Właściwości farmakodynamiczne
Torvacard neo 80 mg

Właściwości farmakodynamiczne atorwastatyny

Atorwastatyna, substancja czynna leku Torvacard neo, należy do grupy farmakoterapeutycznej leków zmniejszających stężenie cholesterolu i triglicerydów we krwi, będąc inhibitorem reduktazy HMG-CoA (kod ATC: C10AA05). Mechanizm działania atorwastatyny opiera się na selektywnym, kompetycyjnym hamowaniu aktywności reduktazy HMG-CoA, enzymu ograniczającego szybkość biosyntezy cholesterolu, który katalizuje przemianę 3-hydroksy-3-metyloglutarylokoenzymu A do mewalonianu, prekursora steroli, w tym cholesterolu. Fizjologicznie w wątrobie triglicerydy i cholesterol wbudowywane są w lipoproteiny o bardzo małej gęstości (VLDL), które są uwalniane do osocza w celu transportu do tkanek obwodowych. Z VLDL powstają lipoproteiny o małej gęstości (LDL), katabolizowane głównie poprzez receptory o wysokim powinowactwie do LDL.¹

Mechanizm działania na poziomie molekularnym

Atorwastatyna wykazuje wielokierunkowy wpływ na gospodarkę lipidową organizmu. Poprzez hamowanie reduktazy HMG-CoA, lek blokuje biosyntezę cholesterolu w wątrobie, co prowadzi do zwiększenia liczby receptorów LDL na powierzchni błony komórkowej hepatocytów. Zwiększona ekspresja receptorów LDL intensyfikuje wychwyt i katabolizm cząsteczek LDL z krwiobiegu. Dodatkowo, atorwastatyna zmniejsza produkcję LDL oraz modyfikuje jakościowo krążące cząsteczki LDL. Mechanizm działania atorwastatyny polega zatem na nasilonym i utrzymującym się wzroście aktywności receptorów LDL przy jednoczesnych korzystnych zmianach jakościowych cząsteczek LDL.²

Efektywność kliniczna w różnych populacjach

Szczególnie istotna jest skuteczność atorwastatyny u pacjentów z homozygotyczną hipercholesterolemią rodzinną, która stanowi poważne wyzwanie terapeutyczne, gdyż pacjenci ci zwykle nie reagują na konwencjonalne leczenie hipolipemizujące. Badania kliniczne potwierdzają skuteczność atorwastatyny w redukcji LDL-C także w tej grupie pacjentów.³

W badaniach oceniających zależność efektu terapeutycznego od dawki wykazano, że atorwastatyna powoduje znaczące zmiany w profilu lipidowym, w tym:

• zmniejszenie stężenia całkowitego cholesterolu o 30-46%
• redukcję LDL-C o 41-61%
• obniżenie poziomu apolipoproteiny B o 34-50%
• redukcję stężenia triglicerydów o 14-33%
• wzrost stężenia HDL-C i apolipoproteiny A1 w różnym stopniu

Powyższe efekty terapeutyczne potwierdzono u pacjentów z różnymi typami zaburzeń lipidowych, w tym z heterozygotyczną hipercholesterolemią rodzinną, postaciami hipercholesterolemii innymi niż rodzinna oraz hiperlipidemią mieszaną, włączając pacjentów z cukrzycą insulinoniezależną.⁴

Badania epidemiologiczne jednoznacznie wskazują, że obniżenie stężenia całkowitego cholesterolu, LDL-C i apolipoproteiny B prowadzi do zmniejszenia ryzyka zdarzeń sercowo-naczyniowych oraz śmiertelności z przyczyn sercowo-naczyniowych, co potwierdza istotność kliniczną stosowania atorwastatyny.⁵

Badania kliniczne potwierdzające skuteczność atorwastatyny

Badania w homozygotycznej hipercholesterolemii rodzinnej

W wieloośrodkowym, 8-tygodniowym badaniu otwartym z wykorzystaniem procedury „compassionate use”, z opcjonalną fazą dodatkową o zmiennej długości, uczestniczyło 335 pacjentów, z których 89 zidentyfikowano jako osoby z homozygotyczną hipercholesterolemią rodzinną. W tej grupie średnia procentowa redukcja stężenia LDL-C wyniosła około 20%. Podczas badania atorwastatynę podawano w dawkach do 80 mg/dobę, co potwierdza jej skuteczność nawet w tej trudnej do leczenia grupie pacjentów.⁶

Wpływ na miażdżycę tętnic wieńcowych – badanie REVERSAL

Badanie REVERSAL (ang. Reversing Atherosclerosis with Aggressive Lipid-Lowering Study) dostarczyło istotnych danych na temat wpływu intensywnego leczenia hipolipemizującego atorwastatyną na progresję miażdżycy tętnic wieńcowych. W tym randomizowanym, wieloośrodkowym badaniu kontrolowanym z zastosowaniem podwójnie ślepej próby, porównywano efekt terapeutyczny atorwastatyny w dawce 80 mg ze standardowym leczeniem prawastatyną w dawce 40 mg u pacjentów z chorobą wieńcową. Oceny dokonywano za pomocą ultrasonografii wewnątrznaczyniowej (IVUS) podczas pierwszej wizyty oraz po 18 miesiącach leczenia u 502 pacjentów.⁷

Kluczowe wyniki badania REVERSAL wykazały, że w grupie leczonej atorwastatyną (n=253) nie stwierdzono progresji miażdżycy. Mediana procentowej zmiany całkowitej objętości blaszek miażdżycowych w stosunku do wartości wyjściowych (główny punkt końcowy badania) wynosiła 0,4% (p=0,98) w grupie leczonej atorwastatyną i 2,7% (p=0,001) w grupie leczonej prawastatyną (n=249). Różnica między skutecznością atorwastatyny a prawastatyny była statystycznie znamienna (p=0,02).⁸

Należy zaznaczyć, że w badaniu tym nie analizowano wpływu intensywnego leczenia hipolipemizującego na sercowo-naczyniowe punkty końcowe, takie jak konieczność przeprowadzenia rewaskularyzacji, zawał mięśnia sercowego niezakończony zgonem czy zgon wieńcowy.⁹

Zmiany parametrów lipidowych w badaniu REVERSAL

Analiza parametrów lipidowych w badaniu REVERSAL dostarczyła szczegółowych danych na temat zmian profilu lipidowego pod wpływem obu statyn:

Wyraźnie widać, że atorwastatyna w dawce 80 mg powodowała znacznie większe zmiany w profilu lipidowym i markerach zapalnych niż prawastatyna w dawce 40 mg. W grupie leczonej atorwastatyną stężenie LDL-C uległo zmniejszeniu z wartości wyjściowej wynoszącej średnio 3,89 ± 0,7 mmol/l (150 ± 28 mg/dl) do wartości wynoszącej średnio 2,04 ± 0,8 mmol/l (78,9 ± 30 mg/dl). Dla porównania, w grupie leczonej prawastatyną – z wartości wyjściowej wynoszącej średnio 3,89 ± 0,7 mmol/l (150 ± 26 mg/dl) do wartości wynoszącej średnio 2,85 ± 0,7 mmol/l (110 ± 26 mg/dl).<sup data-drug="Torvacard neo" data-section="Właściwości farmakodynamiczne" title="W grupie leczonej atorwastatyną stężenie LDL-C uległo zmniejszeniu z wartości wyjściowej wynoszącej średnio 3,89 ± 0,7 mmol/l (150 ± 28 mg/dl) do wartości wynoszącej średnio 2,04 ± 0,8 mmol/l (78,9 ± 30 mg/dl), a w grupie leczonej prawastatyną – z wartości wyjściowej wynoszącej średnio 3,89 ± 0,7 mmol/l (150 ± 26 mg/dl) do wartości wynoszącej średnio 2,85 ± 0,7 mmol/l (110 ± 26 mg/dl) (p10

Atorwastatyna powodowała też znamienne zmniejszenie średniego stężenia całkowitego cholesterolu o 34,1% (prawastatyna o 18,4%, p<0,0001), średniego stężenia TG o 20% (prawastatyna o 6,8%, p<0,0009) i średniego stężenia apolipoproteiny B o 39,1% (prawastatyna o 22,0%, p<0,0001). Stosowanie atorwastatyny prowadziło również do zwiększenia średniego stężenia HDL-C o 2,9% (po prawastatynę o 5,6%, wartość p nieznamienna statystycznie).<sup data-drug="Torvacard neo" data-section="Właściwości farmakodynamiczne" title="Atorwastatyna powodowała też znamienne zmniejszenie średniego stężenia całkowitego cholesterolu o 34,1% (prawastatyna o 18,4%, p<0,0001), średniego stężenia TG o 20% (prawastatyna o 6,8%, p<0,0009) i średniego stężenia apolipoproteiny B o 39,1% (prawastatyna o 22,0%, p11

Dodatkowo, w grupie leczonej atorwastatyną stwierdzono wyraźne zmniejszenie stężenia białka C-reaktywnego (CRP) średnio o 36,4%, podczas gdy w grupie leczonej prawastatyną spadek ten wynosił średnio 5,2% (p<0,0001), co wskazuje na istotne działanie przeciwzapalne atorwastatyny.<sup data-drug="Torvacard neo" data-section="Właściwości farmakodynamiczne" title="W grupie leczonej atorwastatyną stwierdzono ponadto zmniejszenie stężenia CRP średnio o 36,4%, podczas gdy w grupie leczonej prawastatyną spadek ten wynosił średnio 5,2% (p12

Ograniczenia interpretacji wyników badania REVERSAL

Należy podkreślić, że opisane wyniki uzyskano po zastosowaniu atorwastatyny w dawce 80 mg, dlatego nie można ich ekstrapolować na mniejsze dawki leku. Dodatkowo, profile bezpieczeństwa i tolerancji obu leków były porównywalne.¹³

W badaniu REVERSAL nie analizowano wpływu intensywnego leczenia hipolipemizującego na główne sercowo-naczyniowe punkty końcowe. Z tego względu, znaczenie kliniczne uzyskanych wyników z uwzględnieniem pierwotnej oraz wtórnej prewencji epizodów sercowo-naczyniowych pozostaje niejasne i wymaga dalszych badań.¹⁴