Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Olanzapina Viatris 15 mg

Przedkliniczne badania bezpieczeństwa olanzapiny wykazały typowe dla neuroleptyków objawy toksyczności ostrej u zwierząt, takie jak sedacja, drżenia mięśniowe, drgawki kloniczne oraz zahamowanie przyrostu masy ciała. Mediana dawki śmiertelnej (LD50) wynosiła około 210 mg/kg u myszy i 175 mg/kg u szczurów, natomiast psy tolerowały dawki do 100 mg/kg bez zgonów. W badaniach długoterminowych (do 1 roku) obserwowano hamowanie aktywności OUN, działanie przeciwcholinergiczne oraz obwodowe zaburzenia hematologiczne, w tym odwracalną neutropenię i małopłytkowość u psów przy dawkach 8-10 mg/kg/dobę. U szczurów stwierdzono odwracalne zmiany związane z hiperprolaktynemią, takie jak zmniejszenie masy jajników i macicy oraz zmiany morfologiczne w nabłonku pochwy i gruczole sutkowym. Wpływ na hematologię był gatunkowo zróżnicowany, a u psów cytopenie nie wiązały się z uszkodzeniem komórek progenitorowych szpiku, co sugeruje odwracalność tych zmian.

Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie stosowania leku Olanzapina Viatris

Przedkliniczne badania bezpieczeństwa stosowania olanzapiny dostarczają istotnych informacji na temat potencjalnego ryzyka związanego ze stosowaniem leku u pacjentów. Obejmują one ocenę toksyczności ostrej, toksyczności po podaniu wielokrotnym, wpływu na układ krwiotwórczy, rozrodczość oraz potencjału mutagennego i rakotwórczego.1

Toksyczność ostra (po podaniu pojedynczej dawki)

W badaniach toksyczności ostrej olanzapiny obserwowano typowe dla silnych neuroleptyków objawy u gryzoni po podaniu doustnym, takie jak:

  • Zmniejszenie aktywności ruchowej
  • Śpiączka
  • Drżenia mięśniowe
  • Drgawki kloniczne
  • Ślinotok
  • Zahamowanie przyrostu masy ciała

Mediana dawki śmiertelnej (LD50) wynosiła około 210 mg/kg masy ciała u myszy i 175 mg/kg masy ciała u szczurów.2

Psy tolerowały pojedyncze dawki doustne do 100 mg/kg masy ciała bez przypadków śmiertelnych. U tych zwierząt obserwowano następujące objawy kliniczne:

  • Sedacja
  • Ataksja (zaburzenia koordynacji ruchowej)
  • Drżenia
  • Przyspieszenie czynności serca
  • Wysilone oddychanie
  • Zwężenie źrenic
  • Jadłowstręt

U małp pojedyncze dawki doustne do 100 mg/kg masy ciała powodowały prostrację (skrajne wyczerpanie), a większe dawki stan pół-świadomości.3

Toksyczność po podaniu wielokrotnym

W badaniach długoterminowych trwających do 3 miesięcy u myszy oraz do 1 roku u szczurów i psów, zaobserwowano głównie:

  • Hamowanie aktywności ośrodkowego układu nerwowego
  • Działanie przeciwcholinergiczne
  • Obwodowe zaburzenia hematologiczne

Podczas badań rozwinęła się tolerancja na hamowanie czynności ośrodkowego układu nerwowego. Po podaniu dużych dawek olanzapiny obserwowano zmniejszenie wskaźników wzrostu u badanych zwierząt.4

U szczurów odnotowano odwracalne działania związane ze zwiększeniem stężenia prolaktyny, w tym:

  • Zmniejszenie masy jajników
  • Zmniejszenie masy macicy
  • Zmiany morfologiczne w nabłonku pochwy
  • Zmiany morfologiczne w gruczole sutkowym

Te efekty były bezpośrednio związane z podwyższonym poziomem prolaktyny indukowanym przez olanzapinę.5

Toksyczność hematologiczna

Wpływ olanzapiny na parametry hematologiczne był różny w zależności od gatunku badanych zwierząt:

  • U myszy – zależne od dawki zmniejszenie liczby krążących we krwi leukocytów
  • U szczurów – niespecyficzne zmniejszenie liczby krążących leukocytów
  • U psów – odwracalna neutropenia, małopłytkowość lub niedokrwistość przy dawkach 8-10 mg/kg masy ciała/dobę

Warto podkreślić, że u psów z cytopenią nie stwierdzono działań niepożądanych dotyczących progenitorowych i proliferujących komórek szpiku kostnego, co sugeruje odwracalny charakter tych zmian. Całkowite pole pod krzywą (AUC) dla olanzapiny u psów było 12-15 razy większe niż u ludzi otrzymujących dawkę 12 mg.6

Toksyczny wpływ na czynności rozrodcze

Badania przedkliniczne nie wykazały działania teratogennego olanzapiny, co oznacza, że lek nie powoduje wad rozwojowych u potomstwa. Zaobserwowano jednak inne efekty związane z wpływem na rozrodczość:

  • U samców szczurów – sedacja prowadząca do zaburzenia zdolności kojarzenia się
  • U samic szczurów – zaburzenia cykli płciowych przy dawce 1,1 mg/kg masy ciała (3-krotność dawki maksymalnej u człowieka)
  • Zmiany parametrów czynności rozrodczych przy dawce 3 mg/kg masy ciała (9-krotność dawki maksymalnej u człowieka)

U potomstwa szczurów otrzymujących olanzapinę zaobserwowano opóźnienie rozwoju płodu oraz przemijające zmniejszenie aktywności młodych osobników.7

Działanie mutagenne

Przeprowadzone badania potencjału mutagennego olanzapiny nie wykazały żadnych działań niepożądanych w tym zakresie. Olanzapina nie wykazywała działania mutagennego ani klastogennego (zdolności do uszkadzania struktury chromosomów) w pełnym zakresie testów standardowych, w tym:

  • Testach mutacji w komórkach bakterii
  • Testach na komórkach ssaków prowadzonych w warunkach in vitro
  • Testach na organizmach ssaków prowadzonych w warunkach in vivo

Wyniki te wskazują na brak potencjału genotoksycznego olanzapiny.8

Działanie rakotwórcze

Ocena potencjału rakotwórczego olanzapiny przeprowadzona na podstawie wyników badań na myszach i szczurach dała negatywne rezultaty. Olanzapina nie wykazywała działania rakotwórczego w przeprowadzonych badaniach, co stanowi ważną informację dotyczącą bezpieczeństwa długoterminowego stosowania leku.9

Podsumowując, dane przedkliniczne wskazują na profil bezpieczeństwa charakterystyczny dla leków przeciwpsychotycznych, z typowymi dla tej grupy leków działaniami na ośrodkowy układ nerwowy, układ rozrodczy i parametry hematologiczne. Istotny jest brak działania teratogennego, mutagennego i rakotwórczego, co potwierdza stosunkowo korzystny profil bezpieczeństwa olanzapiny w długotrwałej terapii.10

  1. 15.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl