Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Abakawir

Wpływ abakawiru na płodność, ciążę i laktację

Abakawir, jako substancja czynna wchodząca w skład leków przeciwretrowirusowych, wymaga szczególnej uwagi przy stosowaniu u kobiet w wieku rozrodczym, ciężarnych oraz karmiących piersią. Lekarz przepisujący preparaty zawierające abakawir (np. Abacavir Accord, Abacavir + Lamivudine Sandoz) powinien dokładnie rozważyć stosunek korzyści do ryzyka oraz przekazać pacjentce kompletne informacje dotyczące bezpieczeństwa stosowania.¹²

Wpływ na ciążę

Badania przedkliniczne wykazały toksyczne działanie abakawiru na rozwijające się zarodki i płody u szczurów, natomiast nie zaobserwowano takiego efektu u królików. Istotne jest również odnotowanie, że w badaniach na modelach zwierzęcych wykazano potencjalne działanie rakotwórcze abakawiru. Substancja ta może hamować replikację komórkowego DNA, jednak kliniczne znaczenie tych obserwacji dla ludzi pozostaje nieustalone.³⁴

U ludzi potwierdzono, że abakawir przenika przez barierę łożyskową. Istotne dla praktyki klinicznej są dane z obserwacji kobiet w ciąży przyjmujących abakawir. Dane dotyczące ponad 800 kobiet, u których abakawir stosowano w pierwszym trymestrze ciąży oraz ponad 1000 kobiet, u których lek stosowano w drugim i trzecim trymestrze, nie wykazały wpływu tej substancji na występowanie wad rozwojowych u płodu ani toksyczności dla płodu/noworodka.⁵⁶

Na podstawie dostępnych danych można wnioskować, że ryzyko wad rozwojowych u dzieci kobiet stosujących abakawir w trakcie ciąży jest mało prawdopodobne. W przypadku produktu Abacavir + Lamivudine Sandoz nie ma specyficznych danych dotyczących jednoczesnego stosowania abakawiru z lamiwudyną w czasie ciąży, jednak dane dla poszczególnych substancji wskazują na niskie ryzyko wystąpienia wad rozwojowych.⁷⁸

Zaburzenia mitochondrialne u niemowląt

Szczególną uwagę należy zwrócić na możliwość wystąpienia zaburzeń czynności mitochondriów u niemowląt narażonych na działanie abakawiru w okresie prenatalnym. Badania in vitro i in vivo wykazały, że analogi nukleozydów (do których należy abakawir) mogą powodować różnego stopnia uszkodzenia mitochondriów. Istnieją doniesienia o zaburzeniach czynności mitochondriów u niemowląt bez wykrywalnego HIV, które były narażone na działanie analogów nukleozydów w okresie życia płodowego i/lub po urodzeniu. Lekarz powinien uwzględnić to ryzyko podczas konsultacji z ciężarną pacjentką zakażoną HIV.⁹¹⁰

Wpływ na laktację

Badania na zwierzętach wykazały, że abakawir i jego metabolity przenikają do mleka samic szczurów. Potwierdzono również, że abakawir przenika do mleka kobiecego. Nie ma dostępnych danych dotyczących bezpieczeństwa stosowania abakawiru u dzieci w wieku poniżej 3 miesięcy.¹¹¹²

Zgodnie z aktualnymi zaleceniami, kobiety żyjące z HIV nie powinny karmić piersią, niezależnie od przyjmowanych leków przeciwretrowirusowych. Celem tego zalecenia jest zapobieganie przeniesieniu wirusa HIV z matki na dziecko poprzez mleko kobiece.¹³¹⁴

W przypadku leku Abacavir + Lamivudine Sandoz, dostępne są dodatkowe informacje o lamiwudynie, wskazujące, że stężenia tej substancji w surowicy niemowląt karmionych piersią przez matki leczone z powodu zakażenia HIV są bardzo małe (poniżej 4% stężenia w surowicy matki) i stopniowo zmniejszają się do niewykrywalnego poziomu, gdy dzieci osiągają wiek 24 tygodni.<sup data-drug="Abacavir + Lamivudine Sandoz" data-section="Wpływ na płodność, ciążę i laktację" title="Na podstawie danych od ponad 200 par matka-dziecko leczonych z powodu zakażenia HIV, stężenia lamiwudyny w surowicy niemowląt karmionych piersią przez matki leczone z powodu zakażenia HIV są bardzo małe (15

Wpływ na płodność

Badania przeprowadzone na modelach zwierzęcych nie wykazały negatywnego wpływu abakawiru na płodność. Brak jest bezpośrednich danych dotyczących wpływu abakawiru na płodność u ludzi, jednak na podstawie dostępnych wyników badań przedklinicznych można wnioskować o braku istotnego wpływu tej substancji na zdolności rozrodcze.¹⁶¹⁷

Zalecenia dla lekarzy prowadzących pacjentki w ciąży lub karmiące piersią

Lekarz prowadzący pacjentkę zakażoną HIV, która jest w ciąży lub planuje ciążę, powinien przekazać jej następujące informacje dotyczące stosowania abakawiru:

• Dane kliniczne nie wskazują na zwiększone ryzyko wad rozwojowych u płodu przy stosowaniu abakawiru w czasie ciąży
• Abakawir przenika przez łożysko i do mleka kobiecego
• Istnieje teoretyczne ryzyko zaburzeń mitochondrialnych u niemowląt narażonych na działanie analogów nukleozydów
• Zalecane jest, aby kobiety żyjące z HIV nie karmiły piersią, w celu uniknięcia transmisji wirusa

¹⁸¹⁹

W przypadku kobiet zakażonych jednocześnie wirusem zapalenia wątroby i leczonych produktem zawierającym lamiwudynę (jak Abacavir + Lamivudine Sandoz), a które w trakcie leczenia zaszły w ciążę, należy rozważyć możliwość nawrotu zapalenia wątroby po odstawieniu lamiwudyny. W takich przypadkach konieczna jest szczególna ostrożność i indywidualna ocena stosunku korzyści do ryzyka.²⁰

Decyzja o zastosowaniu abakawiru u kobiet w ciąży powinna uwzględniać korzyści z leczenia zakażenia HIV (w tym zmniejszenie ryzyka wertykalnego przeniesienia HIV na noworodka) oraz potencjalne ryzyko dla rozwijającego się płodu. Dane kliniczne wskazują, że korzyści z leczenia często przewyższają potencjalne zagrożenia.²¹²²