Właściwości farmakokinetyczne
Olanzapina Viatris 15 mg

Właściwości farmakokinetyczne preparatu Olanzapina Viatris

Olanzapina Viatris w postaci tabletek ulegających rozpadowi w jamie ustnej charakteryzuje się pełną biorównoważnością z tabletkami powlekanymi, wykazując podobną szybkość oraz stopień wchłaniania substancji czynnej. Dzięki temu obie postacie leku mogą być stosowane zamiennie, bez konieczności modyfikacji dawkowania.¹

Wchłanianie

Olanzapina po podaniu doustnym jest dobrze wchłaniana z przewodu pokarmowego. Maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) osiąga w czasie 5-8 godzin od momentu przyjęcia leku. Co istotne, spożywanie posiłków nie wpływa na proces wchłaniania olanzapiny, co zwiększa komfort i elastyczność stosowania leku. W dostępnych badaniach nie określono bezwzględnej biodostępności leku po podaniu doustnym w porównaniu do formy dożylnej.²

Dystrybucja

Po wchłonięciu olanzapina w znacznym stopniu wiąże się z białkami osocza – stopień wiązania wynosi około 93% w zakresie stężeń terapeutycznych od 7 do 1000 ng/ml. W osoczu lek wiąże się przede wszystkim z albuminami oraz α1-kwaśną glikoproteiną, co wpływa na jego dystrybucję w organizmie i może mieć znaczenie przy interakcjach z innymi lekami silnie wiążącymi się z tymi białkami.³

Metabolizm

Głównym narządem odpowiedzialnym za metabolizm olanzapiny jest wątroba, gdzie substancja czynna ulega procesom sprzęgania oraz utleniania. Dominującym metabolitem wykrywanym w krwiobiegu jest 10-N-glukuronid, który nie przenika przez barierę krew-mózg, co oznacza, że nie wykazuje on działania ośrodkowego. W procesach metabolicznych olanzapiny uczestniczą izoenzymy cytochromu P450, głównie CYP1A2 oraz CYP2D6, które odpowiadają za tworzenie metabolitów N-demetylowego i 2-hydroksymetylowego. Metabolity te wykazują istotnie mniejszą aktywność farmakologiczną niż związek macierzysty, co potwierdzono w badaniach na zwierzętach. Za podstawowe działanie terapeutyczne odpowiada zatem niezmieniona cząsteczka olanzapiny.⁴

Eliminacja

Okres półtrwania olanzapiny w końcowej fazie eliminacji jest zróżnicowany i zależy od wielu czynników, w tym przede wszystkim od wieku i płci pacjentów.⁵

Wpływ wieku na parametry farmakokinetyczne

U pacjentów w podeszłym wieku (≥65 lat) obserwuje się wydłużenie średniego okresu półtrwania olanzapiny do 51,8 godzin w porównaniu z 33,8 godzin u osób młodszych. Jednocześnie klirens leku ulega zmniejszeniu z 18,2 l/godz. u młodszych pacjentów do 17,5 l/godz. u osób starszych. Warto jednak podkreślić, że zmienność tych parametrów u osób w podeszłym wieku nie wykracza poza zakres obserwowany w populacji młodszych pacjentów. Badania kliniczne z udziałem 44 pacjentów ze schizofrenią w wieku powyżej 65 lat, otrzymujących olanzapinę w dawkach od 5 do 20 mg/dobę, nie wykazały szczególnego profilu działań niepożądanych charakterystycznego dla tej grupy wiekowej. ^{65 lat podawanie olanzapiny w dawkach od 5 do 20 mg/dobę nie było związane z żadnym szczególnym profilem zdarzeń niepożądanych.”>6}

Wpływ płci na parametry farmakokinetyczne

Płeć jest kolejnym istotnym czynnikiem wpływającym na farmakokinetykę olanzapiny. U kobiet obserwuje się nieco dłuższy średni okres półtrwania w fazie eliminacji (36,7 godzin) w porównaniu z mężczyznami (32,3 godzin). Jednocześnie klirens leku u kobiet jest mniejszy (18,9 l/godz.) niż u mężczyzn (27,3 l/godz.). Pomimo tych różnic w parametrach farmakokinetycznych, profil bezpieczeństwa olanzapiny w dawkach 5-20 mg jest porównywalny zarówno u kobiet (n=467), jak i mężczyzn (n=869) uczestniczących w badaniach klinicznych.⁷

Wpływ niewydolności nerek

Niewydolność nerek, nawet ciężkiego stopnia (klirens kreatyniny <10 ml/min), nie powoduje istotnych klinicznie zmian w farmakokinetyce olanzapiny. U pacjentów z niewydolnością nerek w porównaniu z osobami zdrowymi nie stwierdzono znaczących różnic w średnim okresie półtrwania eliminacji (37,7 godzin vs 32,4 godzin) ani w klirensie leku (21,2 l/godz. vs 25,0 l/godz.). W badaniach z wykorzystaniem znakowanej radioaktywnie olanzapiny wykazano, że około 57% radioaktywności wykrywano w moczu, głównie w postaci metabolitów, co wskazuje na istotną rolę wydalania nerkowego w eliminacji produktów przemiany olanzapiny.<sup data-drug="Olanzapina Viatris" data-section="Właściwości farmakokinetyczne" title="U pacjentów z niewydolnością nerek (klirens kreatyniny 8

Wpływ niewydolności wątroby

W przeprowadzonym małym badaniu oceniającym wpływ zaburzeń czynności wątroby na farmakokinetykę olanzapiny u 6 pacjentów z klinicznie istotną marskością wątroby (5 pacjentów w stopniu A i 1 pacjent w stopniu B według klasyfikacji Child-Pugh) wykazano jedynie niewielki wpływ na farmakokinetykę leku po jednorazowym podaniu doustnym w dawce 2,5-7,5 mg. U osób z łagodnymi i umiarkowanymi zaburzeniami czynności wątroby stwierdzono nieznaczne zwiększenie klirensu ogólnoustrojowego oraz krótszy okres półtrwania w fazie eliminacji w porównaniu z grupą kontrolną osób bez zaburzeń czynności wątroby (n=3). Należy zwrócić uwagę, że w grupie pacjentów z marskością wątroby był wyższy odsetek osób palących (4/6; 67%) niż w grupie kontrolnej (0/3; 0%), co mogło wpłynąć na uzyskane wyniki ze względu na indukujący wpływ palenia tytoniu na enzymy metabolizujące olanzapinę.⁹

Wpływ palenia tytoniu

Palenie tytoniu ma istotny wpływ na farmakokinetykę olanzapiny. U osób niepalących obserwuje się wydłużenie średniego okresu półtrwania w fazie eliminacji (38,6 godzin) w porównaniu z osobami palącymi (30,4 godzin). Jednocześnie u osób niepalących klirens leku jest zmniejszony (18,6 l/godz.) w porównaniu z osobami palącymi (27,7 l/godz.). Różnice te wynikają prawdopodobnie z indukcji enzymów wątrobowych, szczególnie CYP1A2, przez składniki dymu tytoniowego.¹⁰

Podsumowanie czynników wpływających na farmakokinetykę

Klirens osoczowy olanzapiny jest mniejszy u osób w podeszłym wieku w porównaniu z osobami młodszymi, niższy u kobiet niż u mężczyzn oraz mniejszy u osób niepalących w porównaniu z palącymi. Jednak pomimo tych różnic, zakres wpływu wieku, płci czy palenia tytoniu na klirens olanzapiny i na jej okres półtrwania jest stosunkowo niewielki w porównaniu z ogólną zmiennością osobniczą występującą w populacji.¹¹

Różnice etniczne

W badaniach porównujących parametry farmakokinetyczne olanzapiny u pacjentów rasy białej, Japończyków oraz Chińczyków nie wykazano istotnych różnic między tymi trzema populacjami. Oznacza to, że farmakokinetyka olanzapiny nie jest znacząco zależna od przynależności etnicznej i nie wymaga dostosowania dawkowania w zależności od pochodzenia pacjenta.¹²

Farmakokinetyka u dzieci i młodzieży

Badania farmakokinetyczne wykazały, że ogólny profil farmakokinetyczny olanzapiny u młodzieży (13-17 lat) jest podobny do obserwowanego u osób dorosłych. Istotną różnicą jest jednak średnia ekspozycja na olanzapinę, która w badaniach klinicznych była około 27% większa u młodzieży w porównaniu z dorosłymi. Ta zwiększona ekspozycja wynika prawdopodobnie z różnic demograficznych między obiema grupami pacjentów. Młodzież charakteryzuje się zazwyczaj mniejszą masą ciała oraz mniejszym odsetkiem osób palących tytoń, co może prowadzić do zmniejszonego klirensu leku i w konsekwencji do zwiększonej ekspozycji na olanzapinę.¹³

Tabela parametrów farmakokinetycznych olanzapiny w zależności od czynników demograficznych