Specjalne ostrzeżenia
Osaver HCT

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania leku Osaver HCT

Produkt leczniczy Osaver HCT, zawierający olmesartan medoksomil i hydrochlorotiazyd, wymaga zachowania szczególnej ostrożności w stosowaniu ze względu na potencjalne zagrożenia związane zarówno z antagonistami receptora angiotensyny II, jak i tiazydowymi lekami moczopędnymi. Poniżej przedstawiono najważniejsze ostrzeżenia i środki ostrożności, które należy uwzględnić podczas terapii tym produktem leczniczym.¹

Niedobór objętości płynów w krążeniu

U pacjentów z niedoborem objętości płynów w krążeniu i/lub obniżonym stężeniem sodu może wystąpić objawowe niedociśnienie, szczególnie po podaniu pierwszej dawki. Niedobór ten może być spowodowany intensywnym leczeniem moczopędnym, dietą z ograniczeniem soli, biegunką lub wymiotami. Zaleca się wyrównanie tych zaburzeń przed rozpoczęciem terapii produktem Osaver HCT.²

Stany przebiegające z pobudzeniem układu renina-angiotensyna-aldosteron

Szczególnej uwagi wymagają pacjenci, u których napięcie mięśni naczyń krwionośnych i czynność nerek zależą głównie od działania układu renina-angiotensyna-aldosteron (RAA). Leczenie lekami wpływającymi na ten układ może u tych pacjentów (np. z ciężką zastoinową niewydolnością serca lub chorobami nerek, w tym ze zwężeniem tętnicy nerkowej) prowadzić do wystąpienia ostrego niedociśnienia tętniczego, azotemii, oligurii lub, rzadziej, ostrej niewydolności nerek.³

Podwójna blokada układu renina-angiotensyna-aldosteron (RAA)

Nie zaleca się podwójnego blokowania układu RAA poprzez jednoczesne stosowanie inhibitorów konwertazy angiotensyny (ACE), antagonistów receptora angiotensyny II (AIIRA) lub aliskirenu. Takie połączenie zwiększa ryzyko niedociśnienia, hiperkaliemii oraz zaburzeń czynności nerek (w tym ostrej niewydolności nerek).⁴

Jeśli zastosowanie podwójnej blokady układu RAA jest absolutnie konieczne, powinno być prowadzone wyłącznie pod nadzorem specjalisty, z dokładnym monitorowaniem:

• czynności nerek
• stężenia elektrolitów
• ciśnienia krwi

U pacjentów z nefropatią cukrzycową nie należy stosować jednocześnie inhibitorów ACE oraz antagonistów receptora angiotensyny II.⁵

Nadciśnienie naczyniowo-nerkowe

Istnieje zwiększone ryzyko ciężkiego niedociśnienia oraz niewydolności nerek u pacjentów z obustronnym zwężeniem tętnicy nerkowej lub zwężeniem tętnicy jedynej czynnej nerki, którzy leczeni są lekiem wpływającym na układ renina-angiotensyna-aldosteron.⁶

Zaburzenia czynności nerek i stan po przeszczepieniu nerki

Produkt leczniczy Osaver HCT jest przeciwwskazany u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności nerek (klirens kreatyniny <30 ml/min).<sup data-drug="Osaver HCT" data-section="Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania" title="Produktu leczniczego Osaver HCT nie należy stosować u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności nerek (klirens kreatyniny 7

U pacjentów z łagodnymi do umiarkowanych zaburzeniami czynności nerek (klirens kreatyniny 30-60 ml/min) maksymalna dawka olmesartanu medoksomilu wynosi 20 mg na dobę. Dlatego Osaver HCT w dawce 20 mg + 12,5 mg lub 20 mg + 25 mg należy w tej grupie pacjentów stosować z zachowaniem ostrożności. Zalecana jest okresowa kontrola stężenia:

• potasu
• kreatyniny
• kwasu moczowego

w surowicy.⁸

U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek może wystąpić azotemia związana ze stosowaniem tiazydowych leków moczopędnych. Przy nasileniu zaburzeń czynności nerek konieczna jest ponowna ocena leczenia i ewentualne odstawienie leku moczopędnego.⁹

Osaver HCT w dawce 40 mg + 12,5 mg lub 40 mg + 25 mg jest przeciwwskazany we wszystkich stadiach zaburzeń czynności nerek.¹⁰

Nie ma doświadczeń dotyczących leczenia skojarzonego olmesartanem medoksomilem z hydrochlorotiazydem u pacjentów po niedawno przebytym przeszczepieniu nerki.¹¹

Zaburzenia czynności wątroby

Brak doświadczeń dotyczących stosowania olmesartanu medoksomilu u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby. U pacjentów z umiarkowanymi zaburzeniami czynności wątroby dawka maksymalna olmesartanu medoksomilu wynosi 20 mg na dobę.¹²

Niewielkie zmiany równowagi płynów i elektrolitów podczas leczenia tiazydowymi lekami moczopędnymi mogą sprzyjać wystąpieniu śpiączki wątrobowej u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby lub postępującą chorobą wątroby.¹³

Stosowanie produktu Osaver HCT w dawce 20 mg + 12,5 mg lub 20 mg + 25 mg jest przeciwwskazane u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby.¹⁴

Stosowanie produktu Osaver HCT w dawce 40 mg + 12,5 mg lub 40 mg + 25 mg jest przeciwwskazane u pacjentów z umiarkowanymi oraz ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby. Produkt należy stosować z zachowaniem ostrożności u pacjentów z łagodnymi zaburzeniami czynności wątroby.¹⁵

Produkt Osaver HCT jest przeciwwskazany u pacjentów z cholestazą i niedrożnością dróg żółciowych.¹⁶

Zwężenie zastawki aorty i zastawki dwudzielnej, kardiomiopatia przerostowa ze zwężeniem drogi odpływu

Podobnie jak w przypadku innych leków rozszerzających naczynia krwionośne, należy zachować szczególną ostrożność u pacjentów ze:

• zwężeniem zastawki aorty
• zwężeniem zastawki dwudzielnej
• kardiomiopatią przerostową ze zwężeniem drogi odpływu

¹⁷

Pierwotny aldosteronizm

Pacjenci z pierwotnym aldosteronizmem zazwyczaj nie reagują na leczenie lekami przeciwnadciśnieniowymi działającymi poprzez hamowanie układu renina-angiotensyna. Dlatego u tych pacjentów nie zaleca się stosowania produktu leczniczego Osaver HCT.¹⁸

Wpływ na metabolizm i czynność wewnątrzwydzielniczą

Leczenie tiazydowymi lekami moczopędnymi może prowadzić do pogorszenia tolerancji glukozy. U pacjentów z cukrzycą może być konieczne dostosowanie dawki insuliny lub doustnych leków przeciwcukrzycowych. W czasie leczenia tiazydowymi lekami moczopędnymi utajona cukrzyca może przejść w cukrzycę jawną.¹⁹

Znane działania niepożądane towarzyszące leczeniu tiazydowymi lekami moczopędnymi to zwiększenie stężenia cholesterolu i triglicerydów. U niektórych pacjentów leczonych tiazydowymi lekami moczopędnymi może wystąpić hiperurykemia lub dna moczanowa.²⁰

Nieczerniakowe nowotwory złośliwe skóry

W badaniach epidemiologicznych stwierdzono zwiększenie ryzyka nieczerniakowych nowotworów złośliwych skóry (NMSC) przy rosnącym narażeniu na hydrochlorotiazyd, w tym:

• raka podstawnokomórkowego (BCC)
• raka kolczystokomórkowego (SCC)

W mechanizmie rozwoju tych nowotworów mogą odgrywać rolę właściwości fotouczulające hydrochlorotiazydu.²¹

Pacjentów przyjmujących hydrochlorotiazyd należy poinformować o ryzyku NMSC i zalecić:

• regularne sprawdzanie, czy na skórze nie pojawiły się nowe zmiany
• szybki kontakt z lekarzem w przypadku stwierdzenia jakichkolwiek podejrzanych zmian skórnych
• ograniczanie narażania się na działanie światła słonecznego i promieniowania UV
• stosowanie odpowiedniej ochrony przeciwsłonecznej, gdy narażenie na światło słoneczne jest nieuniknione

²²

Niepokojące zmiany skórne należy niezwłocznie badać z możliwością wykonania biopsji z oceną histologiczną. U osób, u których w przeszłości występowały NMSC, może być konieczne ponowne rozważenie stosowania hydrochlorotiazydu.²³

Zaburzenia elektrolitowe

U wszystkich pacjentów leczonych lekami moczopędnymi należy okresowo kontrolować stężenie elektrolitów w surowicy krwi. Tiazydy, w tym hydrochlorotiazyd, mogą prowadzić do zaburzenia równowagi wodnej lub elektrolitowej, powodując:²⁴

• hipokaliemię
• hiponatremię
• zasadowicę hipochloremiczną

Objawy ostrzegające o zaburzeniach równowagi wodnej lub elektrolitowej to:

• suchość błony śluzowej jamy ustnej
• pragnienie
• osłabienie
• letarg
• senność
• niepokój
• ból lub kurcze mięśni
• zmęczenie mięśni
• niedociśnienie
• skąpomocz
• tachykardia
• zaburzenia żołądkowo-jelitowe (nudności, wymioty)

²⁵

Największe ryzyko hipokaliemii dotyczy pacjentów:

• z marskością wątroby
• z nasiloną diurezą
• otrzymujących drogą doustną niedostateczną ilość elektrolitów
• leczonych jednocześnie glikokortykosteroidami lub ACTH

²⁶

Ze względu na antagonistyczne działanie olmesartanu medoksomilu na receptory angiotensyny II (AT1) może wystąpić hiperkaliemia, szczególnie u pacjentów z:

• zaburzeniami czynności nerek
• niewydolnością serca
• cukrzycą

Zaleca się monitorowanie stężenia potasu w surowicy u pacjentów z grupy ryzyka.²⁷

Należy zachować ostrożność podczas jednoczesnego podawania z produktem Osaver HCT:

• leków moczopędnych oszczędzających potas
• suplementów potasu
• zamienników soli zawierających potas
• innych leków, które mogą zwiększać stężenie potasu w osoczu (np. heparyny)

²⁸

Olmesartan medoksomil nie może zmniejszyć ani zapobiec hiponatremii wywołanej lekami moczopędnymi. Niedobór chlorków jest zwykle niewielki i zazwyczaj nie wymaga leczenia.²⁹

Tiazydy mogą zmniejszać wydalanie wapnia z moczem i powodować przejściowe, niewielkie zwiększenie stężenia wapnia w surowicy, mimo braku rozpoznanych zaburzeń metabolizmu wapnia. Hiperkalcemia może wskazywać na ukrytą nadczynność przytarczyc – w tej sytuacji należy przerwać podawanie leku i przeprowadzić badanie czynności przytarczyc.³⁰

Tiazydy zwiększają wydalanie magnezu wraz z moczem, co może prowadzić do hipomagnezemii. W czasie upałów u pacjentów ze skłonnością do obrzęków może wystąpić hiponatremia z rozcieńczenia.³¹

Lit

Podobnie jak w przypadku innych produktów leczniczych zawierających antagonistów receptora angiotensyny II i tiazyd, nie zaleca się jednoczesnego stosowania produktu Osaver HCT i litu.³²

Enteropatia o typie celiakii

U pacjentów przyjmujących olmesartan medoksomil, w okresie od kilku miesięcy do kilku lat od rozpoczęcia leczenia, w bardzo rzadkich przypadkach odnotowano ciężką, przewlekłą biegunkę ze znacznym zmniejszeniem masy ciała, prawdopodobnie spowodowaną miejscową, opóźnioną reakcją nadwrażliwości. Biopsje jelit często wykazują atrofię kosmków u tych pacjentów.³³

Jeśli u pacjenta wystąpią takie objawy podczas leczenia olmesartanem medoksomilem, oraz w przypadku braku innych oczywistych etiologii, należy:

• natychmiast przerwać leczenie olmesartanem medoksomilem
• nie wznawiać leczenia
• skonsultować się ze specjalistą (np. gastroenterologiem), jeśli biegunka nie ustąpi w ciągu tygodnia od przerwania leczenia

³⁴

Nadmierne nagromadzenie płynu między naczyniówką a twardówką, ostra krótkowzroczność i jaskra wtórna z zamkniętym kątem przesączania

Sulfonamidy i leki będące pochodnymi sulfonamidów mogą powodować reakcję idiosynkratyczną, wywołującą:

• nadmierne nagromadzenie płynu między naczyniówką a twardówką z ograniczeniem pola widzenia
• przejściową krótkowzroczność
• ostrą jaskrę wtórną z zamkniętym kątem przesączania

³⁵

Objawy tych reakcji obejmują nagłe zmniejszenie ostrości widzenia lub ból oczu, które zazwyczaj występują w ciągu kilku godzin lub tygodni od rozpoczęcia terapii. Nieleczona ostra jaskra z zamkniętym kątem przesączania może prowadzić do trwałej utraty wzroku.³⁶

Leczenie polega na:

1. jak najszybszym zaprzestaniu stosowania produktu
2. rozważeniu niezwłocznego podjęcia leczenia chirurgicznego lub zachowawczego, jeśli nie udaje się opanować ciśnienia wewnątrzgałkowego

³⁷

Do czynników ryzyka rozwoju ostrej jaskry z zamkniętym kątem przesączania może należeć uczulenie na sulfonamidy lub penicylinę w wywiadzie.³⁸

Różnice etniczne

Podobnie jak w przypadku innych antagonistów angiotensyny II, produkt złożony zawierający olmesartan medoksomil i hydrochlorotiazyd może wykazywać słabsze działanie hipotensyjne u pacjentów rasy czarnej, prawdopodobnie z powodu częstszego występowania mniejszej aktywności reniny u pacjentów rasy czarnej z nadciśnieniem.³⁹

Test antydopingowy

Hydrochlorotiazyd zawarty w produkcie Osaver HCT może dawać dodatni wynik testu antydopingowego.⁴⁰

Ciąża

Nie należy rozpoczynać leczenia antagonistami receptora angiotensyny II podczas ciąży. U pacjentek planujących ciążę należy zmienić leki przeciwnadciśnieniowe na leki o ustalonym profilu bezpieczeństwa stosowania podczas ciąży. W przypadku stwierdzenia ciąży, leczenie antagonistami receptora angiotensyny II należy natychmiast przerwać i zastosować terapię zastępczą, jeśli to konieczne.⁴¹

Ostra toksyczność na układ oddechowy

Po przyjęciu hydrochlorotiazydu notowano bardzo rzadkie przypadki ostrej toksyczności na układ oddechowy, w tym zespół ostrej niewydolności oddechowej (ARDS). Obrzęk płuc zwykle rozwija się w ciągu kilku minut do kilku godzin po przyjęciu hydrochlorotiazydu.⁴²

Objawy początkowe obejmują:

• duszność
• gorączkę
• osłabioną czynność płuc
• niedociśnienie tętnicze

⁴³

Jeśli podejrzewa się rozpoznanie ARDS, należy:

1. odstawić Osaver HCT
2. zastosować odpowiednie leczenie

Hydrochlorotiazydu nie należy podawać pacjentom, u których wcześniej po przyjęciu hydrochlorotiazydu wystąpił ARDS.⁴⁴

Inne ostrzeżenia

U pacjentów z chorobą niedokrwienną serca lub chorobą niedokrwienną naczyń mózgowych oraz obecnością miażdżycy istnieje ryzyko zawału mięśnia sercowego lub udaru w wyniku nadmiernego obniżenia ciśnienia krwi.⁴⁵

Reakcje nadwrażliwości na hydrochlorotiazyd mogą wystąpić u pacjentów z alergią lub astmą oskrzelową w wywiadzie lub bez, ale są bardziej prawdopodobne u pacjentów z dodatnim wywiadem w tym kierunku.⁴⁶

Podczas stosowania tiazydowych leków moczopędnych opisywano zaostrzenie lub ujawnienie się układowego tocznia rumieniowatego.⁴⁷

Substancje pomocnicze

Produkt leczniczy Osaver HCT zawiera laktozę. Nie powinien być stosowany u pacjentów z rzadko występującą dziedziczną nietolerancją galaktozy, niedoborem laktazy (typu Lapp) lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy.⁴⁸