Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Propranolol Accord, jako niekardiowybiorczy beta-adrenolityk, może wchodzić w liczne interakcje z innymi lekami, które należy uwzględnić podczas planowania terapii. Interakcje te mogą wpływać na skuteczność leczenia oraz bezpieczeństwo pacjenta, dlatego wymagają szczególnej uwagi ze strony personelu medycznego.¹

Niezalecane leczenie skojarzone

Antagoniści wapnia o działaniu inotropowym ujemnym (werapamil, diltiazem) w połączeniu z propranololem mogą prowadzić do nasilenia ujemnego wpływu na czas przewodzenia przedsionkowo-komorowego i czynność węzła zatokowego. Jest to szczególnie niebezpieczne u pacjentów z już istniejącymi zaburzeniami czynności komór i/lub przewodzenia zatokowo-przedsionkowego oraz przedsionkowo-komorowego. Taka kombinacja może skutkować ciężkim niedociśnieniem tętniczym i bradykardią, dlatego należy unikać tego skojarzenia, zwłaszcza u pacjentów z niewyrównaną niewydolnością serca.²

Leki sympatykomimetyczne, np. adrenalina, mogą osłabiać działanie beta-adrenolityków. Szczególną ostrożność należy zachować przy pozajelitowym podawaniu preparatów zawierających adrenalinę pacjentom stosującym beta-adrenolityki, ponieważ w rzadkich przypadkach może wystąpić skurcz naczyń, nadciśnienie tętnicze i bradykardia.³

Beta-agoniści o działaniu rozszerzającym oskrzela wchodzą w interakcję z propranololem, który jako niekardiowybiorczy beta-adrenolityk przeciwdziała ich działaniu. Stosowanie propranololu jest przeciwwskazane u pacjentów z astmą.⁴

Fingolimod w połączeniu z propranololem może powodować nasilenie bradykardii, co w niektórych przypadkach kończyło się zgonem. U pacjentów otrzymujących beta-adrenolityki nie należy rozpoczynać leczenia fingolimodem. Jeśli takie leczenie skojarzone jest konieczne, należy monitorować stan pacjenta podczas rozpoczynania terapii, przynajmniej przez całą noc.⁵

Barbiturany powodują zmniejszenie stężenia beta-adrenolityków w osoczu i osłabienie ich działania. Jako silne induktory enzymów wątrobowych, barbiturany mogą nasilać metabolizm propranololu.⁶

Propafenon może powodować zwiększenie stężenia propranololu w osoczu nawet do 100%. Wynika to prawdopodobnie z faktu, że propranolol jest częściowo metabolizowany przez ten sam enzym co propafenon (CYP2D6). Takie leczenie skojarzone również nie jest zalecane ze względu na działanie inotropowe ujemne propafenonu.⁷

Warfaryna w połączeniu z propranololem może mieć zmniejszony klirens i zwiększone stężenie w osoczu, co wpływa na jej działanie antykoagulacyjne.⁸

Inhibitory MAO (poza inhibitorami MAO-B) stosowane jednocześnie z lekami przeciwnadciśnieniowymi mogą osłabiać działanie przeciwnadciśnieniowe i prowadzić do reakcji nadciśnieniowych.⁹

Glikozydy naparstnicy w skojarzeniu z beta-adrenolitykami mogą wydłużać czas przewodzenia przedsionkowo-komorowego.¹⁰

Leczenie skojarzone wymagające zachowania ostrożności

Poniższe kombinacje lekowe wymagają szczególnej uwagi i mogą wymagać modyfikacji dawki:

Amiodaron – kilka raportów przypadków sugeruje, że u pacjentów otrzymujących jednocześnie amiodaron i propranolol może wystąpić ciężka bradykardia zatokowa. Należy pamiętać, że amiodaron ma bardzo długi okres półtrwania (około 50 dni), co oznacza, że interakcje mogą wystąpić długo po zaprzestaniu terapii.¹¹

Leki przeciwarytmiczne klasy I (dyzopiramid, chinidyna) w połączeniu z beta-adrenolitykami wykazują addytywne działanie inotropowe ujemne, co może powodować niedociśnienie tętnicze i ciężkie hemodynamiczne działania niepożądane, szczególnie u pacjentów z zaburzeniami czynności lewej komory.¹²

Niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ) mogą osłabiać przeciwnadciśnieniowe działanie beta-adrenolityków. Badania przeprowadzono głównie dla indometacyny. W badaniu diklofenaku nie wykryto takich interakcji. Dla inhibitorów COX-2 brak dostępnych danych.¹³

Cymetydyna zwiększa stężenie propranololu w osoczu, prawdopodobnie poprzez hamowanie metabolizmu pierwszego przejścia. W przypadku podania doustnego może wystąpić ryzyko bradykardii.¹⁴

Środki znieczulające w połączeniu z beta-adrenolitykami mogą osłabiać odruchową tachykardię i zwiększać ryzyko wystąpienia niedociśnienia tętniczego. Należy unikać nagłego przerywania terapii beta-adrenolitykami przed zabiegiem. Anestezjolog powinien być poinformowany o stosowaniu beta-adrenolityków. Zaleca się unikanie leków znieczulających powodujących depresję mięśnia sercowego.¹⁵

Epinefryna (adrenalina) – wielokrotnie raportowano przypadki ciężkiego niedociśnienia i bradykardii u pacjentów leczonych propranololem i epinefryną. Obserwacje te zostały potwierdzone w badaniach z udziałem zdrowych ochotników. Sugeruje się, że reakcje te może wyzwalać donaczyniowe podanie epinefryny.¹⁶

Fluwoksamina hamuje metabolizm oksydacyjny i powoduje zwiększenie stężenia propranololu w osoczu, co może wywołać ciężką bradykardię.¹⁷

Leki przeciwnadciśnieniowe o działaniu ośrodkowym (klonidyna, moksonidyna, metylodopa) stosowane jednocześnie z propranololem mogą nasilać niewydolność serca poprzez zmniejszenie ośrodkowego napięcia współczulnego. Nagłe przerwanie leczenia, szczególnie przed odstawieniem beta-adrenolityka, może zwiększać ryzyko nadciśnienia z „odbicia”. W przypadku stosowania propranololu z klonidyną, beta-adrenolityk należy odstawić kilka dni przed odstawieniem klonidyny. Przy zastępowaniu klonidyny beta-adrenolitykiem, należy wprowadzić go do leczenia kilka dni po odstawieniu klonidyny.¹⁸

Ryfampicyna, jako silny induktor enzymów wątrobowych, może nasilać metabolizm propranololu, zmniejszając jego stężenie i działanie.¹⁹

Alfa-adrenolityki w połączeniu z propranololem zwiększają ryzyko niedociśnienia, zwłaszcza niedociśnienia ortostatycznego oraz tachykardii i kołatania serca.²⁰

Antagoniści wapnia z grupy dihydropirydyny (np. nifedypina) stosowane jednocześnie z propranololem mogą zwiększać ryzyko niedociśnienia i niewydolności serca, w tym utajonej niewydolności serca.²¹

Chloropromazyna stosowana jednocześnie z propranololem może prowadzić do znacznego zwiększenia stężenia obu leków w osoczu, co wpływa na częstość rytmu serca i ciśnienie tętnicze, a także nasila przeciwpsychotyczne działanie chloropromazyny i przeciwnadciśnieniowe działanie propranololu.²²

Lidokaina – podawanie propranololu podczas infuzji lidokainy może zwiększyć stężenie lidokainy w osoczu o około 30%. Pacjenci otrzymujący propranolol mają zazwyczaj zwiększone stężenie lidokainy w porównaniu z grupą kontrolną. Należy unikać jednoczesnego stosowania tych leków.²³

Leki przeciwmigrenowe – ryzatryptan stosowany jednocześnie z propranololem ma zahamowany metabolizm pierwszego przejścia, przez co jego AUC wzrasta o 70-80%. W przypadku jednoczesnego stosowania zalecana jest zmniejszona dawka ryzatryptanu (5 mg). Podanie ergotaminy i propranololu powodowało wystąpienie skurczu naczyń krwionośnych u niektórych pacjentów.²⁴

Teofilina – propranolol zmniejsza klirens metaboliczny teofiliny o około 30% przy dawce 120 mg/dobę i o 50% przy dawce 720 mg/dobę.²⁵

Insulina i doustne leki przeciwcukrzycowe – jednoczesne stosowanie może maskować niektóre objawy hipoglikemii (kołatania serca, tachykardię). Propranolol może także wydłużać hipoglikemiczną reakcję na insulinę.²⁶

Tytoń – palenie tytoniu może zmniejszać korzystny wpływ beta-adrenolityków na częstość akcji serca i ciśnienie tętnicze.²⁷

Wpływ na badania laboratoryjne

Propranolol może zaburzać oznaczanie bilirubiny w surowicy metodą diazowania oraz katecholoamin metodą fluorescencyjną, co należy uwzględnić przy interpretacji wyników badań laboratoryjnych.²⁸

Interakcje propranololu z alkoholem

Jednoczesne spożywanie alkoholu z propranololem może prowadzić do zwiększenia stężenia propranololu w osoczu, co może nasilać jego działanie farmakologiczne.²⁹ Ta interakcja ma szczególne znaczenie kliniczne z kilku powodów:

• Zwiększone stężenie propranololu może prowadzić do nasilonej bradykardii i niedociśnienia
• Alkohol sam w sobie wywiera działanie naczyniorozszerzające, które może nasilać efekt hipotensyjny propranololu
• Łączne działanie depresyjne na ośrodkowy układ nerwowy może prowadzić do nasilonych zawrotów głowy, senności i zaburzeń psychomotorycznych
• Pacjenci przyjmujący propranolol mogą doświadczać silniejszego działania alkoholu niż zazwyczaj

Należy zalecić pacjentom ograniczenie lub całkowite unikanie spożywania alkoholu podczas terapii propranololem, szczególnie w początkowej fazie leczenia lub po zwiększeniu dawki leku.

Tabela interakcji propranololu