Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
4-acetamidobenzoesan 2-hydroksypropylodimetyloamoniowy

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania 4-acetamidobenzoesanu 2-hydroksypropylodimetyloamoniowego

4-acetamidobenzoesan 2-hydroksypropylodimetyloamoniowy jest składnikiem kompleksu znanego jako inozyna pranobeks, występującego w stosunku molowym 1:3 z inozyną. Substancja ta stanowi składnik aktywny wielu leków przeciwwirusowych dostępnych na rynku, takich jak Akvir, Eloprine Forte, Groprinosin Baby, Groprinosin Forte, Inuprin Forte, Neosine czy Pranosin. Stosowanie tych produktów leczniczych wymaga zachowania szczególnych środków ostrożności, które omówiono poniżej.¹

Wpływ na stężenie kwasu moczowego

Inozyna pranobeks (zawierający 4-acetamidobenzoesan 2-hydroksypropylodimetyloamoniowy) może wywoływać przemijające zwiększenie stężenia kwasu moczowego w surowicy i w moczu. Wartości te jednak zwykle pozostają w zakresie prawidłowym, czyli poniżej górnej granicy 8 mg/dl (0,42 mmol/l). Zjawisko to obserwuje się szczególnie u mężczyzn oraz u osób w podeszłym wieku, niezależnie od płci.^{2 3}

Zwiększenie stężenia kwasu moczowego wynika z zachodzących w organizmie przemian katabolicznych inozynowego składnika produktu do kwasu moczowego. Warto podkreślić, że nie jest to skutek polekowych zmian podstawowej czynności enzymu lub klirensu nerkowego.^{4 5}

Szczególne grupy pacjentów wymagające ostrożności

Ze względu na wpływ na stężenie kwasu moczowego, produkty lecznicze zawierające 4-acetamidobenzoesan 2-hydroksypropylodimetyloamoniowy należy stosować z szczególną ostrożnością u następujących grup pacjentów:⁶

• pacjenci ze stwierdzoną w wywiadzie dną moczanową
• pacjenci z hiperurykemią
• pacjenci z kamicą moczową
• pacjenci z zaburzeniami czynności nerek

^{7 8}

W trakcie leczenia pacjentów z powyższych grup ryzyka należy ściśle kontrolować stężenie kwasu moczowego.^{9 10}

Monitorowanie parametrów podczas długotrwałego stosowania

Podczas długotrwałego leczenia (3 miesiące lub dłużej) preparatami zawierającymi 4-acetamidobenzoesan 2-hydroksypropylodimetyloamoniowy, u pacjentów mogą tworzyć się kamienie nerkowe.^{11 12}

U każdego pacjenta podczas długotrwałego leczenia należy regularnie kontrolować:^{13 14}

• stężenie kwasu moczowego w surowicy
• stężenie kwasu moczowego w moczu
• czynność wątroby
• morfologię krwi
• parametry czynności nerek

^{15 16}

Reakcje nadwrażliwości

U niektórych pacjentów przyjmujących produkty zawierające 4-acetamidobenzoesan 2-hydroksypropylodimetyloamoniowy mogą wystąpić ciężkie reakcje nadwrażliwości, takie jak:^{17 18}

• pokrzywka
• obrzęk naczynioruchowy
• anafilaksja
• wstrząs anafilaktyczny (w niektórych przypadkach)

^{19 20}

W przypadku wystąpienia jakichkolwiek objawów reakcji nadwrażliwości należy natychmiast przerwać podawanie produktu leczniczego zawierającego 4-acetamidobenzoesan 2-hydroksypropylodimetyloamoniowy.^{21 22}

Ostrzeżenia dotyczące substancji pomocniczych

W zależności od rodzaju produktu leczniczego zawierającego 4-acetamidobenzoesan 2-hydroksypropylodimetyloamoniowy, mogą wystąpić dodatkowe środki ostrożności związane z substancjami pomocniczymi:

Preparaty w postaci syropu

Syropy (jak Groprinosin Baby, Inuprin Forte czy Pranosin) zawierają różne substancje pomocnicze, które mogą wywołać działania niepożądane:^{23 24}

• Metylu parahydroksybenzoesan (E218) i propylu parahydroksybenzoesan (E216) – mogą powodować reakcje alergiczne (możliwe reakcje typu późnego)
• Sacharoza – pacjenci z rzadkimi dziedzicznymi zaburzeniami związanymi z nietolerancją fruktozy, zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy lub niedoborem sacharazy-izomaltazy nie powinni przyjmować produktu leczniczego
• Sacharoza – pacjenci z cukrzycą powinni uwzględnić zawartość sacharozy w produktach (np. Pranosin zawiera 625 mg sacharozy w 1 ml syropu)
• Sacharoza – może wpływać szkodliwie na zęby

^{25 26}

Niektóre preparaty zawierają również niewielkie ilości etanolu (jako składnik aromatu) oraz sodu, jednak ich ilość jest zwykle zbyt mała, aby powodować zauważalne skutki.^{27 28}

Preparaty w postaci tabletek

Niektóre tabletki zawierające 4-acetamidobenzoesan 2-hydroksypropylodimetyloamoniowy mogą zawierać:

• Skrobia pszeniczna – produkt Neosine zawiera bardzo małe ilości glutenu (pochodzącego ze skrobi pszenicznej). Jest bardzo mało prawdopodobne, aby spowodowało to jakiekolwiek problemy u pacjentów z chorobą trzewną (celiakią). Jedna tabletka zawiera nie więcej niż 10,3 mikrogramy glutenu.
• Mannitol (E421) – niektóre produkty zawierające mannitol (np. Eloprine Forte) mogą wykazywać lekkie działanie przeczyszczające.

^{29 30}

Produkty lecznicze zawierające 4-acetamidobenzoesan 2-hydroksypropylodimetyloamoniowy, które nie zawierają glutenu, mogą być stosowane u pacjentów z celiakią, jednak pacjenci z alergią na pszenicę (inną niż choroba trzewna) nie powinni stosować produktów zawierających skrobię pszeniczną.³¹

Kluczowe zalecenia dotyczące stosowania preparatów z 4-acetamidobenzoesanem 2-hydroksypropylodimetyloamoniowym

Podczas stosowania preparatów zawierających 4-acetamidobenzoesan 2-hydroksypropylodimetyloamoniowy należy zachować szczególną ostrożność w przypadku:³²

1. Pacjentów z dną moczanową, hiperurykemią lub kamicą moczową
2. Pacjentów z zaburzeniami czynności nerek
3. Długotrwałego leczenia (powyżej 3 miesięcy)
4. Wystąpienia objawów reakcji nadwrażliwości
5. Pacjentów z nietolerancją składników pomocniczych zawartych w danym preparacie

^{33 34}

W przypadku długotrwałej terapii konieczne jest regularne monitorowanie stężenia kwasu moczowego, czynności wątroby, parametrów nerkowych oraz morfologii krwi. Leczenie należy natychmiast przerwać w przypadku wystąpienia objawów nadwrażliwości.³⁵