Przedawkowanie
Propranolol Accord 40 mg

Przedawkowanie propranololu stanowi poważne zagrożenie życia, z dawką śmiertelną u dorosłych około 2 g, a u dzieci powyżej 40 mg. Objawy kliniczne obejmują głównie powikłania sercowo-naczyniowe (bradykardia, niedociśnienie tętnicze, obrzęk płuc, blok przedsionkowo-komorowy, wstrząs kardiogenny) oraz neurologiczne (senność, splątanie, drgawki, omamy, śpiączka). Dodatkowo mogą wystąpić skurcz oskrzeli, sinica, depresja oddechowa, wymioty, hipoglikemia i hipokalcemia. Szczególnie narażone są osoby starsze, z chorobą niedokrwienną serca oraz stosujące inne leki kardioaktywne (antagoniści wapnia, digoksyna, trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne, neuroleptyki), a także pacjenci z chorobami dróg oddechowych.

Przedawkowanie propranololu

Przedawkowanie propranololu stanowi poważne zagrożenie dla zdrowia i życia pacjenta. Istnieje duża zmienność w indywidualnej reakcji organizmu na przedawkowanie tego leku. U osób dorosłych zgon może nastąpić po spożyciu około 2 g propranololu, natomiast u dzieci przyjęcie dawki przekraczającej 40 mg może prowadzić do poważnych zaburzeń zdrowotnych.1

Objawy przedawkowania

Przedawkowanie propranololu charakteryzuje się szeregiem objawów klinicznych, które mogą dotyczyć różnych układów organizmu. Szczególnie niebezpieczne są powikłania sercowo-naczyniowe oraz neurologiczne.2

Układ/narząd Objawy przedawkowania Opis Czynniki ryzyka
Układ krążenia Bradykardia Znaczne zwolnienie rytmu serca Zwiększone ryzyko u osób w podeszłym wieku, pacjentów z chorobą niedokrwienną serca oraz przy jednoczesnym stosowaniu innych leków kardioaktywnych (antagoniści wapnia, digoksyna, trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne, neuroleptyki)
Niedociśnienie tętnicze Spadek ciśnienia tętniczego krwi, mogący prowadzić do omdleń
Obrzęk płuc Gromadzenie się płynu w pęcherzykach płucnych
Zaburzenia przewodzenia Blok przedsionkowo-komorowy pierwszego lub drugiego stopnia
Wstrząs kardiogenny Stan zagrożenia życia spowodowany niewydolnością serca
Ośrodkowy układ nerwowy Senność Od ospałości do głębokiego snu Objawy neurologiczne, takie jak śpiączka lub brak reakcji źrenic, są niepewnymi wskaźnikami prognostycznymi podczas resuscytacji
Splątanie Dezorientacja, zaburzenia świadomości
Drgawki Napady drgawkowe, zaburzenia czynności bioelektrycznej mózgu
Omamy Zaburzenia percepcji rzeczywistości
Śpiączka W ciężkich przypadkach przedawkowania
Układ oddechowy Skurcz oskrzeli Zwężenie dróg oddechowych Szczególne ryzyko u pacjentów ze współistniejącą chorobą dróg oddechowych
Sinica Niebieskawe zabarwienie skóry i błon śluzowych
Depresja oddechowa Zmniejszenie częstości i głębokości oddechów Występuje sporadycznie, zależna od OUN
Przy przedawkowaniu selektywność wobec receptorów beta-1 jest znacznie mniejsza, co prowadzi do nasilenia objawów ogólnoustrojowych blokady receptorów beta-adrenergicznych
Inne objawy Wymioty Mogą utrudniać leczenie i zwiększać ryzyko aspiracji
Hipoglikemia Obniżony poziom glukozy we krwi Występuje rzadko
Hipokalcemia Obniżony poziom wapnia we krwi Występuje rzadko

Postępowanie w przypadku przedawkowania

W przypadku przedawkowania propranololu konieczne jest natychmiastowe wdrożenie odpowiednich procedur medycznych. Leczenie powinno być prowadzone w warunkach oddziału intensywnej opieki medycznej z ciągłym monitorowaniem parametrów życiowych pacjenta.3

Podstawowe działania w przypadku przedawkowania propranololu obejmują:4

  • Przerwanie leczenia propranololem – natychmiastowe odstawienie leku w przypadku stwierdzenia przedawkowania lub wystąpienia objawów znacznej bradykardii czy niedociśnienia tętniczego
  • Udrożnienie dróg oddechowych i zapewnienie adekwatnej wentylacji
  • Monitorowanie parametrów życiowych i ich odpowiednia korekcja
  • Eliminacja toksyny z organizmu – zastosowanie węgla aktywnego lub płukania żołądka

Metody eliminacji toksyny

W celu zmniejszenia wchłaniania propranololu z przewodu pokarmowego można zastosować następujące metody:5

  • Podanie węgla aktywnego:
    • Dorośli: 50 g
    • Dzieci: 1 g/kg masy ciała
    • Skuteczne, jeśli podane w ciągu 1 godziny od przedawkowania
  • Płukanie żołądka:
    • Alternatywna metoda dla osób dorosłych
    • Skuteczne w ciągu 1 godziny od przedawkowania potencjalnie zagrażającego życiu
    • Przed zabiegiem należy podać atropinę (w razie potrzeby) ze względu na ryzyko stymulacji nerwu błędnego

Leczenie objawowe

W zależności od dominujących objawów przedawkowania propranololu, stosuje się odpowiednie leczenie objawowe:6

Leczenie bradykardii:

  • Atropina w dużych dawkach:
    • Dorośli: 3 mg dożylnie
    • Dzieci: 0,04 mg/kg masy ciała
  • Rozrusznik serca – w przypadkach opornych na farmakoterapię

Leczenie niedociśnienia tętniczego, niewydolności serca lub wstrząsu kardiogennego:7

  • Glukagon:
    • Dorośli: 5-10 mg w szybkim wstrzyknięciu dożylnym (bolus) przez 10 minut, następnie infuzja 1-5 mg/h
    • Dzieci: 50-150 mikrogramów/kg masy ciała w bolusie, następnie infuzja 50 mikrogramów/kg/h
    • Dawkę należy dostosować do uzyskanej reakcji na leczenie
  • Leki beta-adrenomimetyczne – w przypadku braku dostępności glukagonu lub przy braku odpowiedzi na glukagon:8
    • Izoprenalina (chlorowodorek) – powolne podanie dożylne
    • Dopamina – powolne podanie dożylne
    • Noradrenalina – powolne podanie dożylne
  • Dobutamina – w przypadku ciężkiej bradykardii wymagającej dodatkowego działania inotropowego:9
    • Dawka początkowa: 2,5-40 mikrogramów/kg masy ciała/min (dorośli i dzieci)
    • W przypadku ciężkiego przedawkowania może być konieczne zwiększenie dawki dobutaminy w celu przełamania blokady receptorów beta-adrenergicznych w sercu

Leczenie skurczu oskrzeli:10

  • Salbutamol: 2,5-5 mg w nebulizacji
  • Aminofilina – w ciężkich przypadkach:
    • Dawka początkowa: 5 mg/kg dożylnie w ciągu 30 minut
    • Dawka podtrzymująca: 0,5-1 mg/kg/godzinę w infuzji
    • Uwaga: Nie należy podawać dawki nasycającej 5 mg/kg, jeśli pacjent przyjmuje doustnie teofilinę lub aminofilinę

Leczenie drgawek:11

  • Diazepam: 0,1-0,3 mg/kg masy ciała dożylnie, w powolnym wstrzyknięciu

Szczególne sytuacje kliniczne

W przypadku zatrzymania akcji serca w wyniku przedawkowania propranololu, konieczne może być prowadzenie przedłużonej resuscytacji krążeniowo-oddechowej, nawet przez kilka godzin, ze względu na długotrwały efekt blokady receptorów beta-adrenergicznych.12

Grupy szczególnego ryzyka ciężkich powikłań sercowo-naczyniowych przy przedawkowaniu propranololu:13

  • Osoby w podeszłym wieku
  • Pacjenci z współistniejącą chorobą niedokrwienną serca
  • Pacjenci stosujący jednocześnie inne leki kardioaktywne:
    • Antagoniści wapnia
    • Digoksyna
    • Trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne
    • Neuroleptyki
  • Pacjenci ze współistniejącą chorobą dróg oddechowych – szczególne ryzyko skurczu oskrzeli i sinicy14
  1. 09.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl