Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Szczepionka przeciwgruźlicza BCG 10 0,5 mg (od 1,5 mln do 6 mln żywych prątków BCG/ml); szczepionka 10 dawkowa, 1 dawka (0,1 ml)

Wpływ szczepionki przeciwgruźliczej BCG na płodność, ciążę i laktację

Szczepionka przeciwgruźlicza BCG (Bacillus Calmette-Guerin) jest preparatem zawierającym żywe, atenuowane prątki szczepu brazylijskiego Moreau. W kontekście jej wpływu na płodność, ciążę oraz okres laktacji lekarze powinni przekazać pacjentkom precyzyjne i kompleksowe informacje dotyczące bezpieczeństwa stosowania tego preparatu. Poniżej przedstawiono szczegółowe wytyczne w tym zakresie, oparte na charakterystyce produktu leczniczego Szczepionka przeciwgruźlicza BCG 10.¹

Skład i postać farmaceutyczna szczepionki

Szczepionka przeciwgruźlicza BCG 10 występuje w postaci proszku i rozpuszczalnika do sporządzania zawiesiny do wstrzykiwań śródskórnych. Każda fiolka lub ampułka z proszkiem zawiera 0,5 mg żywych prątków BCG (od 1,5 miliona do 6 milionów), podszczep brazylijski Moreau. Pojedyncza dawka (0,1 ml) zawiera 50 mikrogramów półsuchej masy prątków BCG, co odpowiada od 150 000 do 600 000 żywych prątków. Proszek przed rekonstytucją ma bezpostaciowy charakter o zabarwieniu białym lub jasnokremowym.²

Stosowanie szczepionki BCG w okresie ciąży

Zgodnie z informacjami zawartymi w charakterystyce produktu leczniczego, szczepionka przeciwgruźlicza BCG 10 jest przeciwwskazana do stosowania u kobiet ciężarnych. Lekarz powinien kategorycznie poinformować pacjentkę, że szczepienia nie należy wykonywać w okresie ciąży. Jest to bezwzględne przeciwwskazanie i nie istnieją okoliczności kliniczne, które uzasadniałyby podanie szczepionki BCG kobiecie w ciąży.³

Przeciwwskazanie to wynika z faktu, że szczepionka zawiera żywe, atenuowane prątki BCG, które teoretycznie mogłyby przeniknąć przez łożysko i potencjalnie wpłynąć na rozwijający się płód. Dlatego też kobieta planująca ciążę powinna odłożyć szczepienie do okresu po porodzie lub odroczyć zajście w ciążę, jeśli szczepienie jest konieczne z przyczyn epidemiologicznych.

Stosowanie szczepionki BCG w okresie karmienia piersią

W przeciwieństwie do okresu ciąży, karmienie piersią nie stanowi przeciwwskazania do podania szczepionki BCG. Lekarz może poinformować pacjentkę, że szczepienie przeciwko gruźlicy może być bezpiecznie wykonane w okresie laktacji.⁴

Warto podkreślić pacjentce, że szczepionka BCG podawana jest drogą śródskórną, a przenikanie składników szczepionki do mleka matki jest mało prawdopodobne. Dodatkowo, nawet jeśli niewielkie ilości składników szczepionki przedostałyby się do mleka, nie stanowiłyby one zagrożenia dla dziecka karmionego piersią.

Wpływ szczepionki BCG na płodność

W dostępnej charakterystyce produktu leczniczego Szczepionka przeciwgruźlicza BCG 10 nie zawarto szczegółowych informacji dotyczących wpływu szczepionki na płodność zarówno u kobiet, jak i u mężczyzn. Przy braku jednoznacznych danych w tym zakresie, lekarz powinien poinformować pacjentów, że obecnie nie ma dowodów naukowych wskazujących na negatywny wpływ szczepienia BCG na zdolności rozrodcze.

Zalecenia dla lekarza przy kwalifikacji do szczepienia BCG

Lekarz kwalifikujący do szczepienia przeciwgruźliczego powinien:

• Przeprowadzić dokładny wywiad z pacjentką, ze szczególnym uwzględnieniem możliwości ciąży
• W przypadku kobiet w wieku rozrodczym rozważyć wykonanie testu ciążowego przed szczepieniem, jeśli istnieje jakakolwiek wątpliwość co do stanu ciąży
• Poinformować pacjentkę o konieczności unikania zajścia w ciążę przez określony czas po szczepieniu (zgodnie z aktualnymi wytycznymi)
• Wyjaśnić, że karmienie piersią nie jest przeciwwskazaniem do podania szczepionki
• Omówić potencjalne reakcje poszczepienne, które mogą wystąpić u matki karmiącej piersią i sposoby ich łagodzenia

Dokumentacja medyczna

W dokumentacji medycznej pacjentki należy odnotować:

1. Informację o przekazaniu pacjentce wszystkich niezbędnych wiadomości dotyczących przeciwwskazań do szczepienia w okresie ciąży
2. Potwierdzenie braku ciąży w momencie kwalifikacji do szczepienia
3. W przypadku karmiącej matki – informację o braku przeciwwskazań do szczepienia
4. Dane dotyczące podanej szczepionki (numer serii, dawka, miejsce podania)