Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania sotalolu chlorowodorku

Stosowanie sotalolu chlorowodorku wymaga zachowania szczególnej ostrożności ze względu na potencjalne zagrożenia dla pacjenta. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje dotyczące ryzyka oraz zalecanych środków ostrożności podczas terapii lekiem SotaHEXAL.¹

Nagłe przerwanie leczenia

Nagłe odstawienie sotalolu może spowodować niebezpieczną nadwrażliwość na katecholaminy. W literaturze opisano pojedyncze przypadki zaostrzenia dławicy piersiowej, zaburzeń rytmu serca, a nawet zawału mięśnia sercowego związane z nagłym przerwaniem terapii. Rekomenduje się ścisłą obserwację pacjentów po odstawieniu leku, szczególnie tych z chorobą niedokrwienną serca. Jeżeli to możliwe, dawkę produktu leczniczego należy zmniejszać stopniowo przez okres 1-2 tygodni, włączając w razie konieczności leczenie zastępcze. Nagłe odstawienie produktu może ujawnić utajoną niewydolność wieńcową i spowodować nadciśnienie tętnicze.²

Proarytmia – najniebezpieczniejsze działanie niepożądane

Najpoważniejszym działaniem niepożądanym leków przeciwarytmicznych klasy I i III (w tym sotalolu) jest pogorszenie istniejących zaburzeń rytmu serca i wywoływanie nowych arytmii. Leki wydłużające odstęp QT mogą wywoływać groźne zaburzenia rytmu typu torsade de pointes (wielokształtny częstoskurcz komorowy związany z wydłużeniem odstępu QT).³

Zidentyfikowano następujące czynniki ryzyka wystąpienia torsade de pointes:

• Wydłużenie odstępu QT – istotny marker elektrofizjologiczny zwiększonego ryzyka⁴
• Zmniejszenie częstości akcji serca – bradykardia zwiększa ryzyko arytmii⁵
• Zmniejszenie stężenia potasu i magnezu – zaburzenia elektrolitowe znacząco zwiększają ryzyko⁶
• Duże stężenie sotalolu w osoczu – może wystąpić szczególnie przy zaburzeniach czynności nerek⁷
• Jednoczesne stosowanie sotalolu i innych leków mogących powodować zaburzenia rytmu typu torsade de pointes⁸

Kobiety są bardziej narażone na wystąpienie zaburzeń rytmu typu torsade de pointes. Częstość występowania tych zaburzeń jest zależna od dawki i pojawiają się one zwykle wkrótce po rozpoczęciu leczenia lub zwiększeniu dawki leku. Choć u większości pacjentów zaburzenia ustępują samoistnie, mogą jednak postępować w kierunku migotania komór.⁹

W badaniach klinicznych z udziałem pacjentów z utrwalonym częstoskurczem komorowym (VT)/migotaniem komór (VF) częstość ciężkiej proarytmii (zaburzenia rytmu typu torsade de pointes lub nowy utrwalony VT/VF) wynosiła <2% przy dawkach sotalolu do 320 mg. Przy większych dawkach częstość ta zwiększała się ponad dwukrotnie.¹⁰

Innymi czynnikami ryzyka zaburzeń rytmu typu torsade de pointes są nadmierne wydłużenie odstępu QTc oraz kardiomegalia lub zastoinowa niewydolność serca w wywiadzie. U pacjentów z utrwalonym częstoskurczem komorowym i zastoinową niewydolnością serca w wywiadzie ryzyko ciężkiej proarytmii jest największe i wynosi około 7%.¹¹

Proarytmia może wystąpić nie tylko na początku leczenia, ale również przy każdym zwiększaniu dawki. Zaleca się stosowanie dawki początkowej 80 mg, a następnie jej stopniowe zwiększanie w celu redukcji ryzyka proarytmii. U pacjentów otrzymujących sotalol należy zachować ostrożność, gdy wartość QTc podczas leczenia przekracza 480 msek. Przy wartości ponad 550 msek należy poważnie rozważyć zmniejszenie dawki lub zaprzestanie leczenia. Ze względu na wielorakie czynniki ryzyka dla zaburzeń rytmu serca typu torsade de pointes zaleca się zachowanie ostrożności bez względu na wartość odstępu QTc.¹²

Zaburzenia elektrolitowe

Sotalolu nie należy stosować u pacjentów z hipokaliemią lub hipomagnezemią bez uprzedniego wyrównania tych zaburzeń. Wynika to z możliwości nadmiernego wydłużenia odstępu QT i zwiększenia ryzyka wystąpienia zaburzeń rytmu typu torsade de pointes. Szczególną uwagę należy zwrócić na równowagę elektrolitową i kwasowo-zasadową u pacjentów z ciężką lub długotrwałą biegunką oraz u osób przyjmujących jednocześnie produkty lecznicze zmniejszające ilość magnezu lub potasu. Jest to szczególnie istotne u pacjentów otrzymujących jednocześnie produkty lecznicze, które mogą powodować zaburzenia elektrolitowe (np. tiazydowe leki moczopędne i diuretyki pętlowe).¹³

Zastoinowa niewydolność serca

Zablokowanie receptorów beta-adrenergicznych przez sotalol może spowodować dalsze zahamowanie kurczliwości mięśnia sercowego i nasilić niewydolność serca. Zaleca się ostrożność podczas rozpoczynania leczenia pacjentów z dysfunkcją lewej komory, którzy stosują takie leki jak inhibitory konwertazy angiotensyny, leki moczopędne, glikozydy naparstnicy itd. W takich przypadkach należy zastosować małą dawkę początkową sotalolu i zwiększać ją z zachowaniem szczególnej ostrożności. Należy pamiętać, że ryzyko działania proarytmicznego jest zwiększone u pacjentów z zastoinową niewydolnością serca.¹⁴

Niedawno przebyty zawał mięśnia sercowego

U pacjentów po przebytym zawale mięśnia sercowego z upośledzoną czynnością lewokomorową należy dokładnie rozważyć stosunek ryzyka do korzyści ze stosowania sotalolu. Pacjenci ci wymagają szczególnie uważnego monitorowania na początku leczenia oraz w trakcie zwiększania dawki. Produktu SotaHEXAL nie należy stosować u pacjentów z frakcją wyrzutową lewej komory ≤40% bez ciężkich zaburzeń rytmu komorowego.¹⁵

Zmiany w EKG

Należy unikać nadmiernego wydłużenia odstępu QT powyżej 500 msek, które może być oznaką toksyczności. W badaniach klinicznych bardzo często obserwowano występowanie bradykardii zatokowej u pacjentów z zaburzeniami rytmu serca, którzy otrzymywali sotalol. Bradykardia zwiększa ryzyko zaburzeń rytmu typu torsade de pointes. U mniej niż 1% pacjentów występuje zahamowanie zatokowe, zatrzymanie akcji węzła zatokowo-przedsionkowego i dysfunkcja węzła zatokowego. Częstość bloku przedsionkowo-komorowego stopnia II lub III wynosi około 1%.¹⁶

Reakcje nadwrażliwości

U pacjentów przyjmujących leki beta-adrenolityczne, u których w przeszłości występowały reakcje anafilaktyczne w odpowiedzi na różne alergeny, reakcje po ponownej ekspozycji mogą być cięższe niż uprzednio. Reakcja anafilaktyczna u tych chorych może być trudniejsza do opanowania standardowymi dawkami adrenaliny.¹⁷

Znieczulenie

Podobnie jak inne leki beta-adrenolityczne, sotalol należy stosować ostrożnie u pacjentów poddawanych zabiegom chirurgicznym z zastosowaniem środków znieczulających, które powodują depresję mięśnia sercowego (jak cyklopropan lub trichloroetylen). Sotalol należy odstawić na 48 do 72 godzin przed planowanym zabiegiem chirurgicznym lub porodem.¹⁸

Jeśli konieczne jest wykonanie doraźnej operacji, nagłe odstawienie leku może wywołać ciężką dławicę piersiową lub zaburzenia rytmu serca. Nadwrażliwości na aminy katecholowe można przeciwdziałać premedykacją siarczanem atropiny (dożylnie w dawce od 0,25 mg do 2,0 mg). Do znieczulenia ogólnego nie należy stosować eteru, chloroformu, cyklopropanu, trichloroetanu, metoksyfluranu i enfluranu.¹⁹

Cukrzyca

Zablokowanie receptorów beta-adrenergicznych może maskować istotne objawy początku ostrej hipoglikemii, np. tachykardię. Sotalol należy stosować ostrożnie u chorych z cukrzycą (zwłaszcza cukrzycą chwiejną) lub u pacjentów, u których w przeszłości występowały epizody hipoglikemii.²⁰

Nadczynność tarczycy

Zablokowanie receptorów beta-adrenergicznych może maskować niektóre objawy nadczynności tarczycy (np. tachykardię). U pacjentów, u których możliwe jest wystąpienie nadczynności tarczycy, nie należy nagle przerywać leczenia beta-adrenolitykami ze względu na ryzyko nasilenia objawów nadczynności, z przełomem tarczycowym włącznie.²¹

Zaburzenia czynności nerek

Sotalol wydalany jest głównie przez nerki, dlatego u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek należy odpowiednio dostosować jego dawkę według wytycznych zawartych w Charakterystyce Produktu Leczniczego (punkt 4.2).²²

Łuszczyca

Leki beta-adrenolityczne w rzadkich przypadkach mogą zaostrzać objawy łuszczycy.²³

Alkoholizm

U pacjentów z alkoholizmem leki beta-adrenolityczne mogą spowodować niewydolność serca.²⁴

Informacje o substancjach pomocniczych

SotaHEXAL zawiera laktozę jednowodną: SotaHEXAL 40 – 13,37 mg, SotaHEXAL 80 – 26,75 mg, SotaHEXAL 160 – 53,50 mg. Nie należy go stosować u pacjentów z rzadko występującą dziedziczną nietolerancją galaktozy, brakiem laktazy lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy.²⁵²⁶

Produkt leczniczy zawiera mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu w tabletce, dlatego uznaje się go za „wolny od sodu”.²⁷