Przedawkowanie
Epinefryna

Epinefryna, stosowana m.in. w preparatach EpiPen Jr. (150 µg/dawkę), EpiPen Senior (300 µg/dawkę) oraz w połączeniu z artykainą w preparatach stomatologicznych Ubistesin (0,005 mg/ml) i Ubistesin forte (0,01 mg/ml), wykazuje silne działanie na układ sercowo-naczyniowy, oddechowy i ośrodkowy układ nerwowy. Przedawkowanie epinefryny może mieć charakter bezwzględny (zbyt duża dawka) lub względny (np. donaczyniowe wstrzyknięcie, szybkie wchłanianie, opóźniony metabolizm). Objawy toksyczności pojawiają się szybko w przypadku przedawkowania względnego, a w przypadku bezwzględnego ich czas zależy od miejsca podania. Klinicznie obserwuje się progresję objawów od neurologicznych (niepokój, drgawki, śpiączka), przez naczyniowe (bladość, zatrzymanie krążenia, depresja mięśnia sercowego), do oddechowych (bezdech, depresja oddechowa). Powikłania zagrażające życiu to m.in. krwotok mózgowy i obrzęk płuc.

Przedawkowanie epinefryny (adrenaliny)

Epinefryna (adrenalina) jest substancją czynną występującą w produktach leczniczych takich jak EpiPen Jr. (150 mikrogramów/dawkę), EpiPen Senior (300 mikrogramów/dawkę) oraz w połączeniu z artykainą w preparatach stomatologicznych Ubistesin (0,005 mg epinefryny/ml) i Ubistesin forte (0,01 mg epinefryny/ml). Przedawkowanie tej substancji stanowi poważne zagrożenie dla zdrowia i życia pacjenta ze względu na jej silne działanie na układ sercowo-naczyniowy, oddechowy i ośrodkowy układ nerwowy.12

Rodzaje przedawkowania

W przypadku epinefryny, szczególnie w preparatach stomatologicznych zawierających również artykainę, przedawkowanie może być sklasyfikowane jako:34

34

Dynamika pojawienia się objawów jest zależna od typu przedawkowania. W przypadku przedawkowania względnego, objawy zwykle występują w ciągu pierwszych minut od podania. Natomiast przy przedawkowaniu bezwzględnym, objawy toksyczne mogą pojawić się później, a czas ich wystąpienia zależy od miejsca wstrzyknięcia.56

Niebezpieczeństwa związane z przedawkowaniem epinefryny

Przedawkowanie epinefryny lub jej przypadkowe donaczyniowe wstrzyknięcie może prowadzić do bardzo poważnych konsekwencji zdrowotnych, włącznie z zagrożeniem życia. Główne zagrożenia obejmują:78

  • Krwotok mózgowy – spowodowany gwałtownym wzrostem ciśnienia tętniczego krwi
  • Obrzęk płuc – wynikający ze skurczu naczyń obwodowych i jednoczesnego pobudzenia pracy serca, który może prowadzić do zgonu
  • Zaburzenia rytmu serca – mogące prowadzić do zatrzymania krążenia
  • Depresja mięśnia sercowego – w zaawansowanym stadium działania toksycznego

789

Objawy przedawkowania

Objawy przedawkowania epinefryny zależą od dawki i mają postępujący charakter. W początkowym stadium przedawkowania, pobudzenie może być przejściowe lub nieobecne, a pierwszymi objawami mogą być senność przechodząca w utratę przytomności i zatrzymanie oddechu.1011

Rozwój objawów przedawkowania epinefryny zazwyczaj następuje w określonej sekwencji:1213

  1. Początkowo występują objawy neurologiczne
  2. Następnie pojawiają się objawy naczyniowe
  3. Później dochodzi do objawów oddechowych
  4. W końcowym etapie następuje toksyczne działanie na serce

1213

Tabela objawów przedawkowania epinefryny
Układ/narząd Objawy przedawkowania Opis Progresja
Układ nerwowy Niepokój, pobudzenie Wzrost aktywności psychomotorycznej, nadmierna czujność, lęk Wczesne
Stan przedomdleniowy, omdlenie Uczucie słabości, zawroty głowy, krótkotrwała utrata przytomności Średniozaawansowane
Dezorientacja, splątanie Zaburzenia świadomości, dezorientacja auto- i allopsychiczna Średniozaawansowane
Drgawki, śpiączka Mogą wystąpić napady toniczno-kloniczne, głęboka utrata przytomności Późne
Układ sercowo-naczyniowy Bladość (miejscowa, regionalna, uogólniona) Zmniejszenie przepływu krwi w naczyniach obwodowych Wczesne/średnie
Zatrzymanie krążenia, depresja mięśnia sercowego Ustanie funkcji pompy serca, zmniejszenie kurczliwości mięśnia sercowego Późne/zagrażające życiu
Układ oddechowy Bezdech (zatrzymanie oddechu) Ustanie funkcji oddechowej Zagrażające życiu
Spowolnienie/przyspieszenie oddechu Zmiana częstości oddechów – początkowo przyspieszenie, później spowolnienie Średniozaawansowane
Depresja oddechowa Zmniejszenie głębokości i częstości oddechów Późne
Specyficzne powikłania Krwotok mózgowy Wynaczynienie krwi do tkanki mózgowej wskutek gwałtownego wzrostu ciśnienia tętniczego Zagrażające życiu
Obrzęk płuc Gromadzenie się płynu w pęcherzykach płucnych wskutek skurczu naczyń obwodowych i pobudzenia pracy serca Zagrażające życiu

Leczenie przedawkowania epinefryny

Leczenie przedawkowania epinefryny wymaga natychmiastowej interwencji i wdrożenia odpowiednich procedur medycznych:141516

14151718

Specjalne uwagi dotyczące przedawkowania epinefryny

Przy stosowaniu epinefryny, szczególnie w preparatach stomatologicznych, należy przestrzegać następujących zasad bezpieczeństwa:1920

  • Przed podaniem leku zawierającego epinefrynę należy upewnić się, że dostępny jest sprzęt do resuscytacji i odpowiednie leki
  • Po każdym wstrzyknięciu leku zawierającego epinefrynę należy monitorować stan przytomności pacjenta
  • W przypadku wystąpienia objawów toksycznych należy natychmiast przerwać wstrzykiwanie leku
  • W razie konieczności należy ułożyć pacjenta w pozycji na plecach
  • W przypadku stosowania u dzieci, należy podawać dawki odpowiednie do wieku i masy ciała

1920

Kolejne rozdziały

Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.

Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.

  1. 10.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl