Dawkowanie i sposób podawania
Epinefryna

Epinefryna jest stosowana w różnych formach i dawkach, z kluczowym znaczeniem prawidłowego dawkowania dla skuteczności i bezpieczeństwa terapii. Wstrzykiwacze automatyczne EpiPen Jr. i Senior są przeznaczone do natychmiastowego podania w anafilaksji, z dawkowaniem dostosowanym do masy ciała: u dzieci 0,01 mg/kg, dla masy ciała >30 kg dawka domięśniowa wynosi 300 µg (EpiPen Senior), dla 15-30 kg 150 µg (EpiPen Jr.), a u dzieci <15 kg wymagana jest indywidualna ocena. Podanie powinno nastąpić jak najszybciej po rozpoznaniu objawów, z możliwością powtórzenia dawki po 5-15 minutach. Zaleca się posiadanie dwóch wstrzykiwaczy. W stomatologii epinefryna jest stosowana w preparatach Ubistesin i Ubistesin forte w połączeniu z artykainą, z dawkami epinefryny od 0,005 mg/ml do 0,012 mg/ml, dostosowanymi do masy ciała i wieku pacjenta, z maksymalnymi dawkami artykainy do 7 mg/kg u dzieci od 4 lat i powyżej 20 kg masy ciała. Podawanie odbywa się domięśniowo w przednio-boczną część uda, z zachowaniem zasad ostrożności i monitorowania pacjenta po podaniu.

  1. Dawkowanie i sposób podawania epinefryny
    1. Dawkowanie epinefryny we wstrzykiwaczach automatycznych
    2. Dawkowanie epinefryny w znieczuleniu stomatologicznym
  2. Sposób podawania epinefryny
    1. Podawanie wstrzykiwaczy EpiPen Jr. i EpiPen Senior
    2. Podawanie epinefryny w znieczuleniu stomatologicznym
  3. Dawkowanie epinefryny w grupach specjalnych
    1. Pacjenci w podeszłym wieku
    2. Pacjenci z zaburzeniami nerek
    3. Pacjenci z zaburzeniami wątroby
    4. Pacjenci z niedoborem cholinesterazy osoczowej
    5. Jednoczesne stosowanie leków uspokajających
    6. Kolejne rozdziały

Dawkowanie i sposób podawania epinefryny

Epinefryna (adrenalina) jest substancją stosowaną w różnych produktach leczniczych, w różnych dawkach i ze zróżnicowanymi wskazaniami. Prawidłowe dawkowanie tej substancji ma kluczowe znaczenie dla skuteczności terapii oraz bezpieczeństwa pacjenta. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje dotyczące dawkowania i sposobu podawania epinefryny w różnych postaciach farmaceutycznych i grupach pacjentów.1

Dawkowanie epinefryny we wstrzykiwaczach automatycznych

Wstrzykiwacze automatyczne EpiPen Jr. i EpiPen Senior są przeznaczone do natychmiastowego podania epinefryny pacjentom ze stwierdzonym zwiększonym ryzykiem wystąpienia anafilaksji, w tym osobom z reakcjami anafilaktycznymi w wywiadzie. Dawkowanie powinno być dostosowane do masy ciała pacjenta.23

Dzieci i młodzież
  • Dawka u dzieci wynosi zazwyczaj 0,01 mg/kg masy ciała4
  • Dla dzieci i młodzieży o masie ciała powyżej 30 kg zalecana dawka domięśniowa wynosi 300 mikrogramów (EpiPen Senior)5
  • Dla dzieci o masie ciała od 15 kg do 30 kg zalecana dawka domięśniowa wynosi 150 mikrogramów (EpiPen Jr.)6
  • Dla dzieci o masie ciała poniżej 15 kg konieczna jest indywidualna ocena przydatności EpiPen Jr.7
  • Zastosowanie EpiPen Jr. u dzieci o masie ciała mniejszej niż 7,5 kg nie jest zalecane, chyba że w stanach zagrożenia życia i na wyraźne zalecenie lekarza8
Dorośli
  • Zalecana dawka domięśniowa wynosi 300 mikrogramów (EpiPen Senior)9
Ponowne podanie

Pierwszą dawkę należy podać możliwie najszybciej po rozpoznaniu objawów anafilaksji. W przypadku braku poprawy stanu klinicznego lub jego pogorszenia, może być podane drugie wstrzyknięcie dodatkowym wstrzykiwaczem automatycznym, 5 do 15 minut po pierwszej iniekcji. Zaleca się przepisywanie pacjentom dwóch wstrzykiwaczy, które powinni mieć zawsze przy sobie.1011

Dawkowanie epinefryny w znieczuleniu stomatologicznym

Epinefryna jest stosowana w preparatach do znieczulenia stomatologicznego w połączeniu z artykainą, w różnych stężeniach, w zależności od produktu leczniczego.1213

Preparaty do znieczulenia stomatologicznego i ich dawki
  • Ubistesin: zawiera 0,006 mg epinefryny chlorowodorku/ml (co odpowiada 0,005 mg epinefryny). Każdy wkład o pojemności 1,7 ml zawiera 0,0102 mg epinefryny chlorowodorku.14
  • Ubistesin forte: zawiera 0,012 mg epinefryny chlorowodorku/ml (co odpowiada 0,01 mg epinefryny). Każdy wkład o pojemności 1,7 ml zawiera 0,0204 mg epinefryny chlorowodorku.15
Maksymalne dawki epinefryny w znieczuleniu stomatologicznym

Dawki epinefryny w preparatach stomatologicznych są ściśle związane z dawkami artykainy, a maksymalne dawki są określone dla różnych grup wiekowych i mas ciała.1617

Produkt Masa ciała (kg) Maksymalna dawka artykainy (mg) Dawka epinefryny (mg) Całkowita objętość (ml) Liczba wkładów (1,7 ml)
Ubistesin 40 280 0,035 7,0 4,1
50 350 0,044 8,8 5,2
60 420 0,053 10,5 6,2
≥70 490 0,061 12,3 7,0
Ubistesin forte 40 280 0,070 7,0 4,1
50 350 0,088 8,8 5,2
60 420 0,105 10,5 6,2
≥70 490 0,123 12,3 7,0

Powyższa tabela przedstawia maksymalne zalecane dawki dla dorosłych i młodzieży powyżej 12 roku życia.1819

Dawkowanie u dzieci w znieczuleniu stomatologicznym

Dla dzieci w wieku od 4 do 11 lat dawki preparatów do znieczulenia stomatologicznego zawierających epinefrynę są następujące:2021

Produkt Masa ciała (kg) Maksymalna dawka artykainy (mg) Dawka epinefryny (mg) Całkowita objętość (ml) Liczba wkładów (1,7 ml)
Ubistesin 20 140 0,018 3,5 2,1
30 210 0,026 5,3 3,1
40 280 0,035 7,0 4,1
55 385 0,048 9,6 5,6
Ubistesin forte 20 140 0,035 3,5 2,1
30 210 0,053 5,3 3,1
40 280 0,070 7,0 4,1
55 385 0,096 9,6 5,6

U dzieci w wieku 4 lat i powyżej (lub od 20 kg masy ciała) maksymalna dawka artykainy wynosi 7 mg/kg m.c., przy czym bezwzględnie nie należy przekraczać dawki 385 mg artykainy w przypadku zdrowego dziecka o masie ciała 55 kg.2223

Sposób podawania epinefryny

Podawanie wstrzykiwaczy EpiPen Jr. i EpiPen Senior

Wstrzykiwacze automatyczne EpiPen należy wstrzykiwać domięśniowo w przednio-boczną część uda, a nie w pośladki. Można je podawać przez ubranie lub bezpośrednio przez skórę.2425

Postępowanie po podaniu epinefryny

Po każdym użyciu automatycznego wstrzykiwacza EpiPen należy:2627

  • Natychmiast zadzwonić po pomoc medyczną, wezwać karetkę i zgłosić wystąpienie reakcji anafilaktycznej, nawet jeśli objawy ustępują2829
  • Przytomnych pacjentów należy ułożyć płasko z uniesionymi nogami albo w pozycji siedzącej, jeśli mają trudności z oddychaniem. Pacjentów nieprzytomnych należy położyć na boku w bezpiecznej pozycji.3031
  • Jeśli to możliwe, pacjent powinien pozostać z inną osobą aż do nadejścia pomocy medycznej.3233

Podawanie epinefryny w znieczuleniu stomatologicznym

Preparaty do znieczulenia stomatologicznego zawierające epinefrynę (Ubistesin, Ubistesin forte) są przeznaczone do:3435

  • Nasączania iniekcyjnego
  • Podania okołonerwowego w jamie ustnej

Podczas podawania preparatów zawierających epinefrynę do znieczulenia stomatologicznego należy pamiętać o następujących zasadach:3637

  • Środki miejscowo znieczulające należy wstrzykiwać ostrożnie w razie występowania stanu zapalnego i/lub zakażenia w miejscu wstrzyknięcia
  • Tempo wstrzyknięcia powinno być bardzo wolne (1 ml/min)
  • Wstrzyknięcie należy zawsze wykonywać powoli i z wcześniejszą aspiracją3839
Środki ostrożności przy podawaniu

Preparaty zawierające epinefrynę powinny być stosowane wyłącznie przez wykwalifikowany personel medyczny – lekarzy lub lekarzy stomatologów mających wystarczające przeszkolenie i zaznajomionych z rozpoznawaniem i leczeniem układowego działania toksycznego lub pod nadzorem takich lekarzy.4041

Przed wywołaniem znieczulenia miejscowego za pomocą środka zawierającego epinefrynę należy upewnić się, że:4243

  • Dostępny jest odpowiedni sprzęt do resuscytacji i leki, aby możliwe było niezwłoczne leczenie wszelkich stanów nagłych dotyczących dróg oddechowych i układu krążenia
  • Po każdym wstrzyknięciu miejscowo działającego środka znieczulającego należy monitorować stan przytomności pacjenta4445

Dawkowanie epinefryny w grupach specjalnych

Pacjenci w podeszłym wieku

W przypadku pacjentów w podeszłym wieku należy stosować szczególne środki ostrożności w celu podania najmniejszej dawki epinefryny pozwalającej na uzyskanie skutecznego działania. Ze względu na brak danych klinicznych szczególną ostrożność należy zachować przy podawaniu preparatów zawierających epinefrynę.4647

Pacjenci z zaburzeniami nerek

U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek mogą wystąpić zwiększone stężenia produktu w osoczu, zwłaszcza po wielokrotnym podaniu. W razie konieczności powtórzenia wstrzyknięcia produktu leczniczego, pacjenta należy uważnie monitorować w celu rozpoznania wszelkich objawów względnego przedawkowania.4849

Pacjenci z zaburzeniami wątroby

Należy stosować szczególne środki ostrożności w celu podania najmniejszej dawki pozwalającej na uzyskanie skutecznego działania u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby, szczególnie po podaniu wielokrotnym.5051

Pacjenci z niedoborem cholinesterazy osoczowej

U pacjentów z niedoborem cholinesterazy osoczowej lub poddawanych leczeniu inhibitorami acetylcholinoesterazy mogą występować podwyższone stężenia produktu w osoczu. Dlatego należy stosować najmniejszą dawkę epinefryny, która pozwala uzyskać skuteczne działanie.5253

Jednoczesne stosowanie leków uspokajających

U pacjentów, którym podano lek uspokajający, maksymalna bezpieczna dawka epinefryny może być zmniejszona ze względu na addycyjne działanie tych leków powodujące depresję ośrodkowego układu nerwowego.5455

Kolejne rozdziały

Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.

Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.

  1. 10.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl