Przeciwwskazania
Szczepionka przeciwgruźlicza BCG 10 0,5 mg (od 1,5 mln do 6 mln żywych prątków BCG/ml); szczepionka 10 dawkowa, 1 dawka (0,1 ml)
Szczepionka przeciwgruźlicza BCG 10 zawiera żywe, atenuowane prątki BCG podszczepu brazylijskiego Moreau, w dawce 0,1 ml zawierającej 50 µg półsuchej masy prątków, co odpowiada 150 000–600 000 żywych prątków, a cała ampułka 0,5 mg (1,5–6 mln prątków). Ze względu na obecność żywych bakterii oraz mechanizm immunologiczny szczepionki, istnieje szereg przeciwwskazań do jej podania. Należą do nich m.in. nadwrażliwość na składniki szczepionki, masa ciała noworodków poniżej 2000 g, zakażenie lub podejrzenie zakażenia HIV u noworodków i osób dorosłych, wrodzone lub nabyte niedobory odporności (w tym niedobór interferonu gamma, zespół Di George’a), leczenie immunosupresyjne (kortykosteroidy, przeciwciała anty-TNF-α), choroby nowotworowe układu siateczkowo-śródbłonkowego, przeszczepy komórek macierzystych lub narządów, ciężkie choroby i niedożywienie, ciąża oraz przebyta gruźlica lub dodatni odczyn tuberkulinowy RT23 powyżej 5 mm.
Przeciwwskazania stosowania szczepionki przeciwgruźliczej BCG 10
Szczepionka przeciwgruźlicza BCG 10 jest preparatem zawierającym żywe prątki BCG (Bacillus Calmette-Guerin), podszczep brazylijski Moreau. Jedna dawka (0,1 ml) zawiera 50 mikrogramów półsuchej masy prątków, co odpowiada od 150 000 do 600 000 żywych prątków, natomiast cała ampułka lub fiolka z proszkiem zawiera 0,5 mg (od 1,5 mln do 6 mln) żywych prątków BCG. 1
Z uwagi na zawartość żywych prątków oraz specyficzny mechanizm działania szczepionki, istnieją liczne przeciwwskazania do jej zastosowania, które można podzielić na absolutne przeciwwskazania oraz sytuacje wymagające odroczenia szczepienia.
Bezwzględne przeciwwskazania do szczepień BCG
Szczepień przeciwgruźliczych BCG nie należy wykonywać w następujących przypadkach:
- U osób ze zdiagnozowaną nadwrażliwością na którykolwiek składnik szczepionki 2
- U noworodków o masie ciała poniżej 2000 g – należy odczekać do osiągnięcia wymaganej masy ciała 3
- U noworodków matek zakażonych HIV do momentu wykluczenia zakażenia HIV u dziecka 4
- U noworodków z podejrzeniem wrodzonych zaburzeń odporności – ze względu na ryzyko ogólnoustrojowego zakażenia prątkami BCG 5
- U noworodków matek leczonych w trzecim trymestrze ciąży przeciwciałami monoklonalnymi przeciwko TNF-alfa 6
- U osób zakażonych HIV (zarówno w przypadku potwierdzonego zakażenia, jak i przy jego podejrzeniu, nawet gdy infekcja przebiega bezobjawowo) 7
- U osób z pierwotnymi lub wtórnymi niedoborami odporności, w tym z niedoborem interferonu gamma lub z zespołem Di George’a 8
- U osób w trakcie radioterapii 9
- U pacjentów leczonych kortykosteroidami lub innymi lekami immunosupresyjnymi, w tym przeciwciałami monoklonalnymi przeciwko TNF-alfa (np. infliksymab) 10
- U osób z chorobą nowotworową, takją jak białaczka, ziarnica złośliwa, chłoniak lub inne nowotwory układu siateczkowo-śródbłonkowego 11
- U pacjentów po przeszczepieniu komórek macierzystych szpiku oraz po przeszczepieniu narządów 12
- U osób z ciężkimi chorobami, w tym z ciężkim niedożywieniem 13
- U kobiet w ciąży 14
- U osób, które chorowały na gruźlicę w przeszłości lub u osób z dużym (powyżej 5 mm) odczynem tuberkulinowym RT23 15
Sytuacje wymagające odroczenia szczepienia BCG
W niektórych przypadkach klinicznych szczepienie przeciwgruźlicze BCG powinno zostać odroczone do czasu ustąpienia określonych objawów lub osiągnięcia stabilnego stanu zdrowia pacjenta. Do takich sytuacji należą:
- Niestabilny stan kliniczny noworodków – szczepienie należy odroczyć do czasu poprawy ogólnego stanu zdrowia, przy czym zaleca się zaszczepienie dziecka przed opuszczeniem oddziału noworodkowego 16
- Infekcje przebiegające z gorączką – szczepienie należy odroczyć do czasu ustąpienia objawów gorączkowych 17
- Zaostrzenie choroby przewlekłej – szczepienie można wykonać po ustabilizowaniu stanu pacjenta 18
- Uogólnione infekcje skóry – szczepienie należy odroczyć do czasu wyleczenia zmian skórnych 19
Wcześniactwo a szczepienie BCG
Należy podkreślić, że wcześniactwo samo w sobie nie stanowi przeciwwskazania do wykonania szczepienia przeciwgruźliczego. W przypadku noworodków urodzonych przedwcześnie zaleca się wykonanie szczepienia po osiągnięciu przez dziecko masy ciała wynoszącej co najmniej 2000 g. 20
Uzasadnienie przeciwwskazań
Głównym powodem licznych przeciwwskazań do szczepień BCG jest fakt, że szczepionka zawiera żywe, atenuowane prątki BCG, które mogą wywołać uogólnione zakażenie u osób z obniżoną odpornością. Dlatego szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z zaburzeniami odporności (wrodzonymi lub nabytymi), a także w przypadku stosowania leków wpływających na funkcje układu immunologicznego.
W przypadku noworodków matek zakażonych HIV lub przyjmujących leki immunosupresyjne (np. przeciwciała anty-TNF-α) istnieje ryzyko, że leki te mogą być obecne w organizmie dziecka i wpływać na jego układ odpornościowy, zwiększając ryzyko powikłań poszczepiennych. U osób z dodatnim odczynem tuberkulinowym lub przebytą gruźlicą szczepienie BCG nie jest wskazane, ponieważ organizm posiada już odporność na prątki gruźlicy, a szczepienie może wywołać nasiloną reakcję miejscową.
Przestrzeganie przeciwwskazań do szczepienia BCG jest kluczowe dla zapewnienia bezpieczeństwa pacjentów i uniknięcia potencjalnie groźnych powikłań poszczepiennych.
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.
- Dawkowanie i sposób podawania
- Działania niepożądane
- Interakcje leku
- Profil bezpieczeństwa leku
- Przeciwwskazania
- Przedawkowanie
- Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
- Skład i postać leku
- Specjalne ostrzeżenia
- Właściwości farmakodynamiczne
- Właściwości farmakokinetyczne
- Wpływ na płodność, ciążę i laktację
- Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
- Wskazania do stosowania