Właściwości farmakodynamiczne leku Poltram

Tramadol chlorowodorek, będący substancją czynną produktu leczniczego Poltram (100 mg/ml, krople doustne, roztwór), należy do grupy farmakoterapeutycznej leków przeciwbólowych, podgrupy opioidów i jest klasyfikowany kodem ATC: N02AX02. ¹

Mechanizm działania

Tramadol wykazuje złożony mechanizm działania przeciwbólowego, działając jako analgetyk ośrodkowy. Jest to nieselektywny, czysty agonista receptorów opioidowych μ, δ i κ, przy czym charakteryzuje się wyższym powinowactwem do receptorów μ. Poza bezpośrednim oddziaływaniem na receptory opioidowe, tramadol wykorzystuje również inne mechanizmy, które mogą nasilać jego efekt przeciwbólowy. Należą do nich zahamowanie neuronalnego wychwytu zwrotnego noradrenaliny oraz wspomaganie uwalniania serotoniny. ²

Różnice w porównaniu do morfiny

Istotną cechą farmakodynamiczną tramadolu, odróżniającą go od morfiny, jest brak wywoływania depresyjnego wpływu na układ oddechowy. Ponadto tramadol nie zaburza motoryki przewodu pokarmowego, co jest częstym działaniem niepożądanym silnych opioidów. Wpływ tramadolu na układ krążenia jest zazwyczaj niewielki, co zwiększa jego profil bezpieczeństwa w porównaniu do klasycznych opioidów. ³

Czas działania i potencjał analgetyczny

Czas działania tramadolu wynosi 4-8 godzin, co pozwala na uzyskanie relatywnie długotrwałego efektu przeciwbólowego. Przy podaniu dożylnym potencjał analgetyczny tramadolu został określony na 1/10 do 1/6 potencjału morfiny, co klasyfikuje go jako opioid o umiarkowanej sile działania. ⁴

Tramadol w populacji pediatrycznej

Właściwości farmakodynamiczne tramadolu zostały dokładnie zbadane również w populacji pediatrycznej. Przeprowadzono szeroko zakrojone badania kliniczne obejmujące ponad 2000 pacjentów pediatrycznych w różnych grupach wiekowych – od noworodków do młodzieży w wieku 17 lat. Badania te oceniały efektywność tramadolu podawanego zarówno drogą doustną, jak i pozajelitową. ⁵

Wskazania w badaniach pediatrycznych

Wskazania do zastosowania leczenia przeciwbólowego tramadolem w populacji pediatrycznej obejmowały różnorodne stany kliniczne:

• Ból pooperacyjny – głównie po zabiegach w obrębie jamy brzusznej
• Ból po zabiegach stomatologicznych – szczególnie po chirurgicznym usunięciu zębów
• Ból wywołany urazami – w tym ból związany ze złamaniami i oparzeniami
• Inne bolesne stany wymagające leczenia przeciwbólowego przez okres minimum 7 dni

Powyższe wskazania stanowiły podstawę do oceny skuteczności i bezpieczeństwa tramadolu w różnych scenariuszach klinicznych występujących w populacji pediatrycznej. ⁶

Dawkowanie i skuteczność u dzieci

W badaniach klinicznych oceniano tramadol podawany w różnych schematach dawkowania:

• Dawki jednorazowe do 2 mg/kg masy ciała
• Dawki wielokrotne do 8 mg/kg masy ciała na dobę (maksymalnie 400 mg na dobę)

Wyniki badań wykazały, że tramadol charakteryzuje się większą skutecznością przeciwbólową niż placebo. Ponadto, w porównaniu z innymi analgetykami, tramadol wykazywał skuteczność większą lub równą w stosunku do paracetamolu, nalbufenu, petydyny lub mniejszych dawek morfiny. ⁷

Profil bezpieczeństwa u dzieci

Istotną obserwacją z badań klinicznych jest fakt, że profil bezpieczeństwa tramadolu u dzieci w wieku powyżej 1 roku życia wykazuje znaczne podobieństwo do profilu bezpieczeństwa obserwowanego u pacjentów dorosłych. Jest to ważna informacja dla klinicystów rozważających zastosowanie tramadolu w populacji pediatrycznej. ⁸

Należy jednak pamiętać, że stosowanie tramadolu u dzieci powinno być każdorazowo poprzedzone dokładną oceną stosunku korzyści do ryzyka oraz prowadzone zgodnie z aktualnymi zaleceniami dotyczącymi dawkowania w poszczególnych grupach wiekowych.