Interakcje
Esomeprazol

Interakcje substancji z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Esomeprazol może wchodzić w istotne klinicznie interakcje z wieloma produktami leczniczymi, co jest związane zarówno z jego działaniem hamującym wydzielanie kwasu solnego w żołądku, jak i wpływem na metabolizm wątrobowy leków. Znajomość tych interakcji jest kluczowa dla zapewnienia bezpieczeństwa i skuteczności terapii.¹

Wpływ esomeprazolu na właściwości farmakokinetyczne innych produktów leczniczych

Esomeprazol może wpływać na właściwości farmakokinetyczne wielu produktów leczniczych poprzez różne mechanizmy, w tym zmianę pH soku żołądkowego oraz inhibicję enzymów metabolizujących leki.²

Inhibitory proteazy

Esomeprazol wykazuje istotne interakcje z niektórymi inhibitorami proteazy stosowanymi w leczeniu zakażeń HIV. Mechanizm tych interakcji może polegać na zwiększeniu pH wewnątrzżołądkowego, co zmienia wchłanianie tych leków, lub na hamowaniu aktywności CYP2C19.³

W przypadku atazanawiru i nelfinawiru odnotowano znaczące zmniejszenie ich stężenia podczas jednoczesnego stosowania z esomeprazolem:

• Jednoczesne stosowanie z atazanawirem powoduje zmniejszenie ekspozycji na atazanawir nawet o 75% (AUC, Cmax oraz Cmin)⁴
• Zwiększenie dawki atazanawiru do 400 mg nie kompensuje w pełni wpływu esomeprazolu⁵
• W przypadku nelfinawiru obserwowano zmniejszenie AUC, Cmax i Cmin o 36-39%, a jego aktywnego metabolitu M8 o 75-92%⁶

Ze względu na powyższe interakcje, jednoczesne stosowanie esomeprazolu z atazanawirem nie jest zalecane, natomiast stosowanie z nelfinawirem jest przeciwwskazane.⁷

W przypadku sakwinawiru stosowanego z rytonawirem obserwowano zwiększenie jego stężenia w surowicy o 80-100% podczas jednoczesnego stosowania z esomeprazolem.⁸

Esomeprazol (20 mg raz na dobę) nie wpływa na ekspozycję na:

• Darunawir (stosowany z rytonawirem)⁹
• Amprenawir (stosowany z rytonawirem lub bez)¹⁰
• Lopinawir (stosowany z rytonawirem)¹¹

Leki cytostatyczne

U niektórych pacjentów stwierdzano zwiększenie stężenia metotreksatu podczas jednoczesnego podawania z inhibitorami pompy protonowej, w tym esomeprazolem. W przypadku podawania dużych dawek metotreksatu może być konieczne rozważenie czasowego wstrzymania stosowania esomeprazolu.¹²

Leki immunosupresyjne

W przypadku podawania esomeprazolu z takrolimusem obserwowano zwiększenie stężenia takrolimusu w surowicy krwi. Zaleca się uważne monitorowanie stężenia takrolimusu, a także czynności nerek (klirens kreatyniny). W razie potrzeby należy odpowiednio dostosować dawkę takrolimusu.¹³

Leki, których wchłanianie jest zależne od pH

Podczas leczenia esomeprazolem zmniejsza się kwaśność soku żołądkowego, co może prowadzić do zmniejszenia lub zwiększenia wchłaniania leków, których wchłanianie zależy od pH soku żołądkowego.¹⁴

• Wchłanianie zmniejszone: ketokonazol, itrakonazol, erlotynib¹⁵
• Wchłanianie zwiększone: digoksyna¹⁶

Jednoczesne stosowanie esomeprazolu (20 mg/dobę) z digoksyną zwiększa biodostępność digoksyny o 10% (do 30% u 2 na 10 osób). Choć rzadko zgłaszano objawy toksyczności digoksyny, należy zachować ostrożność przy podawaniu dużych dawek esomeprazolu pacjentom w podeszłym wieku i monitorować stężenie digoksyny.¹⁷

Leki metabolizowane przez CYP2C19

Esomeprazol jest inhibitorem CYP2C19, głównego enzymu uczestniczącego w jego metabolizmie. Podawanie esomeprazolu z lekami metabolizowanymi przez CYP2C19 może prowadzić do zwiększenia ich stężenia w osoczu.¹⁸

Do leków metabolizowanych przez CYP2C19, których stężenie może zwiększyć się podczas jednoczesnego stosowania z esomeprazolem, należą:

• Diazepam – jednoczesne podanie esomeprazolu (30 mg) zmniejsza klirens diazepamu o 45%¹⁹
• Fenytoina – u pacjentów z padaczką, jednoczesne podanie esomeprazolu (40 mg) powoduje zwiększenie minimalnego stężenia fenytoiny w osoczu o 13%²⁰
• Worykonazol – omeprazol (40 mg/dobę) zwiększa Cmax i AUCτ worykonazolu odpowiednio o 15% i 41%²¹
• Cylostazol – omeprazol (40 mg) zwiększa Cmax i AUC cylostazolu odpowiednio o 18% i 26%, a jego aktywnego metabolitu o 29% i 69%²²
• Cytalopram, imipramina, klomipramina – mogą osiągać wyższe stężenia podczas stosowania z esomeprazolem²³
• Cyzapryd – jednoczesne podanie esomeprazolu (40 mg) zwiększa AUC cyzaprydu o 32% i wydłuża t1/2 o 31%²⁴

Należy zauważyć, że wpływ esomeprazolu na leki metabolizowane przez CYP2C19 może być większy podczas stosowania leku drogą dożylną. Zaleca się ścisłe monitorowanie pacjentów w kierunku działań niepożądanych, zwłaszcza podczas 3-dniowego okresu podawania dożylnego.²⁵

Leki przeciwzakrzepowe

Jednoczesne podawanie esomeprazolu z warfaryną wymaga ostrożności i monitorowania parametrów krzepnięcia. W badaniach klinicznych z doustnym stosowaniem esomeprazolu (40 mg/dobę) u pacjentów leczonych warfaryną czasy krzepnięcia utrzymywały się w akceptowalnych zakresach. Jednak po wprowadzeniu leku do obrotu zgłaszano pojedyncze przypadki istotnego klinicznie podwyższenia wartości INR.²⁶

Zaleca się monitorowanie parametrów krzepnięcia (INR) przy włączaniu i odstawianiu esomeprazolu u pacjentów leczonych warfaryną lub innymi pochodnymi kumaryny.²⁷

Klopidogrel

Wyniki badań prowadzonych u zdrowych ochotników wskazują na interakcje farmakokinetyczno-farmakodynamiczne (PK/PD) pomiędzy klopidogrelem (300 mg – dawka nasycająca/ 75 mg/dobę – dawka podtrzymująca) a esomeprazolem (40 mg/dobę, doustnie). Obserwowano:

• Obniżenie ekspozycji na aktywny metabolit klopidogrelu o średnio 40%²⁸
• Obniżenie maksymalnego zahamowania agregacji płytek indukowanej ADP o 14%²⁹

W innym badaniu, w którym stosowano leczenie skojarzone klopidogrelem z esomeprazolem (20 mg) i kwasem acetylosalicylowym (ASA) (81 mg), wykazano obniżenie ekspozycji na aktywny metabolit klopidogrelu o blisko 40%, jednak nie zaobserwowano różnic w maksymalnym zahamowaniu agregacji płytek pomiędzy grupami badanych.³⁰

Ze względu na brak spójnych wniosków z badań klinicznych i obserwacyjnych dotyczących wpływu tej interakcji na poważne zdarzenia sercowo-naczyniowe, w celu zachowania szczególnej ostrożności nie zaleca się jednoczesnego stosowania klopidogrelu i esomeprazolu.³¹

Produkty lecznicze niewykazujące klinicznie istotnych interakcji

W badaniach krótkoterminowych nie stwierdzono klinicznie istotnych interakcji farmakokinetycznych esomeprazolu z następującymi lekami:

• Amoksycylina lub chinidyna³²
• Naproksen lub rofekoksyb³³

Wpływ innych produktów leczniczych na farmakokinetykę esomeprazolu

Produkty lecznicze hamujące aktywność CYP2C19 i/lub CYP3A4

Esomeprazol jest metabolizowany przez izoenzymy CYP2C19 i CYP3A4. Jednoczesne podawanie esomeprazolu z inhibitorami tych enzymów może prowadzić do zwiększonego narażenia na esomeprazol:³⁴

• Klarytromycyna (inhibitor CYP3A4) w dawce 500 mg dwa razy na dobę powoduje podwojenie ekspozycji na esomeprazol (AUC)³⁵
• Jednoczesne podanie esomeprazolu i inhibitora zarówno CYP2C19, jak i CYP3A4 może powodować ponad dwukrotne zwiększenie ekspozycji na esomeprazol³⁶
• Worykonazol (inhibitor CYP2C19 i CYP3A4) zwiększa AUCτ omeprazolu o 280%³⁷

Zmiana dawkowania esomeprazolu zwykle nie jest wymagana w powyższych sytuacjach. Jednakże zmianę dawki należy rozważyć u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby oraz w przypadku konieczności długotrwałego leczenia.³⁸

Produkty lecznicze indukujące aktywność CYP2C19 i/lub CYP3A4

Produkty lecznicze indukujące CYP2C19 lub CYP3A4 lub oba enzymy (jak np. ryfampicyna i preparaty zawierające ziele dziurawca) mogą prowadzić do zmniejszenia stężenia esomeprazolu w osoczu poprzez przyspieszenie jego metabolizmu.³⁹

Interakcje z alkoholem

Choć dostępne dane nie wskazują na istotne bezpośrednie interakcje farmakodynamiczne lub farmakokinetyczne pomiędzy esomeprazolem a alkoholem, należy zachować ostrożność podczas jednoczesnego stosowania ze względu na potencjalną zmianę metabolizmu obu substancji.

Alkohol może nasilać podrażnienie błony śluzowej żołądka, co może prowadzić do pogorszenia objawów choroby wrzodowej lub refluksowej. Ponadto, w przypadku pacjentów przyjmujących jednocześnie esomeprazol i inne leki wchodzące w interakcje z alkoholem (np. benzodiazepiny, warfaryna), należy uwzględnić dodatkowe ryzyko wynikające z nakładania się potencjalnych interakcji.

Tabela interakcji z esomeprazolem

Dodatkowe informacje

Badania interakcji esomeprazolu zostały przeprowadzone głównie u osób dorosłych.⁴⁰ Dane dotyczące interakcji u dzieci i młodzieży są ograniczone.

Wpływ esomeprazolu na produkty lecznicze metabolizowane przez CYP2C19 może być większy podczas stosowania dużych dawek dożylnych (80 mg + 8 mg/godz.). Z tego powodu zaleca się ścisłe monitorowanie pacjentów w kierunku działań niepożądanych podczas podawania esomeprazolu drogą dożylną, szczególnie w trakcie 3-dniowego okresu stosowania.⁴¹