Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Benzalkoniowy chlorek

Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie stosowania benzalkoniowego chlorku

Benzalkoniowy chlorek jest często stosowaną substancją pomocniczą w preparatach do podania donosowego. Dane przedkliniczne dotyczące bezpieczeństwa tej substancji można analizować w kontekście produktów leczniczych, w których występuje jako składnik pomocniczy. W przypadku produktów leczniczych zawierających benzalkoniowy chlorek, dane te zazwyczaj dotyczą głównych substancji czynnych, podczas gdy informacje o samym benzalkoniowym chlorku są ograniczone.^{1 2 3}

Bezpieczeństwo benzalkoniowego chlorku w produktach z mometazonu furoinianem

W produktach leczniczych takich jak Aleric Spray i Momester, benzalkoniowy chlorek występuje w stężeniu 20 mikrogramów na dawkę. Badania przedkliniczne przeprowadzone dla tych produktów skupiały się głównie na ocenie bezpieczeństwa substancji czynnej – mometazonu furoinianu, przy czym nie raportowano specyficznych toksycznych działań związanych z samym benzalkoniowym chlorkiem.^{4 5}

W produkcie Orinox, benzalkoniowy chlorek występuje w ilości 14 mikrogramów na pojedynczą dawkę (138 μl), co odpowiada stężeniu 0,1 mg/ml. Dane przedkliniczne dla tego produktu, zawierającego jako substancję czynną ksylometazoliny chlorowodorek, nie wykazały szczególnego zagrożenia dla ludzi.⁶

Badania toksyczności i genotoksyczności

W kontekście badań toksyczności dla produktów zawierających benzalkoniowy chlorek jako substancję pomocniczą, dostępne dane skupiają się głównie na substancjach czynnych. Dla produktu Orinox, zawierającego ksylometazolinę, przeprowadzono badania toksyczności po podaniu wielokrotnym oraz genotoksyczności, które nie wykazały szczególnego zagrożenia dla ludzi.⁷

W przypadku produktów z mometazonu furoinianem (Aleric Spray, Momester), badania wykazały, że substancja czynna w dużych stężeniach może uszkadzać chromosomy w badaniach in vitro, jednak podczas stosowania zalecanych dawek nie oczekuje się działania mutagennego. Nie raportowano specyficznych danych o potencjalnej genotoksyczności benzalkoniowego chlorku w tych produktach.^{8 9}

Wpływ na rozrodczość i rozwój

Dla benzalkoniowego chlorku w analizowanych produktach leczniczych nie przedstawiono specyficznych danych dotyczących jego wpływu na rozrodczość i rozwój. Dostępne dane przedkliniczne koncentrują się na substancjach czynnych. W przypadku produktów zawierających mometazonu furoinian, badania wpływu na rozrodczość wykazały, że podawany podskórnie w dawce 15 mikrogramów/kg masy ciała, wydłużał okres ciąży, powodował przedłużony i trudny poród, zmniejszoną przeżywalność potomstwa oraz zmiany masy ciała. Nie stwierdzono jednak wpływu na płodność.^{10 11}

W badaniach z ksylometazoliną nie obserwowano działania teratogennego u szczurów i myszy, co sugeruje brak istotnego wpływu na rozwój embrionalny.¹²

Działanie teratogenne

Mometazonu furoinian, podobnie jak inne glikokortykosteroidy, wykazuje działanie teratogenne u gryzoni i królików. W badaniach przedklinicznych stwierdzono następujące wady rozwojowe:^{13 14}

• Przepuklina pępkowa u szczurów
• Rozszczep podniebienia u myszy
• Brak pęcherzyka żółciowego u królików
• Przepuklina pępkowa u królików
• Zgięcie/zniekształcenie przednich kończyn u królików

^{15 16}

Dodatkowo zaobserwowano:^{17 18}

• Zmniejszenie przyrostu masy ciała ciężarnych samic
• Wpływ na wzrost płodu (zmniejszenie masy ciała płodu i/lub opóźnione kostnienie) u szczurów, królików i myszy
• Zmniejszenie przeżywalności potomstwa myszy

W przeciwieństwie do mometazonu furoinianu, dla ksylometazoliny nie obserwowano działania teratogennego u szczurów i myszy.¹⁹

Kancerogenność

Dla mometazonu furoinianu przeprowadzono 24-miesięczne badania kancerogenności na myszach i szczurach, podając substancję wziewnie w stężeniu od 0,25 do 2,0 mikrogramów/litr (aerozol z freonem jako gazem nośnym i substancją powierzchniowo czynną). Obserwowano działania typowe dla glikokortykosteroidów, w tym liczne zmiany nie będące nowotworami. Nie odnotowano istotnej statystycznie zależności dawka-odpowiedź dla jakiegokolwiek rodzaju nowotworu.^{20 21}

Wpływ hormonalny

Badania przedkliniczne na zwierzętach, którym podawano doustnie duże dawki mometazonu furoinianu (56 mg/kg mc./dobę i 280 mg/kg mc./dobę) wykazały, że substancja ta nie ma działania androgennego, przeciwandrogennego, estrogennego lub przeciwestrogennego. Jednak, podobnie jak inne glikokortykosteroidy, mometazonu furoinian wykazuje wpływ na macicę oraz opóźnia rozwarcie pochwy.^{22 23}

Podsumowanie przedklinicznych danych o bezpieczeństwie

W analizowanych produktach leczniczych (Aleric Spray, Momester, Orinox), benzalkoniowy chlorek występuje jako substancja pomocnicza w ilościach od 14 do 20 mikrogramów na dawkę. Dostępne dane przedkliniczne dotyczące bezpieczeństwa skupiają się głównie na substancjach czynnych tych produktów (mometazonu furoinian, ksylometazoliny chlorowodorek), a nie na samym benzalkoniowym chlorku.^{24 25 26}

W badaniach przedklinicznych nie raportowano specyficznych toksycznych działań związanych z benzalkoniowym chlorkiem w analizowanych produktach. Brak jest szczegółowych danych dotyczących potencjalnej genotoksyczności, wpływu na rozrodczość i rozwój, działania teratogennego czy kancerogennego samego benzalkoniowego chlorku. Dostępne dane odnoszą się głównie do substancji czynnych, przy czym nie wskazano na szczególne zagrożenia związane z obecnością benzalkoniowego chlorku jako substancji pomocniczej.^{27 28 29}