Właściwości farmakodynamiczne leku Pramatis

Escytalopram, substancja czynna leku Pramatis, należy do grupy farmakoterapeutycznej leków przeciwdepresyjnych, będąc selektywnym inhibitorem wychwytu zwrotnego serotoniny (kod ATC: N06AB10). Poniżej przedstawiono szczegółowy opis właściwości farmakodynamicznych tego leku, uwzględniający mechanizm działania, efekty farmakodynamiczne oraz skuteczność kliniczną w różnych wskazaniach.¹

Mechanizm działania

Escytalopram działa jako wybiórczy inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny, charakteryzujący się dużym powinowactwem do głównego miejsca wiążącego transportera serotoniny. Co istotne, substancja ta wiąże się również z miejscem allosterycznym tego transportera, jednak z tysiąckrotnie mniejszym powinowactwem.²

Selektywność działania escytalopramu potwierdza fakt, że związek ten wykazuje niewielkie powinowactwo lub nie wykazuje go wcale do szeregu innych receptorów, w tym:³

• Receptorów serotoninergicznych 5-HT1A i 5-HT2
• Receptorów dopaminergicznych D1 i D2
• Receptorów adrenergicznych α1, α2 i β
• Receptorów histaminowych H1
• Receptorów cholinergicznych typu muskarynowego
• Receptorów benzodiazepinowych
• Receptorów opioidowych

Hamowanie wychwytu zwrotnego serotoniny jest uważane za jedyny prawdopodobny mechanizm wyjaśniający zarówno farmakologiczne, jak i kliniczne działanie escytalopramu.⁴

Efekty farmakodynamiczne

W kontrolowanym z użyciem placebo badaniu EKG z podwójnie ślepą próbą przeprowadzonym u zdrowych osób zaobserwowano wpływ escytalopramu na odstęp QTc. Zmiana QTc (po zastosowaniu korekcji metodą Fridericia) w stosunku do wartości wyjściowej wyniosła:⁵

• 4,3 ms (90% CI 2,2-6,4) po zastosowaniu dawki terapeutycznej 10 mg/dobę
• 10,7 ms (90% CI 8,6-12,8) po zastosowaniu dawki supraterapeutycznej 30 mg/dobę

Skuteczność kliniczna

Epizody dużej depresji

Escytalopram wykazał skuteczność w leczeniu epizodów dużej depresji w trzech z czterech krótkoterminowych (8-tygodniowych), kontrolowanych placebo badań z podwójnie ślepą próbą.⁶

W długoterminowym badaniu dotyczącym zapobiegania nawrotom depresji uczestniczyło 274 pacjentów, którzy pozytywnie zareagowali na leczenie escytalopramem w dawce 10 lub 20 mg na dobę w początkowej, 8-tygodniowej otwartej fazie badania. Pacjentów tych przydzielono losowo do grupy kontynuującej leczenie escytalopramem w tej samej dawce lub do grupy otrzymującej placebo przez okres do 36 tygodni. Wyniki badania wykazały, że czas do wystąpienia nawrotu był znacząco dłuższy u pacjentów kontynuujących terapię escytalopramem w porównaniu z grupą otrzymującą placebo.⁷

Fobia społeczna

Skuteczność escytalopramu w leczeniu fobii społecznej została potwierdzona zarówno w trzech krótkoterminowych (12-tygodniowych) badaniach klinicznych, jak i w trwającym 6 miesięcy badaniu dotyczącym zapobiegania nawrotom u pacjentów, którzy wcześniej pozytywnie zareagowali na leczenie.⁸

Dodatkowo przeprowadzono 24-tygodniowe badanie dotyczące ustalenia optymalnego sposobu dawkowania, które potwierdziło skuteczność escytalopramu w dawkach 5 mg, 10 mg i 20 mg.⁹

Zaburzenie lękowe uogólnione

Escytalopram w dawkach 10 mg i 20 mg na dobę okazał się skuteczny we wszystkich czterech przeprowadzonych badaniach kontrolowanych placebo dotyczących leczenia zaburzenia lękowego uogólnionego.¹⁰

Analiza łącznych danych z trzech badań o podobnym schemacie, obejmujących 421 pacjentów leczonych escytalopramem i 419 pacjentów otrzymujących placebo, wykazała, że:¹¹

• U 47,5% pacjentów leczonych escytalopramem uzyskano odpowiedź na leczenie, w porównaniu z 28,9% w grupie placebo
• Remisję uzyskano u 37,1% pacjentów leczonych escytalopramem, w porównaniu z 20,8% w grupie placebo
• Stały wynik leczenia obserwowano już od pierwszego tygodnia terapii

Długoterminowa skuteczność escytalopramu w dawce 20 mg na dobę została potwierdzona w randomizowanym badaniu trwającym od 24 do 76 tygodni, z udziałem 373 pacjentów, którzy odpowiedzieli na leczenie podczas 12-tygodniowej początkowej, otwartej fazy badania.¹²

Zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne

Skuteczność escytalopramu w leczeniu zaburzenia obsesyjno-kompulsyjnego (OCD) została potwierdzona w randomizowanym badaniu klinicznym z podwójnie ślepą próbą. Po 12 tygodniach wyodrębniono pacjentów otrzymujących escytalopram w dawce 20 mg na dobę od grupy otrzymującej placebo, na podstawie całkowitej punktacji w skali pomiaru nasilenia obsesji i kompulsji Yale-Brown (Y-BOCS). Następnie, po 24 tygodniach leczenia, wykazano przewagę escytalopramu w dawkach dobowych 10 mg i 20 mg w porównaniu z placebo.¹³

W badaniu oceniającym skuteczność escytalopramu w zapobieganiu nawrotom OCD, pacjenci, którzy pozytywnie zareagowali na leczenie escytalopramem w trwającej 16 tygodni otwartej fazie badania, zostali następnie zakwalifikowani do 24-tygodniowej, randomizowanej fazy z podwójnie ślepą próbą, z grupą kontrolną otrzymującą placebo. Wyniki potwierdziły skuteczność escytalopramu w dawkach dobowych 10 mg i 20 mg w zapobieganiu nawrotom zaburzenia obsesyjno-kompulsyjnego.¹⁴