Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Tramadol, będący głównym składnikiem aktywnym preparatu Poltram (100 mg/ml), wchodzi w liczne istotne klinicznie interakcje z różnymi grupami leków, które wymagają szczególnej uwagi podczas planowania terapii. Poniżej przedstawiono szczegółową analizę potencjalnych interakcji tego opioidowego leku przeciwbólowego.¹

Interakcje z inhibitorami MAO

Inhibitory monoaminooksydazy (MAO) nie powinny być stosowane jednocześnie z tramadolem ze względu na istotne zwiększenie jego toksyczności. Dane kliniczne wskazują, że u pacjentów leczonych inhibitorami MAO w okresie 14 dni przed zastosowaniem opioidu (np. petydyny) obserwowano zagrażające życiu zaburzenia czynności ośrodkowego układu nerwowego, ośrodka oddechowego i krążenia. Analogiczne reakcje mogą wystąpić również po zastosowaniu tramadolu, dlatego takie połączenie jest przeciwwskazane.²

Interakcje z lekami działającymi na OUN

Podczas jednoczesnego stosowania tramadolu i innych środków działających hamująco na ośrodkowy układ nerwowy mogą nasilać się działania niepożądane. Szczególną ostrożność należy zachować przy łączeniu tramadolu z lekami o działaniu sedatywnym, uspokajającym oraz innymi opioidami, gdyż może dojść do kumulacji działania depresyjnego na ośrodek oddechowy.³

Interakcje z inhibitorami lub induktorami enzymów wątrobowych

Tramadol podlega metabolizmowi wątrobowemu, dlatego leki wpływające na aktywność enzymów wątrobowych mogą modyfikować jego działanie:

• Cymetydyna (inhibitor enzymów wątrobowych) – badania farmakodynamiczne wykazały brak istotnych klinicznie interakcji przy jednoczesnym stosowaniu z tramadolem.⁴
• Karbamazepina (induktor enzymów wątrobowych) – jednoczesne lub wcześniejsze podanie karbamazepiny zmniejsza działanie przeciwbólowe i skraca czas działania przeciwbólowego tramadolu, co może wymagać dostosowania dawkowania.⁵
• Inhibitory CYP3A4 (ketokonazol, erytromycyna) – mogą spowalniać metabolizm tramadolu (N-demetylację) oraz jego aktywnego metabolitu (po O-demetylacji), choć znaczenie kliniczne tych interakcji nie zostało w pełni zbadane.⁶

Interakcje z lekami o mieszanym potencjale agonistyczno-antagonistycznym

Jednoczesne stosowanie tramadolu z lekami o mieszanym potencjale agonistyczno-antagonistycznym (buprenorfina, nalbufina, pentazocyna) nie jest wskazane. Teoretycznie może dojść do osłabienia działania przeciwbólowego tramadolu (czystego agonisty) poprzez kompetycyjne wiązanie z receptorami opioidowymi.⁷

Interakcje z lekami obniżającymi próg drgawkowy

Tramadol może wywoływać napady drgawek oraz zwiększać ryzyko ich wystąpienia przy jednoczesnym stosowaniu z lekami obniżającymi próg drgawkowy, takimi jak:

• Selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI) – zwiększają ryzyko drgawek⁸
• Inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny (SNRI) – zwiększają ryzyko drgawek⁹
• Trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne – zwiększają ryzyko drgawek¹⁰
• Leki przeciwpsychotyczne – zwiększają ryzyko drgawek¹¹
• Inne leki obniżające próg drgawkowy, takie jak bupropion, mirtazapina, tetrahydrokanabinol¹²

Interakcje z lekami serotoninergicznymi

Jednoczesne stosowanie tramadolu i innych leków serotoninergicznych może prowadzić do rozwoju potencjalnie zagrażającego życiu zespołu serotoninowego. Do leków tych należą:

• Selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI)¹³
• Inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny (SNRI)¹⁴
• Inhibitory MAO (patrz również wyżej)¹⁵
• Trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne¹⁶
• Mirtazapina¹⁷

Interakcje z pochodnymi kumaryny

Należy zachować ostrożność podczas jednoczesnego stosowania tramadolu z pochodnymi kumaryny (np. warfaryną) ze względu na ryzyko wydłużenia czasu protrombinowego i wystąpienia wybroczyn na skórze u niektórych pacjentów. Zaleca się regularną kontrolę parametrów krzepnięcia krwi u pacjentów otrzymujących jednocześnie tramadol i leki przeciwzakrzepowe.¹⁸

Inne istotne interakcje

Sole litu – teoretycznie istnieje możliwość wystąpienia interakcji tramadolu z solami litu, chociaż jak dotąd nie odnotowano raportów klinicznych potwierdzających takie interakcje.¹⁹

Chinidyna – badania na zdrowych ochotnikach wykazały, że chinidyna powoduje 25% zwiększenie stężenia maksymalnego (Cmax) oraz pola pod krzywą (AUC) tramadolu, przy czym czas osiągnięcia stężenia maksymalnego (tmax) pozostaje niezmieniony. Ponieważ zmiany te mieszczą się w zakresie terapeutycznym tramadolu, nie jest wymagane dostosowanie dawki.²⁰

Ondansetron – w badaniach klinicznych zaobserwowano, że podanie ondansetronu (antagonisty receptorów 5-HT3) przed lub po operacji zwiększało zapotrzebowanie na tramadol u pacjentów z bólem pooperacyjnym. Może to sugerować osłabienie działania przeciwbólowego tramadolu przy jednoczesnym stosowaniu z ondansetronem.²¹

Interakcje tramadolu z alkoholem

Jednoczesne stosowanie alkoholu etylowego i preparatu Poltram zawierającego tramadol jest szczególnie niebezpieczne. Alkohol, podobnie jak tramadol, działa depresyjnie na ośrodkowy układ nerwowy, co prowadzi do sumowania się efektów sedatywnych i depresyjnych w stosunku do układu oddechowego.²²

Główne zagrożenia wynikające z jednoczesnego stosowania tramadolu i alkoholu:

• Nasilona sedacja – znacząco wzmożona senność, zaburzenia świadomości, otępienie
• Upośledzenie funkcji poznawczych – zaburzenia koncentracji, osłabienie refleksu, wydłużony czas reakcji
• Depresja ośrodka oddechowego – spowolnienie, spłycenie oddechu, w skrajnych przypadkach zagrożenie zatrzymaniem oddechu
• Hipotensja – obniżenie ciśnienia krwi, ryzyko omdleń
• Zwiększone ryzyko upadków – zaburzenia równowagi, koordynacji ruchów
• Zwiększone ryzyko wystąpienia napadów drgawkowych – alkohol może obniżać próg drgawkowy, co w połączeniu z podobnym działaniem tramadolu zwiększa ryzyko wystąpienia drgawek

Warto podkreślić, że produkt Poltram 100 mg/ml zawiera w swoim składzie 161,8 mg etanolu 96% w 1 ml roztworu, co samo w sobie stanowi dawkę alkoholu, która może wchodzić w interakcje z innymi lekami i substancjami. Należy bezwzględnie pouczyć pacjenta o zakazie spożywania napojów alkoholowych w trakcie leczenia tramadolem.

Tabela interakcji z tramadolem