Właściwości farmakodynamiczne
Sumamed 250 mg

Właściwości farmakodynamiczne leku Sumamed 250 mg

Azytromycyna, substancja czynna preparatu Sumamed 250 mg, należy do grupy farmakoterapeutycznej antybiotyków makrolidowych, podgrupy azalidów. W klasyfikacji ATC przypisano jej kod J 01 FA 10.¹

Mechanizm działania

Cząsteczka azytromycyny została skonstruowana poprzez modyfikację erytromycyny A, polegającą na dodaniu atomu azotu do pierścienia laktonowego. Pełna chemiczna nazwa tej substancji to 9-deoksy-9a-aza-9a-metylo-9a-homoerytromycyna A, a jej masa cząsteczkowa wynosi 749,0. Mechanizm działania przeciwbakteryjnego azytromycyny opiera się na hamowaniu syntezy białka w komórce bakteryjnej poprzez przyłączenie się do podjednostki 50S rybosomu.²

Mechanizm powstawania oporności

Oporność bakterii na azytromycynę może mieć charakter wrodzony lub nabyty. Wyróżnia się trzy główne mechanizmy powstawania oporności bakteryjnej:

• Zmiana miejsca docelowego działania antybiotyku – modyfikacja struktury docelowej w rybosomie
• Zmiana w transporcie antybiotyku – zaburzenie przenikania leku do komórki bakteryjnej
• Modyfikacja antybiotyku – enzymatyczna inaktywacja cząsteczki leku

Warto podkreślić, że występuje całkowita oporność krzyżowa pomiędzy erytromycyną, azytromycyną, innymi makrolidami oraz linkozamidami w przypadku takich patogenów jak: Streptococcus pneumoniae, paciorkowce beta-hemolizujące z grupy A, Enterococcus faecalis oraz Staphylococcus aureus, włączając w to szczepy S. aureus oporne na metycylinę (MRSA).³

Wartości graniczne wrażliwości

Dla oceny wrażliwości drobnoustrojów na azytromycynę stosuje się wartości graniczne stężeń (breakpoints) ustalone przez uznane organizacje międzynarodowe:⁴

Spektrum działania przeciwbakteryjnego

Należy zaznaczyć, że częstość występowania oporności nabytej może być zróżnicowana geograficznie i zmienna w czasie, szczególnie podczas leczenia ciężkich zakażeń. W przypadkach wątpliwych zaleca się konsultację z ekspertem dotyczącą lokalnych danych o oporności patogenów.⁵

Poniżej przedstawiono szczegółowe spektrum działania przeciwbakteryjnego azytromycyny z podziałem na kategorie wrażliwości drobnoustrojów:

Gatunki zwykle wrażliwe

Gram-dodatnie bakterie tlenowe:

• Staphylococcus aureus wrażliwe na metycylinę – bakterie te zazwyczaj dobrze odpowiadają na leczenie azytromycyną
• Streptococcus pneumoniae wrażliwe na penicylinę – pneumokoki bez nabytych mechanizmów oporności na antybiotyki beta-laktamowe zwykle pozostają wrażliwe również na azytromycynę
• Streptococcus pyogenes (grupa A) – paciorkowce ropotwórcze, często wywołujące infekcje górnych dróg oddechowych

⁶

Gram-ujemne bakterie tlenowe:

• Haemophilus influenzae – pałeczka hemofilna, częsty patogen dróg oddechowych
• Haemophilus parainfluenzae – podobny do H. influenzae, ale rzadziej wywołujący zakażenia
• Legionella pneumophila – czynnik etiologiczny legionelozy (choroby legionistów)
• Moraxella catarrhalis – częsty patogen dróg oddechowych
• Pasteurella multocida – patogen związany z zakażeniami po pogryzieniach przez zwierzęta
• Escherichia coli ETEC (enterotoksyczny szczep E. coli) – powodujący biegunkę podróżnych
• Escherichia coli EAEC (enteroagregacyjny szczep E. coli) – patogen przewodu pokarmowego

⁷

Bakterie beztlenowe:

• Clostridium perfringens – laseczka beztlenowa produkująca liczne toksyny
• Fusobacterium spp. – beztlenowe bakterie związane z zakażeniami mieszanymi
• Prevotella spp. – beztlenowce często występujące w jamie ustnej
• Porphyromonas spp. – patogeny związane z zakażeniami przyzębia

⁸

Inne drobnoustroje:

• Borrelia burgdorferi – czynnik etiologiczny boreliozy z Lyme
• Chlamydia trachomatis – patogen wewnątrzkomórkowy wywołujący zakażenia układu moczowo-płciowego
• Chlamydia pneumoniae – patogen wewnątrzkomórkowy będący przyczyną atypowych zapaleń płuc
• Mycoplasma pneumoniae – ważny czynnik etiologiczny atypowych zapaleń płuc

⁹

Gatunki, u których może wystąpić oporność nabyta

Gram-dodatnie bakterie tlenowe:

• Streptococcus pneumoniae średnio wrażliwe i oporne na penicylinę – pneumokoki o zmniejszonej wrażliwości na antybiotyki beta-laktamowe często wykazują także oporność na makrolidy, w tym azytromycynę

¹⁰

Drobnoustroje o oporności naturalnej

Gram-dodatnie bakterie tlenowe:

• Enterococcus faecalis – enterokoki wykazują naturalną oporność na azytromycynę
• Staphylococcus spp. MRSA, MRSE* – gronkowce oporne na metycylinę powszechnie wykazują oporność na makrolidy

¹¹

Bakterie Gram-ujemne:

• Pseudomonas aeruginosa – pałeczka ropy błękitnej naturalnie oporna na azytromycynę
• Klebsiella spp. – pałeczki z rodzaju Klebsiella posiadają naturalną oporność
• Escherichia coli – typowe szczepy E. coli (poza wymienionymi w grupie wrażliwych)

¹²

Bakterie beztlenowe:

• Grupa Bacteroides fragilis – kluczowe beztlenowce jelitowe naturalnie oporne na działanie azytromycyny

¹³

* gronkowce oporne na metycylinę (MRSA – methicillin-resistant Staphylococcus aureus, MRSE – methicillin-resistant Staphylococcus epidermidis) powszechnie wykazują oporność nabytą na makrolidy i zostały wymienione w tej grupie, gdyż rzadko wykazują wrażliwość na azytromycynę.¹⁴

Zastosowanie w leczeniu malarii

Na podstawie badań przeprowadzonych w populacji pediatrycznej stwierdzono, że azytromycyna nie jest zalecana w leczeniu malarii. Dotyczy to zarówno stosowania w monoterapii, jak i w schematach skojarzonych z lekami zawierającymi chlorochinę lub artemizyninę. Powodem jest brak wystarczających dowodów na non-inferiority (nie mniejszą skuteczność) w porównaniu z rekomendowanymi lekami przeciwmalarycznymi stosowanymi w leczeniu malarii niepowikłanej.¹⁵