Właściwości farmakokinetyczne
4-acetamidobenzoesan 2-hydroksypropylodimetyloamoniowy

Właściwości farmakokinetyczne 4-acetamidobenzoesanu 2-hydroksypropylodimetyloamoniowego

4-acetamidobenzoesan 2-hydroksypropylodimetyloamoniowy stanowi istotny składnik kompleksu inozyny pranobeksu, występującego w lekach takich jak Akvir, Eloprine Forte, Groprinosin, Inuprin Forte, Neosine oraz Pranosin. Kompleks ten zawiera inozynę oraz 4-acetamidobenzoesan 2-hydroksypropylodimetyloamoniowy w stosunku molarnym 1:3. Każda z tych składowych charakteryzuje się odrębnymi właściwościami farmakokinetycznymi, które wpływają na ogólny profil farmakokinetyczny leku.¹²³

Wchłanianie

Po podaniu doustnym u człowieka, inozyna pranobeks, w tym 4-acetamidobenzoesan 2-hydroksypropylodimetyloamoniowy, wchłania się natychmiast i niemal całkowicie (≥90%) z przewodu pokarmowego oraz szybko pojawia się we krwi. Badania na małpach Rhesus wykazały, że 94-100% składników DIP (N,N-dimetylamino-2-propanol) oraz PAcBA (kwas p-acetamidobenzoesowy), które stanowią składniki 4-acetamidobenzoesanu 2-hydroksypropylodimetyloamoniowego, stwierdza się w moczu po podaniu doustnym, co potwierdza ich wysoką biodostępność.⁴⁵

Dystrybucja

Po podaniu inozyny pranobeksu, kompleks zawierający 4-acetamidobenzoesan 2-hydroksypropylodimetyloamoniowy ulega dystrybucji do wielu tkanek organizmu. Badania z użyciem materiału znakowanego radioaktywnie u małp wykazały, że składniki kompleksu można wykryć w różnych narządach, przy czym najwyższe stężenia występują kolejno w: nerkach, płucach, wątrobie, sercu, śledzionie, jądrach, trzustce, mózgu i mięśniach szkieletowych. Taki rozkład dystrybucji wskazuje na dobrą penetrację składników leku do tkanek.⁶⁷

Metabolizm

Metabolizm 4-acetamidobenzoesanu 2-hydroksypropylodimetyloamoniowego obejmuje przemiany jego składowych: DIP oraz PAcBA. U ludzi po doustnym podaniu jednego grama inozyny pranobeksu, stężenia DIP oraz PAcBA w osoczu osiągają odpowiednio wartości 3,7 μg/ml po 2 godzinach oraz 9,4 μg/ml po 1 godzinie od podania. Te dane wskazują na odmienną kinetykę obu składników.⁸⁹

Głównym metabolitem DIP jest N-tlenek, natomiast PAcBA przekształcany jest głównie do o-acyloglukuronidu. Te metabolity są kluczowe w procesie eliminacji substancji z organizmu.¹⁰¹¹

Eliminacja

Eliminacja składników 4-acetamidobenzoesanu 2-hydroksypropylodimetyloamoniowego zachodzi głównie przez nerki. W warunkach stanu równowagi, podczas dawkowania 4 g inozyny pranobeksu na dobę, 24-godzinne wydalanie PAcBA oraz jego głównego metabolitu z moczem wynosi około 85% podanej dawki. Z kolei 95% radioaktywności związanej z DIP odzyskiwane jest z moczem w postaci niezmienionego DIP oraz N-tlenku DIP.¹²¹³

Okres półtrwania w fazie eliminacji wynosi 3,5 godziny dla DIP oraz znacznie krócej, bo 50 minut dla PAcBA, co wskazuje na stosunkowo szybką eliminację tych składników z organizmu.¹⁴¹⁵

Biodostępność i parametry farmakokinetyczne

W warunkach stanu równowagi, odzyskiwanie z moczem składowej PAcBA oraz jej metabolitu wynosi ≥90% spodziewanej wartości, co świadczy o wysokiej biodostępności tego składnika. Odsetek odzyskiwanej składowej DIP oraz jej metabolitu jest nieco niższy i wynosi ≥76%. Pole pod krzywą stężenia w osoczu (AUC) wynosi ≥88% dla DIP oraz ≥77% dla PAcBA, potwierdzając dobrą ekspozycję ogólnoustrojową obu składników.¹⁶¹⁷

¹⁸

Farmakokinetyka składowej inozynowej

Mimo że głównym przedmiotem analizy jest 4-acetamidobenzoesan 2-hydroksypropylodimetyloamoniowy, warto zauważyć, że składowa inozynowa kompleksu inozyny pranobeksu metabolizowana jest w procesie degradacji puryn do kwasu moczowego. Ze względu na ten proces metaboliczny, badania z zastosowaniem substancji znakowanej radioaktywnie nie są odpowiednie do oceny farmakokinetyki inozyny u ludzi.¹⁹²⁰

Badania na zwierzętach wykazały, że do 70% podanej dawki inozyny może być odzyskane jako kwas moczowy w moczu po doustnym podaniu tabletek, a pozostała ilość w postaci zwykłych metabolitów purynowych, takich jak ksantyna i hipoksantyna.²¹²²

W badaniach nad tolerancją dawki u ludzi stwierdzono, że maksymalne zwiększenie stężenia kwasu moczowego, będącego wskaźnikiem przemian inozyny zawartej w produkcie, nie miało przebiegu liniowego i wahało się w zakresie ±10% między 1 a 3 godziną po podaniu.²³²⁴

Podsumowanie właściwości farmakokinetycznych

4-acetamidobenzoesan 2-hydroksypropylodimetyloamoniowy, kluczowy składnik kompleksu inozyny pranobeksu, charakteryzuje się dobrą biodostępnością po podaniu doustnym, szybkim wchłanianiem z przewodu pokarmowego, szeroką dystrybucją w tkankach, metabolizmem zachodzącym głównie w wątrobie oraz wydalaniem przede wszystkim przez nerki. Różnice w parametrach farmakokinetycznych poszczególnych składników kompleksu (DIP i PAcBA) wskazują na ich odmienny metabolizm i eliminację, co wpływa na całościowy profil farmakokinetyczny leku.²⁵