Właściwości farmakodynamiczne leku Ortanol 40 Plus

Ortanol 40 Plus zawiera substancję czynną omeprazol w dawce 40 mg, należący do grupy farmakoterapeutycznej inhibitorów pompy protonowej (kod ATC: A02BC05). Jest stosowany w chorobach związanych z nadmierną kwasowością soku żołądkowego, chorobie wrzodowej i chorobie refluksowej.¹

Mechanizm działania

Omeprazol jest mieszaniną racemiczną dwóch enancjomerów, która zmniejsza wydzielanie kwasu solnego w żołądku poprzez wysoce ukierunkowany mechanizm działania. Jako specyficzny inhibitor pompy protonowej w komórkach okładzinowych żołądka, omeprazol działa szybko i zapewnia kontrolę objawów poprzez odwracalne hamowanie wydzielania kwasu żołądkowego przy dawkowaniu raz na dobę.²

Omeprazol jest słabą zasadą, która ulega przekształceniu do aktywnej postaci w silnie kwaśnym środowisku kanalików wydzielniczych komórek okładzinowych. W tej formie hamuje aktywność enzymu H+/K+-ATP-azy, znanego jako pompa protonowa. Wpływ omeprazolu na końcowy etap produkcji kwasu solnego w żołądku jest zależny od dawki i zapewnia skuteczne hamowanie zarówno podstawowego, jak i stymulowanego wydzielania kwasu, niezależnie od czynnika stymulującego.³

Działania farmakodynamiczne

Wszystkie obserwowane efekty farmakodynamiczne omeprazolu można wytłumaczyć jego bezpośrednim wpływem na wydzielanie kwasu solnego w żołądku.⁴

Wpływ na wydzielanie kwasu w żołądku

Doustne podanie omeprazolu raz na dobę prowadzi do szybkiego i trwałego zahamowania wydzielania kwasu solnego w żołądku przez całą dobę. Maksymalny efekt terapeutyczny osiągany jest w ciągu 4 dni leczenia. Stosowanie omeprazolu w dawce 20 mg u pacjentów z chorobą wrzodową dwunastnicy powoduje zmniejszenie średniej dobowej kwaśności soku żołądkowego o co najmniej 80%. Średnie zmniejszenie maksymalnego wydzielania kwasu solnego po stymulacji pentagastryną wynosi około 70% po 24 godzinach od przyjęcia leku.⁵

U pacjentów z chorobą wrzodową dwunastnicy doustne podawanie omeprazolu w dawce 20 mg zapewnia utrzymanie pH w żołądku o wartości ≥3 przez średnio 17 godzin w ciągu doby.⁶

Omeprazol, poprzez zmniejszenie wydzielania kwasu solnego i redukcję kwaśności soku żołądkowego, zmniejsza lub normalizuje w sposób zależny od dawki ekspozycję przełyku na działanie kwaśnej treści żołądkowej u pacjentów z chorobą refluksową przełyku. Stopień zahamowania wydzielania kwasu solnego jest związany z powierzchnią pola pod krzywą zależności stężenia omeprazolu w osoczu od czasu (AUC), a nie ze stężeniem leku w osoczu w danym momencie.⁷

Podczas leczenia omeprazolem nie obserwowano zjawiska tachyfilaksji.⁸

Działanie na Helicobacter pylori

Zakażenie Helicobacter pylori jest ściśle związane z rozwojem choroby wrzodowej, zarówno choroby wrzodowej dwunastnicy, jak i żołądka. Bakteria ta jest głównym czynnikiem wywołującym zapalenie błony śluzowej żołądka. H. pylori, wraz z kwasem solnym wytwarzanym w żołądku, stanowią najważniejsze czynniki przyczyniające się do rozwoju choroby wrzodowej. Zakażenie H. pylori jest również głównym czynnikiem rozwoju zanikowego nieżytu błony śluzowej żołądka, co wiąże się ze zwiększonym ryzykiem wystąpienia raka żołądka.⁹

Eradykacja H. pylori przy użyciu omeprazolu w połączeniu z antybiotykami zapewnia w dużym stopniu wyleczenie i długotrwałą remisję wrzodów trawiennych.¹⁰

Badania kliniczne wykazały, że terapia dwulekowa jest mniej skuteczna niż terapia trójlekowa. Należy jednak rozważyć jej zastosowanie w przypadkach, gdy rozpoznana nadwrażliwość wyklucza użycie jakiegokolwiek schematu trójlekowego.¹¹

Inne działania związane z hamowaniem wydzielania kwasu

Długotrwałe leczenie omeprazolem wiąże się z nieznacznym zwiększeniem częstości występowania torbieli gruczołowych żołądka. Jest to fizjologiczna konsekwencja znacznego zahamowania wydzielania kwasu solnego w żołądku. Torbiele te mają charakter łagodny i prawdopodobnie ustępują samoistnie.¹²

Zmniejszona kwaśność soku żołądkowego, niezależnie od przyczyny (w tym w wyniku stosowania inhibitorów pompy protonowej), prowadzi do zwiększenia ilości bakterii fizjologicznie występujących w przewodzie pokarmowym. Leki zmniejszające wydzielanie kwasu mogą nieznacznie zwiększać ryzyko zakażeń przewodu pokarmowego bakteriami takimi jak Salmonella i Campylobacter, a u hospitalizowanych pacjentów również Clostridium difficile.¹³

Podczas terapii lekami przeciwwydzielniczymi stężenie gastryny w surowicy wzrasta w odpowiedzi na zmniejszenie wydzielania kwasu solnego. Również stężenie chromograniny A (CgA) zwiększa się z powodu zmniejszenia kwaśności wewnątrzżołądkowej. Zwiększony poziom CgA może zakłócać badania diagnostyczne w kierunku guzów neuroendokrynnych.¹⁴

Zgodnie z dostępnymi danymi klinicznymi, leczenie inhibitorami pompy protonowej należy przerwać na okres od 5 dni do 2 tygodni przed pomiarem stężenia CgA. Ma to na celu umożliwienie powrotu stężenia CgA, które mogło być fałszywie podwyższone w wyniku terapii inhibitorami pompy protonowej, do zakresu referencyjnego.¹⁵

U niektórych pacjentów (zarówno dzieci, jak i dorosłych) poddawanych długotrwałemu leczeniu omeprazolem zaobserwowano zwiększenie liczby komórek ECL (enterochromaffinopodobnych), co może mieć związek ze zwiększonym stężeniem gastryny w surowicy. Zjawisko to nie jest jednak uznawane za istotne klinicznie.¹⁶

Stosowanie u dzieci i młodzieży

W niekontrolowanym badaniu klinicznym u dzieci w wieku od 1 roku do 16 lat z ciężkim refluksowym zapaleniem przełyku, omeprazol w dawkach od 0,7 do 1,4 mg/kg masy ciała zmniejszał stan zapalny przełyku u 90% badanych i znacząco redukował objawy refluksu.¹⁷

W badaniu z pojedynczą ślepą próbą dzieci w wieku od 0 do 24 miesięcy z klinicznie rozpoznaną chorobą refluksową przełyku otrzymywały omeprazol w dawkach 0,5, 1,0 lub 1,5 mg/kg masy ciała. Po 8 tygodniach leczenia częstość epizodów wymiotów i/lub regurgitacji zmniejszyła się o połowę, niezależnie od zastosowanej dawki.¹⁸

Eradykacja H. pylori u dzieci

Randomizowane badanie kliniczne z podwójnie ślepą próbą (badanie Héliot) wykazało bezpieczeństwo i skuteczność omeprazolu w skojarzeniu z dwoma antybiotykami (amoksycyliną i klarytromycyną) w leczeniu zakażenia Helicobacter pylori u dzieci w wieku co najmniej 4 lat z zapaleniem błony śluzowej żołądka.¹⁹

Eradykację H. pylori uzyskano u 74,2% pacjentów (23/31) otrzymujących omeprazol z amoksycyliną i klarytromycyną w porównaniu z 9,4% pacjentów (3/32), którzy otrzymywali tylko kombinację amoksycyliny z klarytromycyną. Nie wykazano jednak klinicznych korzyści w odniesieniu do objawów niestrawności. Badanie to nie dostarcza informacji dotyczących stosowania leku u dzieci w wieku poniżej 4 lat.²⁰