Działania niepożądane leku Sandostatin LAR

Sandostatin LAR (oktreotyd) jest długodziałającym analogiem somatostatyny, dostępnym w dawkach 10 mg, 20 mg i 30 mg w postaci proszku i rozpuszczalnika do sporządzania zawiesiny do wstrzykiwań. Podczas terapii tym produktem leczniczym obserwuje się szereg działań niepożądanych, które wymagają szczególnej uwagi ze strony personelu medycznego.¹

Profil bezpieczeństwa leku

Najczęściej zgłaszane działania niepożądane podczas badań klinicznych obejmują: biegunkę, bóle brzucha, nudności, gazy, bóle głowy, kamicę żółciową, hiperglikemię i zaparcia. Często raportowano również zawroty głowy, ból w miejscu podania, błotko żółciowe, zaburzenia czynności tarczycy (zmniejszenie stężenia hormonu pobudzającego tarczycę, zmniejszenie stężenia całkowitej T4 oraz wolnej T4), luźne stolce, zaburzenia tolerancji glukozy, wymioty, osłabienie oraz hipoglikemię.²

Szczegółowa charakterystyka działań niepożądanych

Działania niepożądane zostały zidentyfikowane zarówno podczas badań klinicznych, jak i w ramach spontanicznych zgłoszeń po wprowadzeniu leku do obrotu.³

Objawy związane z pęcherzykiem żółciowym

Analogi somatostatyny hamują kurczliwość pęcherzyka żółciowego i zmniejszają wydzielanie żółci, co może prowadzić do zaburzeń pęcherzyka żółciowego lub powstawania błotka żółciowego. U 15-30% pacjentów leczonych długotrwale podskórną formą Sandostatinu odnotowano powstawanie kamieni żółciowych. W populacji ogólnej w wieku 40-60 lat zapadalność wynosi około 5-20%. Istotną obserwacją jest fakt, że długotrwałe stosowanie Sandostatin LAR u pacjentów z akromegalią lub guzami neuroendokrynnymi żołądka, jelit i trzustki nie zwiększa częstości tworzenia się kamieni żółciowych w porównaniu z formą podawaną podskórnie.⁴

Powstające kamienie żółciowe zwykle nie wykazują objawów klinicznych. Kamicę żółciową objawową należy leczyć metodą rozpuszczania kamieni z wykorzystaniem kwasów żółciowych lub chirurgicznie.⁵

Zaburzenia żołądka i jelit

W rzadkich przypadkach niepożądane objawy żołądkowo-jelitowe mogą przypominać ostrą niedrożność jelit z postępującym rozdęciem brzucha, silnym bólem w nadbrzuszu, tkliwością brzucha i obroną mięśniową. Istotne jest, że częstość występowania zdarzeń niepożądanych ze strony przewodu pokarmowego zmniejsza się wraz z czasem trwania leczenia.⁶

Nadwrażliwość i reakcje anafilaktyczne

Po wprowadzeniu produktu do obrotu zgłaszano reakcje alergiczne i nadwrażliwość. Reakcje te dotyczyły głównie skóry, rzadziej ust i dróg oddechowych. Zarejestrowano pojedyncze przypadki wstrząsu anafilaktycznego.⁷

Reakcje w miejscu wstrzyknięcia

U pacjentów otrzymujących Sandostatin LAR często obserwowano reakcje w miejscu wstrzyknięcia, takie jak ból, zaczerwienienie, krwotok, świąd, obrzęk lub stwardnienie. W większości przypadków zdarzenia te nie wymagały interwencji klinicznej.⁸

Zaburzenia metabolizmu i odżywiania

Choć może zwiększyć się wydzielanie tłuszczu w kale, brak jest danych wskazujących, że długotrwałe leczenie oktreotydem może prowadzić do niedoborów odżywiania z powodu złego wchłaniania pokarmu.⁹

Zaburzenia trzustki

Bardzo rzadko obserwowano ostre zapalenie trzustki, które występowało w pierwszych godzinach lub dniach po podaniu podskórnym Sandostatinu i ustępowało po zaprzestaniu podawania leku. Ponadto, u pacjentów leczonych długotrwale podskórną formą Sandostatinu obserwowano zapalenie trzustki wywołane kamicą żółciową.¹⁰

Zaburzenia serca

Bradykardia jest częstym działaniem niepożądanym występującym podczas leczenia analogami somatostatyny. Zarówno u pacjentów z akromegalią, jak i z zespołem rakowiaka obserwowano zmiany w EKG, takie jak wydłużenie odstępu QT, zmiany osi serca, wczesną repolaryzację, niski woltaż, przejście amplitudy załamka R i S, wczesną progresję załamków R oraz niespecyficzne zmiany odcinka ST-T. Związek tych zmian ze stosowaniem oktreotydu nie został jednak jednoznacznie ustalony, gdyż u wielu z tych pacjentów występują współistniejące choroby serca.¹¹

Małopłytkowość

Po wprowadzeniu produktu do obrotu obserwowano małopłytkowość, zwłaszcza u pacjentów z marskością wątroby otrzymujących Sandostatin dożylnie oraz u pacjentów otrzymujących Sandostatin LAR. Jest to stan odwracalny i ustępuje po zaprzestaniu leczenia.¹²

Przedawkowanie

Zgłaszano ograniczoną liczbę przypadków niezamierzonego przedawkowania Sandostatinu LAR. Dawki wahały się od 100 mg do 163 mg na miesiąc. Jedynym zgłaszanym zdarzeniem niepożądanym były uderzenia gorąca.

Odnotowano również przypadki pacjentów onkologicznych otrzymujących dawki do 60 mg/miesiąc oraz do 90 mg/2 tygodnie. Dawki te były na ogół dobrze tolerowane, choć zgłaszano następujące zdarzenia niepożądane: częste oddawanie moczu, uczucie zmęczenia, depresja, niepokój i brak koncentracji.

W przypadku przedawkowania stosuje się leczenie objawowe.¹³

Tabela działań niepożądanych Sandostatin LAR

Częstość występowania: bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100), rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000), bardzo rzadko (<1/10 000), częstość nieznana (nie może być określona na podstawie dostępnych danych).¹⁴

Zgłaszanie działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych, co umożliwia nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych: Al. Jerozolimskie 181C, 02-222 Warszawa, tel.: + 48 22 49-21-301, fax: +48 22 49-21-309, strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl. Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu.¹⁵