Działania niepożądane
Ubistesin (40 mg + 6 mcg)/ml
Ubistesin to roztwór do wstrzykiwań zawierający artykainę chlorowodorek (40 mg/ml) oraz epinefrynę chlorowodorek (0,006 mg/ml), stosowany jako miejscowe znieczulenie. Profil działań niepożądanych jest zbliżony do innych amidowych środków znieczulających z dodatkiem środków obkurczających naczynia. Najczęściej obserwuje się zaburzenia układu nerwowego (neuropatia, neuralgia, niedoczulica), reakcje miejscowe w miejscu iniekcji, reakcje alergiczne oraz zaburzenia układu sercowo-naczyniowego, takie jak bradykardia, tachykardia czy niedociśnienie tętnicze. Produkt zawiera także siarczyn sodu (0,6 mg/ml), co może wywoływać reakcje u pacjentów wrażliwych. Porażenie nerwu twarzowego może pojawić się z opóźnieniem do 2 tygodni po podaniu i utrzymywać się długo, a parestezje mogą mieć charakter przewlekły, szczególnie po blokadzie nerwu żuchwowego.
Profil bezpieczeństwa produktu Ubistesin
Ubistesin jest produktem leczniczym zawierającym dwie substancje czynne: artykainę chlorowodorek (40 mg/ml) oraz epinefrynę chlorowodorek (0,006 mg/ml), podawanym w postaci roztworu do wstrzykiwań. Reakcje niepożądane obserwowane po podaniu tego preparatu są podobne do reakcji wywoływanych przez inne amidowe środki znieczulające stosowane miejscowo z dodatkiem substancji obkurczających naczynia krwionośne. Działania niepożądane są zazwyczaj zależne od zastosowanej dawki, jednak mogą wynikać również z nadwrażliwości, idiosynkrazji lub zmniejszonej tolerancji u konkretnego pacjenta.1
Najczęściej zgłaszanymi działaniami niepożądanymi są zaburzenia układu nerwowego, lokalne reakcje w miejscu wstrzyknięcia, reakcje nadwrażliwości oraz zaburzenia dotyczące układu sercowo-naczyniowego. Poważne działania niepożądane mają zwykle charakter ogólnoustrojowy.2
Warto odnotować, że produkt Ubistesin zawiera jako substancję pomocniczą siarczyn sodu (E 221) w ilości 0,6 mg na 1 ml roztworu (1,02 mg w standardowym wkładzie 1,7 ml), co może mieć znaczenie u pacjentów wrażliwych na tę substancję.3
Szczegółowy wykaz działań niepożądanych
Przedstawione poniżej działania niepożądane pochodzą ze spontanicznych zgłoszeń, danych z badań klinicznych oraz piśmiennictwa naukowego. Częstość występowania skategoryzowano według następującej konwencji:4
- Bardzo często (≥1/10)
- Często (od ≥1/100 do <1/10)
- Niezbyt często (od ≥1/1000 do <1/100)
- Rzadko (od ≥1/10 000 do <1/1000)
- Bardzo rzadko (<1/10 000)
- Częstość nieznana (nie może być określona na podstawie dostępnych danych)
| Klasyfikacja układów i narządów | Częstość | Działanie niepożądane | Opis |
|---|---|---|---|
| Zakażenia i zarażenia pasożytnicze | Często | Zapalenie dziąseł | Stan zapalny dziąseł mogący wystąpić po wstrzyknięciu leku |
| Zaburzenia układu immunologicznego | Rzadko | Reakcje alergiczne, anafilaktyczne/anafilaktoidalne | Obejmują reakcje nadwrażliwości typu I i IV, mogą mieć różne nasilenie od łagodnych objawów skórnych do pełnoobjawowego wstrząsu anafilaktycznego |
| Zaburzenia układu nerwowego | Rzadko | Nerwowość (niepokój)/lęk | Mogą stanowić objawy ostrzegawcze depresji OUN |
| Często | Neuropatia: Neuralgia (ból neuropatyczny), Niedoczulica/zdrętwienie (ust i okolic ust, twarzy) | Zaburzenia czucia dotyczące okolicy wstrzyknięcia leku | |
| Niezbyt często | Uczucie pieczenia | Nieprzyjemne odczucie ciepła/palenia w miejscu podania lub jego okolicy | |
| Rzadko | Zaburzenia nerwu twarzowego (porażenie, paraliż, niedowład) | Zaburzenia funkcji nerwu VII, mogące wystąpić nawet po 2 tygodniach od podania leku i utrzymywać się przez dłuższy czas | |
| Rzadko | Zespół Hornera (opadanie powieki, enoftalmia, zwężenie źrenicy) | Wynika z uszkodzenia pnia współczulnego | |
| Rzadko | Senność, Oczopląs | Objawy depresji OUN i zaburzeń okoruchowych | |
| Bardzo rzadko | Parestezje (uporczywa niedoczulica i utrata smaku, przemijające parastezje) | Nieprawidłowe, samoistne odczucia (pieczenie, kłucie, mrowienie, swędzenie) utrzymujące się dłużej niż spodziewany czas znieczulenia, szczególnie po znieczuleniach nerwu żuchwowego i zębodołowego dolnego | |
| Częstość nieznana | Stan przedomdleniowy/omdlenie, Drgawki/drgawki typu grand mal | Od osłabienia do pełnej utraty przytomności, drgawki mogą wskazywać na poważną toksyczność OUN | |
| Zaburzenia oka | Rzadko | Podwójne widzenie (porażenie mięśni okoruchowych) | Diplopia wynikająca z zaburzenia funkcji nerwów okoruchowych |
| Rzadko | Upośledzenie widzenia (czasowa ślepota, zmniejszenie ostrości wzroku) | Przejściowe zaburzenia widzenia o różnym nasileniu | |
| Rzadko | Opadanie powieki, Zwężenie źrenicy, Enoftalmia | Objawy mogące towarzyszyć zespołowi Hornera | |
| Rzadko | Rozszerzenie źrenicy | Mydriaza wynikająca z działania adrenergicznego epinefryny | |
| Rzadko | Ból oka | Dolegliwość bólowa gałki ocznej | |
| Zaburzenia ucha i błędnika | Rzadko | Przeczulica słuchowa, Szum w uszach | Nadmierna wrażliwość na bodźce dźwiękowe i odczucie dzwonienia/szumu w uszach |
| Zaburzenia serca | Często | Bradykardia, Tachykardia | Zaburzenia rytmu serca – zwolnienie lub przyspieszenie czynności serca |
| Rzadko | Kołatania serca | Subiektywne odczucie nieprawidłowych uderzeń serca | |
| Zaburzenia naczyniowe | Często | Niedociśnienie tętnicze (z możliwą zapaścią krążeniową) | Spadek ciśnienia tętniczego mogący prowadzić do zapaści krążeniowej |
| Niezbyt często | Nadciśnienie tętnicze | Wzrost ciśnienia tętniczego | |
| Rzadko | Uderzenia gorąca, bladość | Zmiany zabarwienia skóry związane z działaniem naczyniowym | |
| Częstość nieznana | Miejscowe/regionalne przekrwienie | Zwiększony przepływ krwi w określonym obszarze | |
| Częstość nieznana | Rozszerzenie naczyń krwionośnych, Zwężenie naczyń krwionośnych | Zmiany w napięciu ścian naczyń krwionośnych | |
| Zaburzenia układu oddechowego | Rzadko | Skurcz oskrzeli/astma, Duszność | Trudności w oddychaniu, szczególnie u pacjentów z astmą |
| Częstość nieznana | Dysfonia (chrypka) | Zaburzenia głosu | |
| Zaburzenia żołądka i jelit | Często | Obrzęk języka, warg, dziąseł | Opuchnięcie tkanek jamy ustnej |
| Niezbyt często | Zapalenie jamy ustnej, zapalenie języka | Stany zapalne błony śluzowej | |
| Niezbyt często | Nudności, wymioty, biegunka | Zaburzenia żołądkowo-jelitowe | |
| Rzadko | Złuszczanie/owrzodzenia błony śluzowej dziąseł i jamy ustnej | Uszkodzenia tkanek błony śluzowej | |
| Częstość nieznana | Dysfagia, Obrzęk policzków, Bolesność języka | Trudności w połykaniu, obrzęk tkanek twarzy, dolegliwości bólowe języka | |
| Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej | Niezbyt często | Wysypka, Świąd | Skórne objawy nadwrażliwości |
| Rzadko | Obrzęk naczynioruchowy (twarz/język/warga/gardło/krtań/obrzęk okołooczny) | Nagłe obrzmienie tkanek spowodowane zwiększoną przepuszczalnością naczyń | |
| Rzadko | Pokrzywka | Swędząca wysypka z charakterystycznymi bąblami | |
| Częstość nieznana | Rumień, Nadmierna potliwość | Zaczerwienienie skóry i wzmożone pocenie się | |
| Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe | Niezbyt często | Ból szyi | Dolegliwości bólowe w obrębie szyi |
| Rzadko | Drobne skurcze mięśni | Mimowolne skurcze włókien mięśniowych | |
| Częstość nieznana | Nasilenie nerwowo-mięśniowych objawów zespołu Kearns-Sayre, Szczękościsk | Pogorszenie objawów rzadkiej choroby mitochondrialnej, nieprawidłowe napięcie mięśni żwaczy | |
| Zaburzenia ogólne i stany w miejscu podania | Niezbyt często | Reakcje w miejscu iniekcji | Miejscowe reakcje w miejscu wstrzyknięcia leku |
| Rzadko | Złuszczanie/martwica w miejscu wstrzyknięcia | Uszkodzenie tkanek w miejscu podania | |
| Rzadko | Zmęczenie, osłabienie, dreszcze | Objawy ogólnoustrojowe | |
| Częstość nieznana | Miejscowy obrzęk, Uczucie gorąca, Uczucie zimna | Lokalne objawy w miejscu podania i jego okolicy | |
Charakterystyka wybranych działań niepożądanych
Reakcje alergiczne
Należy zwrócić uwagę na rozróżnienie między reakcjami alergicznymi a incydentami omdleniowymi, którym mogą towarzyszyć kołatania serca wywołane przez epinefrynę. Termin „reakcje alergiczne” obejmuje reakcje nadwrażliwości, w tym reakcje typu IV oraz pozytywne wyniki testów alergicznych.5
Parestezje i zaburzenia neurologiczne
Porażenie nerwu twarzowego może wystąpić z opóźnieniem, nawet do 2 tygodni po podaniu artykainy z epinefryną, a stan ten może utrzymywać się długotrwale, bez poprawy nawet po 6 miesiącach.6
Objawy neurologiczne mogą obejmować różnorodne nieprawidłowe odczucia. Parestezje definiuje się jako samoistne, nieprawidłowe, zazwyczaj niebolesne odczucia (np. pieczenie, kłucie, mrowienie lub swędzenie), które utrzymują się znacznie dłużej niż spodziewany czas działania znieczulenia. Większość przypadków parestezji zgłaszanych po zabiegach stomatologicznych ma charakter przejściowy i ustępuje w ciągu dni, tygodni lub miesięcy. Natomiast uporczywe parestezje, występujące głównie po blokadzie nerwu w obrębie żuchwy, charakteryzują się powolnym, niecałkowitym ustępowaniem lub brakiem poprawy.7
Objawy ostrzegawcze depresji ośrodkowego układu nerwowego
Niektóre działania niepożądane, takie jak pobudzenie, lęk, nerwowość, drżenie czy zaburzenia mowy, mogą stanowić objawy ostrzegawcze depresji ośrodkowego układu nerwowego. Przy wystąpieniu takich objawów należy zalecić pacjentowi hiperwentylację oraz wdrożyć odpowiedni nadzór medyczny.8
Stosowanie u dzieci i młodzieży
Profil bezpieczeństwa produktu Ubistesin u pacjentów pediatrycznych w wieku 4-18 lat jest generalnie podobny do profilu obserwowanego u dorosłych. Jednakże u dzieci, szczególnie w przedziale wiekowym 3-7 lat, częściej obserwowano obrażenia tkanek miękkich związane z przedłużonym znieczuleniem tych tkanek.9
Monitorowanie działań niepożądanych
Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych, co umożliwia nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania leku. Wszelkie podejrzewane działania niepożądane należy zgłaszać za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.10
Dane teleadresowe do zgłaszania działań niepożądanych:
- Adres: Al. Jerozolimskie 181C, 02-222 Warszawa
- Tel.: + 48 22 49-21-301
- Faks: + 48 22 49-21-309
- Strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl
Działania niepożądane można zgłaszać również bezpośrednio podmiotowi odpowiedzialnemu za produkt leczniczy.11
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.
- Dawkowanie i sposób podawania
- Działania niepożądane
- Interakcje leku
- Profil bezpieczeństwa leku
- Przeciwwskazania
- Przedawkowanie
- Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
- Skład i postać leku
- Specjalne ostrzeżenia
- Właściwości farmakodynamiczne
- Właściwości farmakokinetyczne
- Wpływ na płodność, ciążę i laktację
- Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
- Wskazania do stosowania