Właściwości farmakokinetyczne
Benzalkoniowy chlorek

Benzalkoniowy chlorek, stosowany jako substancja pomocnicza w preparatach donosowych takich jak Aleric Spray, Momester (oba zawierające mometazonu furoinian 50 μg/dawkę) oraz Orinox (ksylometazoliny chlorowodorek 0,5 mg/ml), wykazuje ograniczone wchłanianie miejscowe i systemowe. W Aleric Spray i Momester dawka benzalkoniowego chlorku wynosi 20 μg na dawkę, natomiast w Orinox 14 μg na dawkę pojedynczą (138 μl), co odpowiada stężeniu 0,1 mg/ml. Biodostępność ogólnoustrojowa mometazonu furoinianu jest <1%, co wskazuje na minimalne wchłanianie również benzalkoniowego chlorku z błony śluzowej nosa. W przypadku Orinox stężenia ksylometazoliny w osoczu są bliskie granicy wykrywalności, co sugeruje analogicznie niskie wchłanianie systemowe benzalkoniowego chlorku przy prawidłowym stosowaniu.

Właściwości farmakokinetyczne benzalkoniowego chlorku

Benzalkoniowy chlorek, występujący jako substancja pomocnicza w preparatach stosowanych donosowo, takich jak Aleric Spray, Momester i Orinox, charakteryzuje się specyficznymi właściwościami farmakokinetycznymi. Każda dawka produktów Aleric Spray i Momester zawiera 20 mikrogramów benzalkoniowego chlorku, natomiast w przypadku produktu Orinox jedna dawka pojedyncza (138 μl) zawiera 14 mikrogramów tej substancji, co odpowiada stężeniu 0,1 mg/ml.123

Wchłanianie

Benzalkoniowy chlorek, podobnie jak substancje czynne preparatów, w których występuje (np. mometazonu furoinian), charakteryzuje się ograniczonym wchłanianiem po podaniu donosowym. W przypadku produktów zawierających mometazonu furoinian (Aleric Spray, Momester), których formulacja zawiera benzalkoniowy chlorek, biodostępność ogólnoustrojowa substancji czynnej w osoczu wynosi <1%, co wskazuje na ograniczone wchłanianie również substancji pomocniczych z błony śluzowej nosa.45

W preparacie Orinox, zawierającym jako substancję czynną ksylometazoliny chlorowodorek oraz benzalkoniowy chlorek jako substancję pomocniczą, obserwuje się podobnie niskie stężenia substancji w osoczu po podaniu donosowym. Stężenia ksylometazoliny w osoczu są bardzo niskie i zbliżone do granicy wykrywalności, co sugeruje również minimalne wchłanianie systemowe benzalkoniowego chlorku przy prawidłowym stosowaniu produktu.6

Dystrybucja

Ze względu na słabe wchłanianie benzalkoniowego chlorku po podaniu donosowym, jego dystrybucja ogólnoustrojowa jest ograniczona. Analogicznie do mometazonu furoinianu w preparatach Aleric Spray i Momester, gdzie ze względu na słabe wchłanianie przez błonę śluzową nosa nie określa się dystrybucji, również dla benzalkoniowego chlorku jako substancji pomocniczej nie określa się parametrów dystrybucji tkankowej.78

Metabolizm

Benzalkoniowy chlorek, podobnie jak substancje czynne zawarte w preparatach donosowych, może podlegać częściowemu wchłonięciu po połknięciu części dawki, która spływa z jamy nosowej do gardła. Niewielka ilość benzalkoniowego chlorku, która może zostać połknięta i wchłonięta z przewodu pokarmowego, prawdopodobnie ulega metabolizmowi pierwszego przejścia w wątrobie, podobnie jak mometazonu furoinian w preparatach Aleric Spray i Momester.910

Eliminacja

Procesy eliminacji benzalkoniowego chlorku po podaniu donosowym nie zostały szczegółowo określone w przedstawionej dokumentacji produktów leczniczych. Bazując na danych dotyczących substancji czynnych tych preparatów, można przyjąć, że wchłonięty benzalkoniowy chlorek prawdopodobnie podlega procesom metabolicznym, a jego metabolity są wydalane z moczem i żółcią, podobnie jak w przypadku mometazonu furoinianu w preparatach Aleric Spray i Momester.1112

Właściwości benzalkoniowego chlorku w preparatach donosowych

Benzalkoniowy chlorek, jako substancja pomocnicza o znanym działaniu, występuje w stałych dawkach w preparatach donosowych. W produktach zawierających mometazonu furoinian (Aleric Spray, Momester), gdzie każda dawka zawiera 50 mikrogramów substancji czynnej, ilość benzalkoniowego chlorku wynosi 20 mikrogramów na dawkę. W produkcie Orinox, zawierającym ksylometazoliny chlorowodorek, stężenie benzalkoniowego chlorku wynosi 0,1 mg/ml, co odpowiada 14 mikrogramom na dawkę pojedynczą (138 μl).131415

Produkt leczniczy Substancja czynna Zawartość benzalkoniowego chlorku Postać farmaceutyczna
Aleric Spray Mometazonu furoinian (50 μg/dawkę) 20 μg/dawkę Aerozol do nosa, zawiesina
Momester Mometazonu furoinian (50 μg/dawkę) 20 μg/dawkę Aerozol do nosa, zawiesina
Orinox Ksylometazoliny chlorowodorek (0,5 mg/ml) 0,1 mg/ml (14 μg/dawkę pojedynczą 138 μl) Aerozol do nosa, roztwór

Specyfika preparatów donosowych, w których występuje benzalkoniowy chlorek, ma znaczący wpływ na jego właściwości farmakokinetyczne. W produktach takich jak Aleric Spray i Momester występuje on w postaci zawiesiny o pH pomiędzy 4,3 i 4,9, natomiast w produkcie Orinox – w postaci klarownego, bezbarwnego lub prawie bezbarwnego roztworu.161718

  1. 15.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl