Właściwości farmakodynamiczne
Nolpaza 20 mg tabletki dojelitowe 20 mg

Właściwości farmakodynamiczne leku Nolpaza 20 mg

Nolpaza 20 mg, zawierająca jako substancję czynną pantoprazol w postaci pantoprazolu sodowego półtorawodnego, należy do grupy farmakoterapeutycznej inhibitorów pompy protonowej (IPP), oznaczonej kodem ATC A02BC02. Każda tabletka dojelitowa Nolpaza 20 mg zawiera 20 mg pantoprazolu oraz 18 mg sorbitolu jako substancję pomocniczą o znanym działaniu.¹

Mechanizm działania

Pantoprazol jest związkiem należącym do podstawionych benzoimidazoli, który wykazuje specyficzne działanie hamujące wydzielanie kwasu solnego w żołądku. Mechanizm działania polega na selektywnej blokadzie enzymu pompy protonowej obecnego w komórkach okładzinowych żołądka. W warunkach kwaśnego środowiska, jakie panuje w świetle kanalików komórek okładzinowych, pantoprazol ulega przekształceniu do postaci czynnej. W tej formie hamuje aktywność enzymu H+, K+-ATPazy, który odpowiada za ostatni etap produkcji kwasu solnego w żołądku. Działanie hamujące pantoprazolu jest zależne od dawki i wpływa zarówno na podstawowe, jak i stymulowane wydzielanie kwasu żołądkowego.²

Efektywność kliniczna pantoprazolu przejawia się szybkim ustępowaniem objawów – u większości pacjentów następuje to w ciągu 2 tygodni leczenia. Warto podkreślić, że pantoprazol wiąże się z enzymem dystalnie w stosunku do poziomu receptora komórkowego, dzięki czemu może wpływać na sekrecję kwasu solnego niezależnie od rodzaju stymulacji przez różne substancje biologicznie aktywne (acetylocholinę, histaminę, gastrynę). Efektywność działania pantoprazolu jest identyczna niezależnie od drogi podania – doustnej czy dożylnej.³

Podobnie jak w przypadku innych inhibitorów pompy protonowej oraz inhibitorów receptora H2, leczenie pantoprazolem prowadzi do zmniejszenia kwaśności soku żołądkowego. To z kolei indukuje zwiększenie wydzielania gastryny proporcjonalnie do redukcji kwaśności środowiska żołądkowego. Należy zaznaczyć, że zwiększenie wydzielania gastryny ma charakter odwracalny po zakończeniu terapii.⁴

Działanie farmakodynamiczne

Stosowanie pantoprazolu prowadzi do zwiększenia stężenia gastryny na czczo. W trakcie krótkotrwałej terapii wartości stężenia gastryny w większości przypadków nie przekraczają górnej granicy normy laboratoryjnej. Natomiast podczas długotrwałego leczenia stężenie gastryny ulega najczęściej podwojeniu, choć nadmierne zwiększenie jej stężenia odnotowuje się jedynie w pojedynczych przypadkach klinicznych.⁵

W konsekwencji długotrwałej terapii pantoprazolem, w rzadkich przypadkach obserwowano niewielkie do umiarkowanego zwiększenie liczby specyficznych komórek wydzielania wewnętrznego (tzw. komórek ECL) w żołądku, co można porównać do rozrostu gruczolakowatego. Istotnym jest jednak fakt, że na podstawie dotychczasowych badań klinicznych nie odnotowano u ludzi powstawania zmian przedrakowiakowych (rozrost atypowy) czy rakowiaków żołądka, które obserwowano w badaniach na modelach zwierzęcych.⁶

Wpływ na parametry biochemiczne

Podczas stosowania leków przeciwwydzielniczych, w tym inhibitorów pompy protonowej takich jak pantoprazol, dochodzi do zwiększenia stężenia chromograniny A (CgA) w surowicy krwi. Jest to odpowiedź na zmniejszenie kwaśności wewnątrzżołądkowej. Warto podkreślić, że podwyższone stężenie CgA może wpływać na wyniki badań diagnostycznych ukierunkowanych na wykrywanie guzów neuroendokrynnych. Zgodnie z aktualnymi danymi z publikacji naukowych, zaleca się przerwanie leczenia inhibitorami pompy protonowej na okres od 5 dni do 2 tygodni przed planowanym oznaczeniem stężenia CgA. Umożliwia to powrót stężenia CgA, które zostało sztucznie podwyższone w wyniku terapii inhibitorami pompy protonowej, do zakresu wartości referencyjnych.⁷

Skutki długotrwałego leczenia

Na podstawie badań przeprowadzonych na modelach zwierzęcych, w przypadku długotrwałego leczenia pantoprazolem trwającego dłużej niż rok, nie można całkowicie wykluczyć potencjalnego wpływu na parametry określające czynność gruczołu tarczowego. Ta obserwacja z badań przedklinicznych wymaga uwzględnienia przy długoterminowym stosowaniu leku.⁸