Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Toramat 25 mg

Wpływ leku na płodność, ciążę i laktację

Topiramat, substancja czynna produktu leczniczego Toramat, ma udokumentowany wpływ na przebieg ciąży, rozwój płodu oraz laktację. Poniższe informacje stanowią kompleksowe omówienie zagadnień, które lekarze powinni przekazać pacjentkom w wieku rozrodczym, planującym ciążę, będącym w ciąży lub karmiącym piersią.¹

Ogólne ryzyko związane z padaczką i lekami przeciwpadaczkowymi

Przed omówieniem specyficznych zagrożeń związanych z topiramatem, należy przedstawić pacjentce ogólne informacje dotyczące stosowania leków przeciwpadaczkowych (LPP) w ciąży. Kluczowe jest podkreślenie, że w przypadku kobiet leczonych z powodu padaczki należy unikać nagłego odstawienia leków przeciwpadaczkowych, gdyż może to prowadzić do przełomowych napadów padaczkowych, stanowiących zagrożenie zarówno dla kobiety, jak i płodu.²

Jeśli jest to możliwe, należy preferować monoterapię, ponieważ terapia wieloma lekami przeciwpadaczkowymi wiąże się z wyższym ryzykiem wystąpienia wad wrodzonych w porównaniu z monoterapią, przy czym ryzyko to zależy od rodzaju stosowanych leków.³

Dowody dotyczące teratogenności topiramatu

Lekarz powinien przedstawić pacjentce informacje o działaniu teratogennym topiramatu, które zostało udokumentowane zarówno w badaniach na zwierzętach (myszy, szczury, króliki), jak i w obserwacjach klinicznych. Istotne jest, aby poinformować pacjentkę, że topiramat przenika przez barierę łożyska u ludzi, co potwierdzają podobne stężenia stwierdzane we krwi pępowinowej i krwi matki.⁴

Poważne wady wrodzone i zahamowanie wzrostu płodu

Dane kliniczne z rejestrów ciąż jednoznacznie wskazują na zwiększone ryzyko wystąpienia poważnych wad wrodzonych u dzieci narażonych na topiramat w okresie prenatalnym. Należy szczegółowo omówić z pacjentką następujące zagrożenia:⁵

• W pierwszym trymestrze ciąży występuje zwiększone ryzyko pojawienia się wrodzonych wad rozwojowych, w szczególności:⁶
  • rozszczep wargi/podniebienia
  • spodziectwo
  • anomalie dotyczące różnych części ciała
• Rejestr ciąż NAAED (North American Antiepileptic Drug) wykazał około 3-krotnie większą częstość występowania dużych wad wrodzonych (4,3%) w porównaniu z grupą odniesienia nieotrzymującą leków przeciwpadaczkowych (1,4%)⁷
• Badania obserwacyjne z krajów skandynawskich wykazały 2-3 krotnie większą częstość występowania poważnych wad wrodzonych (do 9,5%) w porównaniu z grupą kontrolną nieprzyjmującą leków przeciwpadaczkowych (3,0%)⁸
• Ryzyko teratogenne jest zwiększone w terapii skojarzonej w porównaniu z monoterapią⁹
• Ryzyko teratogenne jest zależne od dawki i stwierdza się je przy wszystkich dawkach leku¹⁰
• U kobiet, które urodziły dziecko z wadą wrodzoną podczas leczenia topiramatem, ryzyko wystąpienia wad wrodzonych jest zwiększone w kolejnych ciążach, jeśli kontynuują ekspozycję na topiramat¹¹

Wpływ na wzrost płodu

Należy poinformować pacjentkę o zwiększonym ryzyku zaburzeń wzrastania płodu podczas terapii topiramatem:<sup data-drug="Toramat" data-section="Wpływ na płodność, ciążę i laktację" title="Zwiększoną częstość występowania małej urodzeniowej masy ciała (12

• Zwiększona częstość występowania małej urodzeniowej masy ciała (<2500 gramów) w porównaniu z grupą kontrolną
• Zwiększona częstość występowania wolniejszego rozwoju płodu w odniesieniu do wieku ciążowego (small for gestational age, SGA), definiowanego jako masa ciała poniżej 10-tego percentyla skorygowanego do wieku ciążowego, stratyfikowanego w zależności od płci¹³
• W rejestrze północnoamerykańskim ryzyko wystąpienia SGA u dzieci kobiet otrzymujących topiramat wynosiło 18% w porównaniu z 5% u dzieci kobiet zdrowych i nieprzyjmujących leków przeciwpadaczkowych¹⁴
• Należy zaznaczyć, że długoterminowe następstwa SGA nie zostały określone¹⁵

Zaburzenia neurorozwojowe

Konieczne jest omówienie z pacjentką potencjalnego wpływu prenatalnej ekspozycji na topiramat na rozwój neurologiczny dziecka:¹⁶

• Dane z dwóch obserwacyjnych rejestrów populacyjnych z krajów skandynawskich sugerują 2-3 krotnie częstsze występowanie:¹⁷
  • zaburzeń ze spektrum autyzmu
  • niepełnosprawności intelektualnej
  • zespołu nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi (ADHD)
• Trzecie obserwacyjne badanie kohortowe przeprowadzone w USA nie wykazało zwiększonej skumulowanej częstości występowania tych powikłań do 8. roku życia u dzieci matek chorych na padaczkę narażonych na topiramat w porównaniu z dziećmi matek chorych na padaczkę nienarażonych na leki przeciwpadaczkowe¹⁸

Wskazania i przeciwwskazania do stosowania topiramatu u kobiet w ciąży

Zależnie od wskazania klinicznego, lekarz powinien przekazać pacjentce następujące informacje:¹⁹

Wskazanie w leczeniu padaczki

• Topiramat jest przeciwwskazany w ciąży, chyba że nie ma odpowiedniego leczenia alternatywnego²⁰
• Pacjentka musi być w pełni poinformowana o ryzyku związanym ze stosowaniem topiramatu w ciąży, w tym o ryzyku związanym z niekontrolowaną padaczką²¹
• Jeśli kobieta planuje ciążę, należy przed odstawieniem antykoncepcji podjąć działania zmierzające do zmiany leczenia na odpowiednie leczenie alternatywne²²
• Jeśli kobieta zajdzie w ciążę podczas leczenia topiramatem, należy ją niezwłocznie skierować do specjalisty w celu ponownej oceny leczenia i rozważenia alternatywnych opcji terapeutycznych²³
• W przypadku kontynuacji leczenia topiramatem w ciąży, konieczne jest uważne monitorowanie w okresie prenatalnym²⁴

Wskazanie w zapobieganiu bólom migrenowym

• Topiramat jest bezwzględnie przeciwwskazany w ciąży u kobiet leczonych z powodu migreny²⁵

Postępowanie u kobiet w wieku rozrodczym

Lekarz powinien szczegółowo omówić z pacjentką w wieku rozrodczym konieczność stosowania skutecznej antykoncepcji podczas leczenia topiramatem:²⁶

• Topiramat jest przeciwwskazany u kobiet w wieku rozrodczym niestosujących wysoce skutecznej antykoncepcji. Wyjątek stanowią kobiety leczone z powodu padaczki, dla których nie ma odpowiedniej alternatywy, planujące ciążę i w pełni poinformowane o ryzyku²⁷
• Wymagane jest stosowanie co najmniej jednej wysoce skutecznej metody antykoncepcji (np. wkładki wewnątrzmacicznej) lub dwóch uzupełniających się form antykoncepcji, w tym metody barierowej, podczas leczenia i przez co najmniej 4 tygodnie po jego zakończeniu²⁸
• Przed rozpoczęciem leczenia należy zawsze rozważyć alternatywne opcje terapeutyczne²⁹
• Przed rozpoczęciem leczenia topiramatem u kobiet w wieku rozrodczym konieczne jest wykonanie testu ciążowego³⁰
• Pacjentka musi być w pełni poinformowana o ryzyku związanym ze stosowaniem topiramatu w ciąży oraz o konieczności konsultacji specjalistycznej w przypadku planowania ciąży lub podejrzenia ciąży³¹
• W przypadku pacjentek z padaczką należy również omówić ryzyko związane z niekontrolowaną padaczką dla przebiegu ciąży³²

Szczególną uwagę należy zwrócić na dziewczynki w wieku dojrzewania stosujące topiramat, ze względu na konieczność odpowiedniego zaplanowania antykoncepcji przed osiągnięciem dojrzałości płciowej.³³

Wpływ na karmienie piersią

Lekarz powinien przekazać pacjentce następujące informacje dotyczące stosowania topiramatu w okresie laktacji:³⁴

• Badania na zwierzętach wykazały przenikanie topiramatu do mleka matki³⁵
• Przenikanie topiramatu do mleka kobiecego nie było oceniane w kontrolowanych badaniach klinicznych, jednak ograniczone obserwacje wskazują na znaczne wydzielanie leku do mleka ludzkiego³⁶
• U noworodków i niemowląt karmionych piersią przez matki przyjmujące topiramat obserwowano następujące objawy:³⁷
  • biegunka
  • senność
  • drażliwość
  • nieprawidłowy przyrost masy ciała
• Decyzja o karmieniu piersią podczas leczenia topiramatem powinna być podjęta po rozważeniu korzyści z karmienia piersią dla dziecka oraz korzyści z leczenia dla matki³⁸

Wpływ na płodność

Lekarz powinien poinformować pacjentkę, że:³⁹

• Badania na zwierzętach nie wykazały wpływu topiramatu na płodność⁴⁰
• Wpływ topiramatu na płodność u ludzi nie został ustalony⁴¹