Właściwości farmakodynamiczne
4-acetamidobenzoesan 2-hydroksypropylodimetyloamoniowy

Właściwości farmakodynamiczne 4-acetamidobenzoesanu 2-hydroksypropylodimetyloamoniowego

4-acetamidobenzoesan 2-hydroksypropylodimetyloamoniowy jest składnikiem kompleksu znanego jako inozyna pranobeks, w którym występuje w stosunku molarnym 3:1 z inozyną. Kompleks ten należy do grupy farmakoterapeutycznej leków przeciwwirusowych do stosowania ogólnego, działających bezpośrednio na wirusy (kod ATC: J05AX05).^{1 2}

Mechanizm działania immunostymulującego

Substancja wykazuje podwójny mechanizm działania – zarówno immunostymulujący, jak i przeciwwirusowy. Działanie to wynika przede wszystkim z wyraźnego pobudzenia odpowiedzi odpornościowej gospodarza in vivo.^{3 4}

W badaniach klinicznych udowodniono, że substancja normalizuje niedostateczne lub wadliwe mechanizmy odporności komórkowej poprzez wywoływanie odpowiedzi typu Th1, co prowadzi do następujących efektów:⁵

• Dojrzewanie i różnicowanie limfocytów T
• Nasilenie indukowanych reakcji limfoproliferacyjnych w komórkach aktywowanych mitogenem lub antygenem
• Regulacja mechanizmów cytotoksyczności limfocytów T oraz komórek NK
• Modulacja funkcjonowania limfocytów supresorowych T8/CD8+ oraz pomocniczych T4/CD4+
• Zwiększenie poziomu IgG oraz powierzchniowych markerów dopełniacza

^{6 7}

Wpływ na wytwarzanie cytokin

Badania in vitro wykazały, że 4-acetamidobenzoesan 2-hydroksypropylodimetyloamoniowy w kompleksie z inozyną wpływa na wytwarzanie i działanie cytokin:⁸

• Nasila wytwarzanie cytokiny IL-1
• Zwiększa produkcję IL-2
• Zwiększa ekspresję receptora IL-2

⁹

W badaniach in vivo zaobserwowano znamienne zwiększenie endogennego wydzielania interferonu gamma (IFN-γ) przy jednoczesnym zmniejszeniu wytwarzania interleukiny 4 (IL-4).^{10 11}

Wpływ na funkcje komórek fagocytarnych

Wykazano również, że substancja wpływa na aktywność komórek odpowiedzialnych za odporność nieswoistą poprzez:¹²

• Nasilenie chemotaksji neutrofili, monocytów i makrofagów
• Zwiększenie aktywności fagocytarnej tych komórek

¹³

Mechanizm działania przeciwwirusowego

W badaniach in vivo wykazano, że 4-acetamidobenzoesan 2-hydroksypropylodimetyloamoniowy w kompleksie z inozyną oddziałuje na syntezę kwasów nukleinowych w następujący sposób:¹⁴

• Wzmaga pobudzenie obniżonej syntezy mRNA białek limfocytów
• Zwiększa sprawność procesu translacji
• Jednocześnie hamuje syntezę wirusowego RNA

¹⁵

Mechanizmy odpowiedzialne za działanie przeciwwirusowe (których udział wymaga dalszych badań) obejmują:¹⁶

Szczególnie istotny jest trzeci mechanizm, gdyż limfocytarne cząsteczki wewnątrzbłonowe (IMP) biorą udział w wysyłaniu sygnałów przez specyficzny receptor komórek T (TcR, ang. T-cell receptor), co przekłada się na wzmocnienie odpowiedzi immunologicznej.^{17 18}

Hamowanie fosfodiesterazy cGMP

4-acetamidobenzoesan 2-hydroksypropylodimetyloamoniowy w kompleksie z inozyną hamuje fosfodiestrazę cGMP in vitro, jednak tylko w dużych stężeniach. Istotne jest, że działanie to nie występuje przy stężeniach leku zapewniających działanie immunofarmakologiczne in vivo.^{19 20}

Aktywność przeciw wirusowi opryszczki

W badaniach in vitro 4-acetamidobenzoesan 2-hydroksypropylodimetyloamoniowy w kompleksie z inozyną wykazuje działanie hamujące replikację wirusa opryszczki typu I (HSV-1).^{21 22}

Początkowe objawy infekcji HSV-1 obejmują ból, mrowienie i swędzenie, które występują przed pojawieniem się uszkodzeń skóry. W wyniku infekcji pierwotnej wirusem HSV-1 dochodzi do powstawania przeciwciał anty-HSV-1. Po infekcji pierwotnej herpeswirusy pozostają w zwojach nerwowych w postaci utajonej, aby reaktywować się w wyniku replikacji, co objawia się zmianami nawracającymi w postaci opryszczki wargowej.²³

Częstotliwość nawrotów jest zróżnicowana i uzależniona od poziomu aktywności układu odpornościowego (od 1 do ponad 12 razy w ciągu roku). Wtórne epizody manifestują się zmianami w pobliżu miejsc pierwotnego zakażenia i są prowokowane przez osłabienie układu odpornościowego, zmiany hormonalne, stres, urazy czy ekspozycję na promienie słoneczne UV.^{12 razy w ciągu roku). Wtórne epizody manifestują się zmianami w pobliżu miejsc pierwotnego zakażenia i są prowokowane przez osłabienie układu odpornościowego, zmiany hormonalne, stres, urazy czy ekspozycję na promienie słoneczne UV.”>24}