Działania niepożądane
Ubistesin (40 mg + 6 mcg)/ml

Ubistesin to roztwór do wstrzykiwań zawierający artykainę chlorowodorek (40 mg/ml) oraz epinefrynę chlorowodorek (0,006 mg/ml), stosowany jako miejscowe znieczulenie. Profil działań niepożądanych jest zbliżony do innych amidowych środków znieczulających z dodatkiem środków obkurczających naczynia. Najczęściej obserwuje się zaburzenia układu nerwowego (neuropatia, neuralgia, niedoczulica), reakcje miejscowe w miejscu iniekcji, reakcje alergiczne oraz zaburzenia układu sercowo-naczyniowego, takie jak bradykardia, tachykardia czy niedociśnienie tętnicze. Produkt zawiera także siarczyn sodu (0,6 mg/ml), co może wywoływać reakcje u pacjentów wrażliwych. Porażenie nerwu twarzowego może pojawić się z opóźnieniem do 2 tygodni po podaniu i utrzymywać się długo, a parestezje mogą mieć charakter przewlekły, szczególnie po blokadzie nerwu żuchwowego.

Profil bezpieczeństwa produktu Ubistesin

Ubistesin jest produktem leczniczym zawierającym dwie substancje czynne: artykainę chlorowodorek (40 mg/ml) oraz epinefrynę chlorowodorek (0,006 mg/ml), podawanym w postaci roztworu do wstrzykiwań. Reakcje niepożądane obserwowane po podaniu tego preparatu są podobne do reakcji wywoływanych przez inne amidowe środki znieczulające stosowane miejscowo z dodatkiem substancji obkurczających naczynia krwionośne. Działania niepożądane są zazwyczaj zależne od zastosowanej dawki, jednak mogą wynikać również z nadwrażliwości, idiosynkrazji lub zmniejszonej tolerancji u konkretnego pacjenta.1

Najczęściej zgłaszanymi działaniami niepożądanymi są zaburzenia układu nerwowego, lokalne reakcje w miejscu wstrzyknięcia, reakcje nadwrażliwości oraz zaburzenia dotyczące układu sercowo-naczyniowego. Poważne działania niepożądane mają zwykle charakter ogólnoustrojowy.2

Warto odnotować, że produkt Ubistesin zawiera jako substancję pomocniczą siarczyn sodu (E 221) w ilości 0,6 mg na 1 ml roztworu (1,02 mg w standardowym wkładzie 1,7 ml), co może mieć znaczenie u pacjentów wrażliwych na tę substancję.3

Szczegółowy wykaz działań niepożądanych

Przedstawione poniżej działania niepożądane pochodzą ze spontanicznych zgłoszeń, danych z badań klinicznych oraz piśmiennictwa naukowego. Częstość występowania skategoryzowano według następującej konwencji:4

  • Bardzo często (≥1/10)
  • Często (od ≥1/100 do <1/10)
  • Niezbyt często (od ≥1/1000 do <1/100)
  • Rzadko (od ≥1/10 000 do <1/1000)
  • Bardzo rzadko (<1/10 000)
  • Częstość nieznana (nie może być określona na podstawie dostępnych danych)
Klasyfikacja układów i narządów Częstość Działanie niepożądane Opis
Zakażenia i zarażenia pasożytnicze Często Zapalenie dziąseł Stan zapalny dziąseł mogący wystąpić po wstrzyknięciu leku
Zaburzenia układu immunologicznego Rzadko Reakcje alergiczne, anafilaktyczne/anafilaktoidalne Obejmują reakcje nadwrażliwości typu I i IV, mogą mieć różne nasilenie od łagodnych objawów skórnych do pełnoobjawowego wstrząsu anafilaktycznego
Zaburzenia układu nerwowego Rzadko Nerwowość (niepokój)/lęk Mogą stanowić objawy ostrzegawcze depresji OUN
Często Neuropatia: Neuralgia (ból neuropatyczny), Niedoczulica/zdrętwienie (ust i okolic ust, twarzy) Zaburzenia czucia dotyczące okolicy wstrzyknięcia leku
Niezbyt często Uczucie pieczenia Nieprzyjemne odczucie ciepła/palenia w miejscu podania lub jego okolicy
Rzadko Zaburzenia nerwu twarzowego (porażenie, paraliż, niedowład) Zaburzenia funkcji nerwu VII, mogące wystąpić nawet po 2 tygodniach od podania leku i utrzymywać się przez dłuższy czas
Rzadko Zespół Hornera (opadanie powieki, enoftalmia, zwężenie źrenicy) Wynika z uszkodzenia pnia współczulnego
Rzadko Senność, Oczopląs Objawy depresji OUN i zaburzeń okoruchowych
Bardzo rzadko Parestezje (uporczywa niedoczulica i utrata smaku, przemijające parastezje) Nieprawidłowe, samoistne odczucia (pieczenie, kłucie, mrowienie, swędzenie) utrzymujące się dłużej niż spodziewany czas znieczulenia, szczególnie po znieczuleniach nerwu żuchwowego i zębodołowego dolnego
Częstość nieznana Stan przedomdleniowy/omdlenie, Drgawki/drgawki typu grand mal Od osłabienia do pełnej utraty przytomności, drgawki mogą wskazywać na poważną toksyczność OUN
Zaburzenia oka Rzadko Podwójne widzenie (porażenie mięśni okoruchowych) Diplopia wynikająca z zaburzenia funkcji nerwów okoruchowych
Rzadko Upośledzenie widzenia (czasowa ślepota, zmniejszenie ostrości wzroku) Przejściowe zaburzenia widzenia o różnym nasileniu
Rzadko Opadanie powieki, Zwężenie źrenicy, Enoftalmia Objawy mogące towarzyszyć zespołowi Hornera
Rzadko Rozszerzenie źrenicy Mydriaza wynikająca z działania adrenergicznego epinefryny
Rzadko Ból oka Dolegliwość bólowa gałki ocznej
Zaburzenia ucha i błędnika Rzadko Przeczulica słuchowa, Szum w uszach Nadmierna wrażliwość na bodźce dźwiękowe i odczucie dzwonienia/szumu w uszach
Zaburzenia serca Często Bradykardia, Tachykardia Zaburzenia rytmu serca – zwolnienie lub przyspieszenie czynności serca
Rzadko Kołatania serca Subiektywne odczucie nieprawidłowych uderzeń serca
Zaburzenia naczyniowe Często Niedociśnienie tętnicze (z możliwą zapaścią krążeniową) Spadek ciśnienia tętniczego mogący prowadzić do zapaści krążeniowej
Niezbyt często Nadciśnienie tętnicze Wzrost ciśnienia tętniczego
Rzadko Uderzenia gorąca, bladość Zmiany zabarwienia skóry związane z działaniem naczyniowym
Częstość nieznana Miejscowe/regionalne przekrwienie Zwiększony przepływ krwi w określonym obszarze
Częstość nieznana Rozszerzenie naczyń krwionośnych, Zwężenie naczyń krwionośnych Zmiany w napięciu ścian naczyń krwionośnych
Zaburzenia układu oddechowego Rzadko Skurcz oskrzeli/astma, Duszność Trudności w oddychaniu, szczególnie u pacjentów z astmą
Częstość nieznana Dysfonia (chrypka) Zaburzenia głosu
Zaburzenia żołądka i jelit Często Obrzęk języka, warg, dziąseł Opuchnięcie tkanek jamy ustnej
Niezbyt często Zapalenie jamy ustnej, zapalenie języka Stany zapalne błony śluzowej
Niezbyt często Nudności, wymioty, biegunka Zaburzenia żołądkowo-jelitowe
Rzadko Złuszczanie/owrzodzenia błony śluzowej dziąseł i jamy ustnej Uszkodzenia tkanek błony śluzowej
Częstość nieznana Dysfagia, Obrzęk policzków, Bolesność języka Trudności w połykaniu, obrzęk tkanek twarzy, dolegliwości bólowe języka
Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej Niezbyt często Wysypka, Świąd Skórne objawy nadwrażliwości
Rzadko Obrzęk naczynioruchowy (twarz/język/warga/gardło/krtań/obrzęk okołooczny) Nagłe obrzmienie tkanek spowodowane zwiększoną przepuszczalnością naczyń
Rzadko Pokrzywka Swędząca wysypka z charakterystycznymi bąblami
Częstość nieznana Rumień, Nadmierna potliwość Zaczerwienienie skóry i wzmożone pocenie się
Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe Niezbyt często Ból szyi Dolegliwości bólowe w obrębie szyi
Rzadko Drobne skurcze mięśni Mimowolne skurcze włókien mięśniowych
Częstość nieznana Nasilenie nerwowo-mięśniowych objawów zespołu Kearns-Sayre, Szczękościsk Pogorszenie objawów rzadkiej choroby mitochondrialnej, nieprawidłowe napięcie mięśni żwaczy
Zaburzenia ogólne i stany w miejscu podania Niezbyt często Reakcje w miejscu iniekcji Miejscowe reakcje w miejscu wstrzyknięcia leku
Rzadko Złuszczanie/martwica w miejscu wstrzyknięcia Uszkodzenie tkanek w miejscu podania
Rzadko Zmęczenie, osłabienie, dreszcze Objawy ogólnoustrojowe
Częstość nieznana Miejscowy obrzęk, Uczucie gorąca, Uczucie zimna Lokalne objawy w miejscu podania i jego okolicy

Charakterystyka wybranych działań niepożądanych

Reakcje alergiczne

Należy zwrócić uwagę na rozróżnienie między reakcjami alergicznymi a incydentami omdleniowymi, którym mogą towarzyszyć kołatania serca wywołane przez epinefrynę. Termin „reakcje alergiczne” obejmuje reakcje nadwrażliwości, w tym reakcje typu IV oraz pozytywne wyniki testów alergicznych.5

Parestezje i zaburzenia neurologiczne

Porażenie nerwu twarzowego może wystąpić z opóźnieniem, nawet do 2 tygodni po podaniu artykainy z epinefryną, a stan ten może utrzymywać się długotrwale, bez poprawy nawet po 6 miesiącach.6

Objawy neurologiczne mogą obejmować różnorodne nieprawidłowe odczucia. Parestezje definiuje się jako samoistne, nieprawidłowe, zazwyczaj niebolesne odczucia (np. pieczenie, kłucie, mrowienie lub swędzenie), które utrzymują się znacznie dłużej niż spodziewany czas działania znieczulenia. Większość przypadków parestezji zgłaszanych po zabiegach stomatologicznych ma charakter przejściowy i ustępuje w ciągu dni, tygodni lub miesięcy. Natomiast uporczywe parestezje, występujące głównie po blokadzie nerwu w obrębie żuchwy, charakteryzują się powolnym, niecałkowitym ustępowaniem lub brakiem poprawy.7

Objawy ostrzegawcze depresji ośrodkowego układu nerwowego

Niektóre działania niepożądane, takie jak pobudzenie, lęk, nerwowość, drżenie czy zaburzenia mowy, mogą stanowić objawy ostrzegawcze depresji ośrodkowego układu nerwowego. Przy wystąpieniu takich objawów należy zalecić pacjentowi hiperwentylację oraz wdrożyć odpowiedni nadzór medyczny.8

Stosowanie u dzieci i młodzieży

Profil bezpieczeństwa produktu Ubistesin u pacjentów pediatrycznych w wieku 4-18 lat jest generalnie podobny do profilu obserwowanego u dorosłych. Jednakże u dzieci, szczególnie w przedziale wiekowym 3-7 lat, częściej obserwowano obrażenia tkanek miękkich związane z przedłużonym znieczuleniem tych tkanek.9

Monitorowanie działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych, co umożliwia nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania leku. Wszelkie podejrzewane działania niepożądane należy zgłaszać za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.10

Dane teleadresowe do zgłaszania działań niepożądanych:

  • Adres: Al. Jerozolimskie 181C, 02-222 Warszawa
  • Tel.: + 48 22 49-21-301
  • Faks: + 48 22 49-21-309
  • Strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl

Działania niepożądane można zgłaszać również bezpośrednio podmiotowi odpowiedzialnemu za produkt leczniczy.11

  1. 10.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl