Specjalne ostrzeżenia
Olanzapin Krka

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania leku Olanzapin Krka

Olanzapin Krka (olanzapina) wymaga szczególnej uwagi podczas stosowania ze względu na potencjalne ryzyko wystąpienia poważnych działań niepożądanych. Należy pamiętać, że poprawa stanu klinicznego pacjenta po zastosowaniu tego leku przeciwpsychotycznego może nastąpić dopiero po kilku dniach lub tygodniach terapii, co wymaga dokładnego monitorowania stanu zdrowia pacjenta w tym okresie¹.

Przeciwwskazania u pacjentów z otępieniem

Nie zaleca się stosowania olanzapiny u pacjentów z objawami psychozy i/lub zaburzeniami zachowania spowodowanymi otępieniem. Badania kliniczne wykazały zwiększoną śmiertelność oraz ryzyko występowania zaburzeń krążenia mózgowego w tej grupie pacjentów. W badaniach klinicznych z grupą kontrolną placebo u pacjentów w podeszłym wieku (średnia wieku 78 lat) z psychozą związaną z otępieniem, odnotowano dwukrotny wzrost częstości zgonów u pacjentów leczonych olanzapiną w porównaniu do grupy placebo (3,5% wobec 1,5%)².

Czynnikami zwiększającymi ryzyko zgonu są: wiek powyżej 65 lat, trudności w połykaniu, sedacja, niedożywienie, odwodnienie, choroby płuc (np. zapalenie płuc z aspiracją lub bez) oraz jednoczesne stosowanie benzodiazepin. Jednak śmiertelność była większa wśród pacjentów leczonych olanzapiną niezależnie od obecności tych czynników ryzyka^{Choroba Parkinsona}

Nie zaleca się stosowania olanzapiny w leczeniu psychozy wywołanej przyjmowaniem agonistów dopaminy u pacjentów z chorobą Parkinsona. W badaniach klinicznych bardzo często zgłaszano nasilenie objawów parkinsonizmu i omamy występujące z większą częstością niż po placebo. Olanzapina nie wykazywała większej skuteczności niż placebo w leczeniu objawów psychotycznych u tych pacjentów⁵.

Złośliwy zespół neuroleptyczny

Złośliwy zespół neuroleptyczny (ZZN) to potencjalnie zagrażający życiu stan związany z przyjmowaniem leków przeciwpsychotycznych, w tym olanzapiny. Kliniczne objawy ZZN obejmują:

• bardzo wysoką gorączkę
• sztywność mięśni
• zaburzenia świadomości
• objawy niestabilności autonomicznego układu nerwowego (niemiarowe tętno, wahania ciśnienia tętniczego krwi, tachykardia, obfite pocenie się, zaburzenia rytmu serca)

Mogą również wystąpić: zwiększenie aktywności fosfokinazy kreatynowej, mioglobinuria (rabdomioliza) oraz ostra niewydolność nerek. W przypadku wystąpienia objawów ZZN lub wysokiej gorączki o niewyjaśnionej przyczynie, należy natychmiast odstawić wszystkie leki przeciwpsychotyczne, w tym olanzapinę⁶.

Zaburzenia metaboliczne

Hiperglikemia i cukrzyca

Niezbyt często zgłaszano wystąpienie hiperglikemii i/lub rozwój albo nasilenie objawów cukrzycy, w niektórych przypadkach z towarzyszącą kwasicą ketonową lub śpiączką, w tym kilka przypadków śmiertelnych. U niektórych pacjentów odnotowano uprzednie zwiększenie masy ciała, co może być czynnikiem predysponującym⁷.

Zaleca się odpowiednie monitorowanie stanu klinicznego pacjentów zgodnie z wytycznymi leczenia przeciwpsychotycznego:

• pomiar stężenia glukozy we krwi przed rozpoczęciem leczenia
• powtórny pomiar po 12 tygodniach leczenia
• następnie kontrole raz na rok

Pacjentów otrzymujących olanzapinę należy obserwować pod kątem objawów hiperglikemii (nadmierne pragnienie, nadmierne wydzielanie moczu, nadmierne łaknienie, osłabienie). Pacjenci z cukrzycą lub czynnikami ryzyka predysponującymi do cukrzycy wymagają regularnych badań kontrolnych⁸.

Należy także regularnie kontrolować masę ciała pacjentów:

• przed rozpoczęciem leczenia
• po 4, 8 i 12 tygodniach od rozpoczęcia leczenia
• następnie raz na kwartał

Zmiany stężenia lipidów

W badaniach klinicznych z grupą kontrolną placebo, u pacjentów leczonych olanzapiną obserwowano niepożądane zmiany stężeń lipidów. W przypadku wystąpienia takich zmian należy zastosować odpowiednie leczenie, szczególnie u pacjentów z zaburzeniami przemiany lipidów lub z czynnikami ryzyka rozwoju takich zaburzeń⁹.

U pacjentów leczonych olanzapiną należy regularnie badać stężenia lipidów zgodnie z harmonogramem:

• przed rozpoczęciem leczenia
• po 12 tygodniach leczenia
• następnie co 5 lat

Aktywność przeciwcholinergiczna

Olanzapina wykazuje aktywność antycholinergiczną in vitro, choć w badaniach klinicznych obserwowano małą częstość występowania związanych z nią objawów. Należy jednak zachować ostrożność przy przepisywaniu leku pacjentom z:

• przerostem gruczołu krokowego
• niedrożnością porażenną jelit
• innymi schorzeniami związanymi z powyższymi stanami

Ze względu na ograniczone doświadczenie kliniczne dotyczące stosowania olanzapiny u pacjentów ze współistniejącymi schorzeniami, konieczne jest zachowanie szczególnej ostrożności¹⁰.

Czynność wątroby

Często obserwowano przejściowe i bezobjawowe zwiększenie aktywności aminotransferaz wątrobowych (AlAT i AspAT), szczególnie w początkowym etapie leczenia. Należy zachować ostrożność i wykonywać badania kontrolne u pacjentów:

• ze zwiększoną aktywnością AlAT i/lub AspAT
• z objawami podmiotowymi i przedmiotowymi niewydolności wątroby
• z uprzednio stwierdzoną ograniczoną czynnościową rezerwą wątrobową
• stosujących leki o potencjalnym działaniu hepatotoksycznym

W przypadku stwierdzenia zapalenia wątroby (w tym wątrobokomórkowego i cholestatycznego uszkodzenia wątroby oraz mieszanej postaci uszkodzenia wątroby) należy przerwać leczenie olanzapiną¹¹.

Neutropenia

Należy zachować ostrożność podczas stosowania olanzapiny u pacjentów:

• z małą liczbą leukocytów i/lub granulocytów obojętnochłonnych z jakiejkolwiek przyczyny
• przyjmujących leki mogące wywoływać neutropenię
• z zahamowaniem czynności i/lub toksycznym uszkodzeniem szpiku w wywiadzie
• z zahamowaniem czynności szpiku spowodowanym współistniejącą chorobą, radioterapią bądź chemioterapią
• z hipereozynofilią lub chorobą mieloproliferacyjną

U pacjentów leczonych jednocześnie olanzapiną i walproinianem często zgłaszano neutropenię¹².

Przerwanie leczenia

Rzadko (≥0,01% do <0,1%), w przypadku nagłego przerwania stosowania olanzapiny zgłaszano wystąpienie ostrych objawów, takich jak:

• pocenie się
• bezsenność
• drżenie
• lęk
• nudności lub wymioty

W związku z tym, w przypadku odstawiania olanzapiny zaleca się stopniowe zmniejszanie dawki¹³.

Odstęp QT

W badaniach klinicznych istotne klinicznie wydłużenie odstępu QTc u pacjentów leczonych olanzapiną występowało niezbyt często (0,1% do 1%). W porównaniu z placebo nie stwierdzono istotnych różnic w częstości występowania kardiologicznych zdarzeń niepożądanych¹⁴.

Należy jednak zachować ostrożność zalecając jednoczesne stosowanie olanzapiny i innych leków powodujących wydłużenie odstępu QTc, zwłaszcza u pacjentów:

• w podeszłym wieku
• z wrodzonym zespołem wydłużonego odstępu QT
• z zastoinową niewydolnością serca
• z przerostem mięśnia sercowego
• ze zmniejszonym stężeniem potasu lub magnezu we krwi

Żylne zaburzenia zakrzepowo-zatorowe

Podczas leczenia olanzapiną niezbyt często (≥0,1% i <1%) zgłaszano przejściowe występowanie żylnych zaburzeń zakrzepowo-zatorowych. Chociaż bezpośrednia zależność między tymi zaburzeniami a leczeniem olanzapiną nie została ustalona, należy wziąć pod uwagę, że u pacjentów ze schizofrenią często występują czynniki ryzyka żylnych zaburzeń zakrzepowo-zatorowych¹⁵.

Wszystkie możliwe czynniki ryzyka tych zaburzeń (np. unieruchomienie) należy rozpoznać wcześniej oraz podjąć odpowiednie działania prewencyjne.

Ogólna aktywność ośrodkowego układu nerwowego

Ze względu na to, że olanzapina działa przede wszystkim na ośrodkowy układ nerwowy, należy zachować ostrożność stosując ją jednocześnie z innymi lekami o działaniu ośrodkowym oraz z alkoholem. Ponieważ wykazano in vitro antagonizm olanzapiny z dopaminą, możliwe jest działanie antagonistyczne wobec bezpośrednich i pośrednich agonistów dopaminy¹⁶.

Napady drgawek

Należy zachować ostrożność stosując olanzapinę u pacjentów z napadami drgawek w wywiadzie lub poddanych czynnikom obniżającym próg drgawkowy. Niezbyt często zgłaszano napady drgawek u pacjentów leczonych olanzapiną, przy czym w większości tych przypadków zgłaszano w wywiadzie napady drgawek lub czynniki zwiększające ryzyko ich wystąpienia¹⁷.

Późne dyskinezy

W badaniach porównawczych trwających rok lub krócej późne dyskinezy występowały z istotnie statystycznie mniejszą częstością u pacjentów leczonych olanzapiną. Należy jednak pamiętać, że ryzyko wystąpienia późnych dyskinez rośnie wraz z czasem trwania leczenia¹⁸.

Jeżeli u pacjenta przyjmującego olanzapinę wystąpią objawy podmiotowe i przedmiotowe późnych dyskinez, należy rozważyć zmniejszenie dawki lub odstawienie leku. Objawy te mogą przejściowo ulec zaostrzeniu lub dopiero wystąpić po odstawieniu leku¹⁹.

Niedociśnienie ortostatyczne

U pacjentów w wieku podeszłym obserwowano w trakcie badań klinicznych niezbyt częste przypadki niedociśnienia ortostatycznego. Zaleca się okresowe pomiary ciśnienia tętniczego u pacjentów w wieku powyżej 65 lat²⁰.

Nagły zgon sercowy

Po wprowadzeniu olanzapiny do obrotu zgłaszano przypadki nagłych zgonów sercowych u pacjentów stosujących ten lek. W retrospektywnym badaniu kohortowym ryzyko nagłego zgonu sercowego u pacjentów leczonych olanzapiną było około dwukrotnie większe niż u pacjentów niestosujących leków przeciwpsychotycznych²¹. Wykazano również porównywalne ryzyko nagłego zgonu sercowego w przypadku stosowania olanzapiny i innych atypowych leków przeciwpsychotycznych uwzględnionych w analizie zbiorczej²².

Dzieci i młodzież

Olanzapina nie jest wskazana do stosowania w leczeniu dzieci i młodzieży. W badaniach z udziałem pacjentów w wieku od 13 do 17 lat obserwowano różne działania niepożądane, w tym zwiększenie masy ciała, zmianę parametrów metabolicznych i zwiększenie stężenia prolaktyny²³.

Laktoza

Produkt leczniczy Olanzapin Krka zawiera laktozę w następujących ilościach:

Pacjenci cierpiący na rzadkie dziedziczne schorzenia związane z nietolerancją galaktozy, całkowitym niedoborem laktazy lub zaburzeniami wchłaniania glukozy/galaktozy nie powinni stosować tego leku²⁴.