Działania niepożądane
Dihydrokodeina

Działania niepożądane dihydrokodeiny

Dihydrokodeina, półsyntetyczny opioid stosowany w terapii bólu o nasileniu umiarkowanym do silnego, może wywoływać szereg działań niepożądanych charakterystycznych dla tej grupy leków. Najczęściej raportowanymi działaniami niepożądanymi preparatu DHC Continus są zaparcia oraz uspokojenie polekowe. Warto zaznaczyć, że niektóre reakcje niepożądane, w tym nudności, wymioty, zmęczenie, senność i zawroty głowy, występują głównie na początku terapii i zwykle ustępują samoistnie po kilku dniach stabilnej farmakoterapii. W przypadku zaparć zaleca się stosowanie odpowiednich leków przeczyszczających.¹

Częstotliwość występowania działań niepożądanych

W ocenie klinicznej działań niepożądanych przyjęto następującą klasyfikację częstości ich występowania:<sup data-drug="DHC Continus" data-section="Działania niepożądane" title="W ocenie działań niepożądanych uwzględnia się następującą częstość ich występowania: Bardzo często: ≥ 1/10 Często: ≥ 1/100 do < 1/10 Niezbyt często: ≥ 1/1 000 do < 1/100 Rzadko: ≥ 1/10 000 do < 1/1 000 Bardzo rzadko: 2

• Bardzo często: ≥ 1/10
• Często: ≥ 1/100 do < 1/10
• Niezbyt często: ≥ 1/1 000 do < 1/100
• Rzadko: ≥ 1/10 000 do < 1/1 000
• Bardzo rzadko: < 1/10 000
• Częstość nieznana: nie może być określona na podstawie dostępnych danych

<sup data-drug="DHC Continus" data-section="Działania niepożądane" title="W ocenie działań niepożądanych uwzględnia się następującą częstość ich występowania: Bardzo często: ≥ 1/10 Często: ≥ 1/100 do < 1/10 Niezbyt często: ≥ 1/1 000 do < 1/100 Rzadko: ≥ 1/10 000 do < 1/1 000 Bardzo rzadko: 3

Szczegółowe działania niepożądane według układów

Zaburzenia układu nerwowego

W obrębie układu nerwowego dihydrokodeina może powodować działania niepożądane, które są typowe dla opioidów. Do często występujących należy senność. Niezbyt często mogą wystąpić napady drgawkowe (szczególnie u pacjentów z padaczką lub ze skłonnością do drgawek), zawroty głowy, bóle głowy, parestezje oraz sedacja zależna od dawki (od senności aż do zaburzeń świadomości). Z nieustaloną częstością zgłaszano wystąpienie zespołu bezdechu sennego.⁴

Zaburzenia żołądka i jelit

Działania niepożądane ze strony przewodu pokarmowego to najpowszechniejsza grupa objawów ubocznych związanych z terapią dihydrokodeiną. Do często występujących należą: ból brzucha, zaparcia, suchość w ustach, nudności i wymioty. Niezbyt często pacjenci mogą doświadczać biegunki oraz niedrożności porażennej jelit, która stanowi poważne powikłanie wymagające natychmiastowej interwencji medycznej.⁵

Zaburzenia psychiczne

Stosowanie dihydrokodeiny może prowadzić do zaburzeń w sferze psychicznej, które występują niezbyt często. Obejmują one stany dezorientacji, uzależnienie od leku, halucynacje, zmiany nastroju oraz dysforię, czyli stan złego samopoczucia psychicznego. Uzależnienie od dihydrokodeiny stanowi poważne ryzyko przy długotrwałym stosowaniu tego opioidu.⁶

Zaburzenia układu oddechowego

Niezbyt często podczas terapii dihydrokodeiną mogą wystąpić duszność, atak astmy (szczególnie u pacjentów z rozpoznaną astmą) oraz depresja oddechowa. Depresja oddechowa stanowi najpoważniejsze zagrożenie związane ze stosowaniem opioidów i wymaga szczególnej uwagi ze strony personelu medycznego.⁷

Inne istotne działania niepożądane

Wśród innych ważnych działań niepożądanych dihydrokodeiny należy wymienić:⁸

• Zaburzenia immunologiczne – niezbyt często może wystąpić obrzęk naczynioruchowy
• Zaburzenia endokrynologiczne – z częstością nieznaną zgłaszano hiperprolaktynemię
• Zaburzenia naczyniowe – niezbyt często występuje niedociśnienie
• Zaburzenia narządu wzroku – rzadko raportowano zaburzenia widzenia
• Zaburzenia skóry – niezbyt często mogą wystąpić nadmierne pocenie się, wysypka, świąd i pokrzywka
• Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych – niezbyt często dochodzi do kolki żółciowej, stanów skurczowych dróg żółciowych oraz zwiększenia aktywności enzymów wątrobowych
• Zaburzenia nerek i dróg moczowych – niezbyt często może wystąpić zatrzymanie moczu

⁹

Uzależnienie i tolerancja

Istotnym aspektem terapii dihydrokodeiną jest ryzyko wystąpienia uzależnienia oraz rozwoju tolerancji. Niezbyt często może wystąpić uzależnienie fizyczne z zespołem odstawienia leku, natomiast z nieznaną częstością raportowano rozwój tolerancji na lek. Te zjawiska są szczególnie ważne w kontekście długotrwałej terapii i wymagają monitorowania stanu pacjenta przez lekarza prowadzącego.¹⁰

Tabela działań niepożądanych dihydrokodeiny

Niebezpieczeństwa związane z działaniami niepożądanymi

Zagrożenia życia związane z dihydrokodeiną

Wśród działań niepożądanych dihydrokodeiny szczególnie niebezpieczne są te, które mogą bezpośrednio zagrażać życiu pacjenta. Do najpoważniejszych należy depresja oddechowa, która stanowi najistotniejsze zagrożenie związane ze stosowaniem opioidów. Może ona prowadzić do niewydolności oddechowej, a w skrajnych przypadkach do zatrzymania oddechu i zgonu. Ryzyko to jest szczególnie wysokie u pacjentów z przewlekłymi chorobami układu oddechowego, takimi jak POChP, oraz przy interakcji z innymi lekami działającymi depresyjnie na ośrodkowy układ nerwowy.¹¹

Układ sercowo-naczyniowy

Niezbyt często występujące niedociśnienie może prowadzić do poważnych konsekwencji, szczególnie u osób w podeszłym wieku lub z chorobami układu sercowo-naczyniowego. Hipotensja może skutkować omdleniami, upadkami i związanymi z nimi urazami. W skrajnych przypadkach może dojść do wstrząsu i niedokrwienia ważnych narządów.¹²

Ryzyko uzależnienia i zespołu odstawienia

Istotnym zagrożeniem przy długotrwałym stosowaniu dihydrokodeiny jest rozwój uzależnienia fizycznego i psychicznego. Uzależnienie fizyczne może prowadzić do wystąpienia zespołu odstawienia w przypadku nagłego przerwania leczenia. Objawy odstawienne mogą obejmować: niepokój, drażliwość, bezsenność, rozszerzenie źrenic, piloerekcję (tzw. „gęsią skórkę”), dreszcze, tachykardię, bóle mięśniowe, biegunki i nudności. Z kolei tolerancja na lek prowadzi do konieczności zwiększania dawek, co dodatkowo zwiększa ryzyko działań niepożądanych.¹³

Układ pokarmowy – poważne powikłania

Wśród działań niepożądanych w obrębie przewodu pokarmowego szczególnie niebezpieczna jest niedrożność porażenna jelit. Jest to stan wymagający natychmiastowej interwencji medycznej, gdyż nieleczony może prowadzić do perforacji jelit, zapalenia otrzewnej i w konsekwencji do zgonu. Zaparcia, które występują często, mogą przy długotrwałym utrzymywaniu się również prowadzić do poważnych powikłań, takich jak niedrożność kałowa, megacolon toxicum czy zachłystowe zapalenie płuc.¹⁴

Reakcje alergiczne

Obrzęk naczynioruchowy, który może wystąpić podczas terapii dihydrokodeiną, stanowi poważne zagrożenie dla pacjenta. Obrzęk obejmujący twarz, gardło i krtań może prowadzić do niedrożności dróg oddechowych i wymagać natychmiastowej interwencji. Inne reakcje skórne, takie jak pokrzywka czy wysypka, mogą być objawami nadwrażliwości na lek.¹⁵

Monitorowanie działań niepożądanych

Należy pamiętać, że po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Personel medyczny powinien zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych lub bezpośrednio do podmiotu odpowiedzialnego.¹⁶