ten lek. Poniżej przedstawiono najważniejsze ostrzeżenia i środki ostrożności, które należy uwzględnić podczas terapii tą substancją czynną.¹

Maskowanie objawów nowotworów

W przypadku wystąpienia u pacjenta jakichkolwiek niepokojących objawów takich jak istotna, niezamierzona utrata masy ciała, nawracające wymioty, zaburzenia połykania, wymioty z domieszką krwi lub smoliste stolce, a także w przypadku podejrzenia lub rozpoznania choroby wrzodowej żołądka, należy bezwzględnie wykluczyć nowotworowy charakter choroby. Leczenie esomeprazolem może łagodzić objawy choroby nowotworowej i tym samym opóźniać jej rozpoznanie.²

Zakażenia przewodu pokarmowego

Stosowanie inhibitorów pompy protonowej, w tym esomeprazolu, może nieznacznie zwiększać ryzyko zakażenia przewodu pokarmowego bakteriami z rodzaju Salmonella i Campylobacter. Należy wziąć to pod uwagę zwłaszcza u pacjentów z objawami infekcji żołądkowo-jelitowej.³

Wpływ na wchłanianie witaminy B12

Esomeprazol, podobnie jak wszystkie leki hamujące wydzielanie kwasu solnego w żołądku, może zmniejszać wchłanianie witaminy B12 (cyjanokobalaminy) z powodu hipo- lub achlorhydrii. Należy brać to pod uwagę szczególnie u pacjentów ze zmniejszonymi zapasami witaminy B12 w organizmie lub z istniejącymi czynnikami ryzyka zmniejszonego wchłaniania tej witaminy w trakcie długotrwałej terapii esomeprazolem.⁴

Hipomagnezemia

U pacjentów leczonych inhibitorami pompy protonowej takimi jak esomeprazol przez co najmniej 3 miesiące, a w większości przypadków przez rok, zgłaszano przypadki ciężkiej hipomagnezemii. Mogą wystąpić poważne objawy niedoboru magnezu, takie jak:

• zmęczenie
• tężyczka
• majaczenie
• drgawki
• zawroty głowy
• arytmia komorowa

⁵

Objawy te mogą rozwijać się powoli i pozostać niezauważone. U większości pacjentów z hipomagnezemią objawy zmniejszają się po zastosowaniu leków uzupełniających magnez i przerwaniu stosowania inhibitorów pompy protonowej.⁶

U pacjentów, u których przewidywana jest długotrwała terapia lub którzy stosują inhibitory pompy protonowej jednocześnie z digoksyną lub innymi lekami mogącymi powodować hipomagnezemię (np. lekami moczopędnymi), lekarz powinien rozważyć kontrolę stężenia magnezu przed rozpoczęciem stosowania esomeprazolu oraz okresowo podczas leczenia.⁷

Ryzyko złamań

Inhibitory pompy protonowej, szczególnie jeżeli są stosowane w dużych dawkach i przez długi okres (> 1 roku), mogą w stopniu umiarkowanym zwiększać ryzyko złamań szyjki kości udowej, nadgarstka i kręgosłupa, zwłaszcza u pacjentów w podeszłym wieku lub u tych, u których występują inne rozpoznane czynniki ryzyka. ^{1 roku), mogą w stopniu umiarkowanym zwiększać ryzyko złamań szyjki kości udowej, nadgarstka i kręgosłupa, zwłaszcza u pacjentów w podeszłym wieku lub u których występują inne rozpoznane czynniki ryzyka.”>8}

Badania obserwacyjne wskazują, że inhibitory pompy protonowej mogą zwiększać całkowite ryzyko złamań o 10-40%. Wzrost ten może zależeć także od innych czynników ryzyka. Pacjentom z ryzykiem rozwoju osteoporozy należy zapewnić opiekę zgodnie z aktualnymi zaleceniami klinicznymi oraz zalecić przyjmowanie witaminy D i wapnia w odpowiedniej ilości.⁹

Interakcje z innymi lekami

Jednoczesne podawanie esomeprazolu z atazanawirem nie jest zalecane. Jeżeli nie można uniknąć jednoczesnego podania atazanawiru z inhibitorem pompy protonowej, niezbędny jest ścisły nadzór nad pacjentem oraz zwiększenie dawki atazanawiru do 400 mg i 100 mg rytonawiru. Nie należy stosować dawki esomeprazolu większej niż 20 mg.¹⁰

Esomeprazol jest inhibitorem izoenzymu CYP2C19. Na początku leczenia oraz przed jego zakończeniem należy brać pod uwagę możliwe interakcje esomeprazolu z lekami metabolizowanymi przez ten izoenzym. Obserwowano interakcje między klopidogrelem i esomeprazolem. Znaczenie kliniczne tej interakcji jest niepewne, jednak jako środek ostrożności należy unikać jednoczesnego stosowania esomeprazolu i klopidogrelu.^{11 12}

Ciężkie skórne działania niepożądane

W związku z leczeniem esomeprazolem bardzo rzadko zgłaszano ciężkie skórne działania niepożądane (ang. Serious cutaneous adverse reactions, SCAR), takie jak:

• rumień wielopostaciowy (ang. erythema multiforme, EM)
• zespół Stevensa-Johnsona (ang. Stevens-Johnson syndrome, SJS)
• martwica toksyczno-rozpływna naskórka (ang. epidermal necrolysis, TEN)
• polekowa reakcja z eozynofilią i objawami ogólnymi (ang. drug reaction with eosinophilia and systemic symptoms, DRESS)

¹³

Należy poinformować pacjentów o objawach przedmiotowych i podmiotowych ciężkich reakcji skórnych. Pacjenci powinni natychmiast zasięgnąć porady lekarza, jeśli zaobserwują jakiekolwiek objawy skórne. Esomeprazol należy natychmiast odstawić po pojawieniu się objawów ciężkiej reakcji skórnej, a w razie potrzeby należy zapewnić dodatkową opiekę medyczną i ścisłe monitorowanie.¹⁴

Nie należy podejmować ponownej ekspozycji na działanie leku u pacjentów z EM/SJS/TEN/DRESS.¹⁵

Wpływ na badania diagnostyczne

Zwiększenie stężenia chromograniny A (CgA) może wpływać na wynik badania diagnostycznego stosowanego w diagnostyce guzów neuroendokrynnych. Dlatego terapię esomeprazolem należy przerwać co najmniej na 5 dni przed wykonaniem oznaczenia stężenia CgA we krwi.¹⁶

Jeśli poziom CgA oraz gastryny nie powrócił do normalnego poziomu po wykonaniu badania, należy je powtórzyć 14 dni po przerwaniu leczenia inhibitorem pompy protonowej.¹⁷

Podostra postać skórna tocznia rumieniowatego

Przyjmowanie inhibitorów pompy protonowej jest związane z bardzo rzadkim występowaniem podostrej postaci skórnej tocznia rumieniowatego (ang. subacute cutaneus lupus erythematosus, SCLE). Jeśli u pacjenta wystąpią zmiany skórne, zwłaszcza na powierzchni skóry narażonej na działanie promieniowania słonecznego i towarzyszy im ból stawów, należy zasięgnąć porady medycznej.¹⁸

Lekarz może rozważyć przerwanie stosowania esomeprazolu. Wystąpienie SCLE po zastosowaniu inhibitorów pompy protonowej może zwiększać ryzyko wystąpienia SCLE w przypadku stosowania także innych inhibitorów pompy protonowej w przyszłości.¹⁹

Zawartość sodu

Leki zawierające esomeprazol zawierają mniej niż 1 mmol sodu (23 mg) na dawkę, tzn. uznaje się je za „wolne od sodu”.^{20 21}