Wpływ escytalopramu na płodność, ciążę i laktację

Problematyka stosowania leków u kobiet w ciąży lub karmiących piersią wymaga szczególnej uwagi ze strony lekarza, który musi przekazać pacjentce wyczerpujące informacje dotyczące bezpieczeństwa terapii. W przypadku escytalopramu (Pramatis) należy omówić z pacjentką wszystkie aspekty potencjalnego wpływu leku na płodność, przebieg ciąży oraz karmienie piersią, uwzględniając dostępne dane kliniczne i wyniki badań na zwierzętach.¹

Stosowanie escytalopramu w okresie ciąży

Lekarz powinien poinformować pacjentkę, że dane kliniczne dotyczące stosowania escytalopramu u kobiet w ciąży są ograniczone. Badania prowadzone na modelach zwierzęcych wykazały toksyczny wpływ na reprodukcję, co rodzi obawy dotyczące potencjalnego wpływu leku na rozwijający się płód.²

Produkt leczniczy Pramatis może być stosowany w okresie ciąży wyłącznie w przypadku bezwzględnej konieczności i po dokładnym rozważeniu stosunku potencjalnych korzyści do ryzyka związanego z terapią. Decyzja taka powinna być podjęta wspólnie przez lekarza i pacjentkę, z uwzględnieniem indywidualnej sytuacji klinicznej oraz nasilenia objawów choroby podstawowej.³

Ryzyko powikłań u noworodków po ekspozycji na escytalopram w okresie ciąży

Lekarz powinien poinformować pacjentkę o konieczności monitorowania stanu noworodka, jeśli matka przyjmowała escytalopram w późnym okresie ciąży, szczególnie w trzecim trymestrze. Należy podkreślić, że nie należy gwałtownie odstawiać leku w okresie ciąży.⁴

U noworodków, których matki przyjmowały leki z grupy SSRI (selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny) i SNRI (inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny) w późnym okresie ciąży, mogą wystąpić różnorodne objawy niepożądane, które można podzielić na kilka kategorii:⁵

• Zaburzenia oddechowe: niewydolność oddechowa, sinica, bezdech⁶
• Zaburzenia neurologiczne: napady drgawkowe, wzmożone lub osłabione napięcie mięśniowe, wzmożenie odruchów, drżenie mięśniowe⁷
• Zaburzenia metaboliczne: niestabilna temperatura ciała, hipoglikemia⁸
• Zaburzenia żołądkowo-jelitowe: trudności w karmieniu, wymioty⁹
• Zaburzenia behawioralne: niepokój ruchowy, drażliwość, ospałość, nieustanny płacz, senność i zaburzenia snu¹⁰

Pacjentka powinna być świadoma, że powyższe objawy mogą być spowodowane działaniem serotoninergicznym leku lub mogą stanowić zespół odstawienny. W większości przypadków powikłania te pojawiają się bezpośrednio po porodzie lub w ciągu 24 godzin od porodu.<sup data-drug="Pramatis" data-section="Wpływ na płodność, ciążę i laktację" title="Objawy te mogą być spowodowane działaniem serotoninergicznym leku lub objawami z odstawienia. W większości przypadków powikłania pojawiają się bezpośrednio po porodzie lub niedługo po nim (11

Ryzyko przetrwałego nadciśnienia płucnego u noworodków (PPHN)

Szczególnie istotną informacją, którą lekarz powinien przekazać pacjentce, jest zwiększone ryzyko wystąpienia przetrwałego nadciśnienia płucnego u noworodków (ang. persistent pulmonary hypertension in the newborn – PPHN) w przypadku stosowania leków z grupy SSRI w ciąży, zwłaszcza w jej późnym okresie.¹²

Dane epidemiologiczne pokazują, że obserwowane ryzyko PPHN wynosiło około 5 przypadków na 1000 ciąż u kobiet stosujących SSRI, podczas gdy w populacji ogólnej schorzenie to występuje z częstością 1-2 przypadków na 1000 ciąż. Oznacza to około 2,5-5-krotny wzrost ryzyka względnego.¹³

Ryzyko krwotoku poporodowego

Lekarz powinien poinformować pacjentkę, że dane obserwacyjne wskazują na występowanie zwiększonego (mniej niż dwukrotnie) ryzyka krwotoku poporodowego po narażeniu na działanie leków z grupy SSRI lub SNRI w ciągu miesiąca przed porodem. Jest to istotna informacja, szczególnie dla kobiet z dodatkowymi czynnikami ryzyka krwawień.¹⁴

Stosowanie escytalopramu podczas karmienia piersią

Lekarz powinien poinformować pacjentkę, że escytalopram najprawdopodobniej przenika do mleka kobiecego. Z tego względu nie zaleca się karmienia piersią w trakcie leczenia tym lekiem. Jeśli kontynuacja leczenia escytalopramem jest konieczna, należy rozważyć zaprzestanie karmienia piersią.¹⁵

Wpływ escytalopramu na płodność

Pacjentom (zarówno kobietom, jak i mężczyznom) planującym potomstwo lekarz powinien przekazać informacje dotyczące potencjalnego wpływu leku na płodność. Badania na zwierzętach wykazały, że cytalopram (związek macierzysty escytalopramu) może wpływać na jakość nasienia.¹⁶

Z opisów przypadków zastosowania niektórych leków z grupy SSRI u ludzi wynika, że działanie to jest odwracalne po zaprzestaniu terapii. Jest to istotna informacja dla mężczyzn stosujących escytalopram i planujących ojcostwo.¹⁷

Należy jednak podkreślić, że dotychczas nie zaobserwowano jednoznacznego wpływu escytalopramu na płodność u ludzi.¹⁸

Zalecenia praktyczne dla lekarzy

Lekarz przekazując informacje pacjentce na temat stosowania escytalopramu w okresie ciąży lub karmienia piersią powinien:

1. Dokładnie ocenić stosunek korzyści do ryzyka kontynuacji leczenia lub jego rozpoczęcia w okresie ciąży
2. Poinformować pacjentkę o zwiększonym ryzyku powikłań u noworodka i możliwych objawach
3. Zalecić szczególną obserwację noworodka, jeśli matka przyjmowała lek w trzecim trymestrze ciąży
4. Rozważyć z pacjentką alternatywne metody leczenia zaburzeń psychicznych w okresie ciąży i laktacji, jeśli jest to możliwe
5. Unikać gwałtownego odstawiania leku w okresie ciąży, w razie konieczności odstawienia należy przeprowadzić stopniową redukcję dawki
6. Przekazać informacje o zwiększonym ryzyku krwotoku poporodowego po narażeniu na działanie SSRI w ostatnim miesiącu ciąży
7. Odradzić karmienie piersią podczas terapii escytalopramem